پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

اما و اگرهای کاردرمانی در سالمندان

از قرن گذشته تا به امروز؛ با کاهش بیماری‌های واگیردار، پیشرفت‌های بهداشتی و پزشکی و افزایش سطح آگاهی مردم، سالمندی به‌عنوان یک پدیده زیست شناختی طبیعی و ناگزیر قلمداد می‌شود. براساس تعریف سازمان جهانی بهداشت، مرز 60 سالگی مبنای سالمندی است.
براساس تخمین سازمان ملل متحد جمعیت سالمندان جهان از 350 میلیون نفر در سال 1975 به یک میلیارد و یکصد میلیون نفر در سال 2025 خواهدرسید. بیش از دوسوم جمعیت سالمند، در کشورهای درحال توسعه ساکن هستند و تا سال 2025 افزایش بیش از 300 درصدی در این کشورها مشاهده خواهدشد. براساس منابع جمعیت‌شناختی؛ جمعیتی که افراد 65 سال و بالاتر آن بیش از 10 درصد باشند " سالمند" نامیده می‌شود. با افزایش امید به زندگی نسبت افراد سالمند افزایش یافته و انتظار می رود این روند تا 50 سال آینده ادامه یابد. مدت سالمند‌شدن جمعیت در کشورهای درحال توسعه ؛ کوتاه‌تر خواهد بود ودر سال 2050 حدود 85 درصد سالمندان در کشورهای در حال توسعه خواهندبود و این کشورها برای سازگارشدن با موقعیت جدید زمان کمتری در اختیار خواهندداشت.
ضریب رشد جمعیت ایران از حدود 5/3 درصد در دهه 60 به 3/1 درصد در سال 1390 و نسبت افراد 60 سال و بالاتر از 2/3 درسال 1335 به 26/8 درصد در سال1390 رسیده‌است. پیش‌بینی شده در صورت ادامه این روند، بیش از 20 درصد جمعیت ایران را در سال2050 سالمندان تشکیل خواهند داد.
اگر دوران سالمندی همراه با درک پیری و کنار‌آمدن با شرایط زندگی باشد، این دوره به‌عنوان یک مرحله و تجربه جدید از جریان زندگی است. ناتوانی از پیامدهای سالمندی است و به‌صورت اختلال در فعالیت‌های روزانه یا نیاز به کمک در لااقل یکی از فعالیت‌های روزمره زندگی تعریف شده‌است.
این اختلال باعث وابستگی فرد سالمند و نیاز به حمایت‌های روزافزون مراقبتی او می‌شود. براساس تعاریف ناتوانی، ناتوانی در افراد سالمند عبارت است از محدودیت یا از دست دادن توانایی در انجام نقش‌های اجتماعی و ادامه زندگی مستقل در انجام فعالیت‌های روزمره زندگی است. از جمله موانع ارائه خدمات مطلوب به سالمندان وجود نگرش‌های منفی نسبت به آنهاست که ممکن است تاثیرات نامطلوبی بر رفاه و پیامدهای مراقبت های بهداشتی سالمندان داشته باشد. کاردرمانی یکی از حرفه های توانبخشی و ارائه‌دهنده خدمات به سالمندان است.
نقش مهم کاردرمانی در سالمندی، جلوگیری از ناتوانی عملکردی و کسب و حفظ استقلال است. متخصصین کاردرمانی در طیف گسترده‌ای خدمات کاردرمانی را به گروه‌های مختلف سالمندان ارائه می‌کنند، تمام سالمندان اعم از سالمندان مقیم در خانه‌های سالمندان، سالمندان بستری در بیمارستان، سالمندان بیمار در خانه و سالمندان شاغل و غیرشاغل جامعه با هدف افزایش استقلال و ارتقاء رضایتمندی و کیفیت زندگی از این خدمات بهره‌مند می‌شوند. مداخلات کاردرمانی شامل پیشگیری، غربالگری، اصلاحات محیطی، اصلاح یا جایگزینی فعالیت‌ها، مداخلات آموزشی و پذیرش نیازها و خواسته‌های سالمند توسط ارائه‌دهندگان خدمات سلامت است. کاردرمانگران باارزیابی تخصصی فرد سالمند برنامه‌هایی به‌منظور بهبود توانایی انجام فعالیت‌های روزانه و فعالیت‌های عملکردی، ارزیابی جامع از خانه و محل کار ، ارائه توصیه‌هایی جهت تغییرات ارگونومیک یا پیشنهاد تهیه تجهیزات متناسب‌تر با شرایط سالمند و آموزش استفاده از آنها و مشاوره و راهنمایی اعضای خانواده و مراقبین سالمند انجام می‌دهند. همچنین کاردرمانگران با ارزیابی‌ها و درمان‌های تخصصی در حیطه‌های اختلالات روانی اجتماعی، فیزیکی و هیجانی سالمندان به آنها کمک می‌کنند و درنهایت باعث افزایش کیفیت زندگی و سلامتی افراد مسن می‌شوند. باتوجه به اینکه به‌طور طبیعی در پروسه سالمندی تغییرات فیزیولوژیک خاصی در بدن ایجاد می‌شود که طبیعتا بیماری و آسیب در بدن در بسیاری از موارد اجتناب ناپذیر است، بنابراین بدیهی است که کاردرمانگران در تیم تخصصی سالمندان نقش مهمی در ارائه خدمات به این گروه داشته‌باشند. تیم تخصصی توانبخشی سالمندان شامل پزشک، پرستار، روانشناس، فیزیوتراپ، گفتاردرمان، کاردرمان و مددکار اجتماعی است که معمولا هماهنگ‌کننده و رهبر تیم کاردرمانگر است که بازخوردهای لازم را به گروه می‌دهد. یافته‌های پژوهش‌ها نشان می‌دهد که مداخلات و تمرین‌های توانبخشی و کاردرمانی به‌عنوان یکی از روش‌های درمانی غیردارویی موجب بهبود عملکرد کاری و وضعیت ذهنی وجسمی سالمندان می‌شود وکیفیت زندگی آنها را بهتر می‌کند و باعث احساس بهزیستی در آنها می‌شود. بهزیستی روانشناختی به معنای تعادل بین هیجان مثبت و منفی و رضایت از زندگی تعریف می‌شود و آسیب‌پذیری افراد مسن نسبت به شادکامی ؛آنها را برای انواع اختلالات هیجانی مانند افسردگی و اضطراب مستعد میکندکه با انجام مداخلات کاردرمانی روابط اجتماعی آنها بهتر می شود. گرچه پیری عبارت است ‏از اضمحلال تدریجی در ساختمان و ارگانیسم بدن، که براثر دخالت عامل زمان، پیش می‌آید ‏و تغییراتی را در ساختمان و عمل اعضاء‌ مختلف بدن بوجود می‌آورد که سفیدشدن مو و چین ‏و چروک پوست، ریزش مو، کاهش قدرت دید، نقصان شنوایی، خمیدگی، کندی در تحرک، ‏کاهش قدرت عضلانی، اختلال و آشفتگی در حافظه و ادراک، اختلال در جهت‌یابی، کاهش ‏ظرفیت و کارآیی ریه‌ها و سیستم قلبی و عروقی از آن جمله است. اما بیایید با تأملی دوباره در این مرحله از زندگی، با بهره‌گیری از خدمات کاردرمانی در 3 مرحله پیشگیری، درمان و توانبخشی سالمندان، از هزینه‌های سنگین بحران سالمندی در ایران بعد از ۱۴۰۰برای موسپیدان روسپید این سرزمین بکاهیم .
* سعیده سادات مرتضوی
دانشجوی دکتری کاردرمانی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس