پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

رسم نیاکانی چارشنبه سوری را تلخ نکنیم

نویسنده : محمود رمضانی

اسفندماه به روزهای آخرش که نزدیک می‌شود، همدانی‌ها خوشحال‌تر می‌شوند.
این خوشحالی را می‌توان هنگام اجرای آیین‌های نوروزی و جشن شب چهارشنبه‌سوری در چهره مردم این استان به راحتی دید.

افروختن آتش، قاشق‌زنی، فال‌گوشی، گره‌گشایی و آجیل مشکل‌گشا از رسم‌های رایج جشن چهارشنبه‌سوری در همدان است.

جشن شب چهارشنبه‌سوری یا همان شب چهارشنبه آخر سال از آیین‌های دیرپای ایرانی است که در آستانه سال نو بین تمام اقوام ایرانی برگزار می‌شود.

شب چهارشنبه‌سوری دارای آیین ویژه‌ای از جمله قاشق‌زنی و فال‌گوش نشینی و پریدن از روی شعله‌های آتش است که نسل‌های گذشته خیلی بهتر از جوان‌ها ‌و نوجوان‌های امروزی راه‌ورسم برگزاری آن را بلد بودند و معمولاً از شب‌های چهارشنبه‌سوری خاطرات شیرینی برای مردمان زمانه خود باقی می‌ماند که آن خاطرات در اذهان پدربزرگ‌ها و مادر بزرگ‌ها هیچ شباهتی با صحنه‌های وحشتناک و‌ صدای انفجار بمب‌های دست‌سازی که این روزها و‌شب‌ها به بهانه جشن‌های شب چهارشنبه‌سوری باعث اذیت و آزار مردم می‌شود، ندارد.

به‌طور یقین سنتی به‌نام شب چهارشنبه‌سوری هرچه بوده و هست و هرجایگاهی که در تاریخ فرهنگی سرزمین کهن ایرانی دارد، آنچنان از ویژگی‌های عامه‌پسند برخوردار بوده‌است که پس از قرن‌ها و هزاره‌ها، سینه به سینه و نسل به نسل چرخیده‌است تا به نسل‌های کنونی رسیده‌است، اما این آیین در چندساله اخیر چنان دچار تغییر و آسیب‌های بعضاً مغرضانه شده‌است که باعث بیزاری بسیاری از هموطنان از مناسبتی به‌نام آیین شب چهارشنبه‌سوری می‌باشد و بیشتر خانواده‌ها ترجیح می‌دهند چنین شبی را بیشتر از هر شب دیگر در خانه‌های خود بمانند و از خطرات انفجار ترقه و شعله‌های جهنده باروت و دود سیاه و آزاردهنده لاستیک نیم‌سوز در امان باشند.

متأسفانه چندسالی است مراسم شب چهارشنبه‌سوری توسط عده‌ای از جوان‌ها و نوجوان‌های هیجان‌زده بهانه‌ای شده‌است برای ایجاد جار‌و‌جنجال و راهبندان‌های خیابانی که به غیر از مزاحمت برای بیماران و سالخوردگان و مردمی که درگیر مشکلات همزمان خود با شلوغی‌های چنین شب کذایی هستند، نتیجه دیگری ندارد.

آن گونه که بزرگترها و افرادی که شب چهارشنبه سوری‌های آرام و بانشاط گذشته را به‌یاد دارند، حکایت می‌کنند، این جشن‌ها مجموعه‌ای از آداب و سنن ساده و بی‌پیرایه بوده‌است که با کم و بیش تفاوت در نقاط مختلف کشور و بین اقوام متنوع ایرانی برگزار می‌شد و دارای شیرینی و جذابیت‌های خاصی بوده‌است که پیر و جوان و مرد و زن را برای تماشا و شرکت در این آیین‌ها به بیرون از خانه‌ها کشانیده و باعث شادی و نشاط مردم می‌گردید.

آتش بازی و پریدن‌های نمادین از بالای شعله‌های آتشی که با هیزم و بوت‌های خشک بیابانی تهیه می‌شد، چیزی نبوده‌است که باعث وحشت و اذیت سالخوردگان و بیماران و افراد کم توان باشد و هیچ سنخیت و هم سویی با آتش‌باران و پراکندن آتش توسط بالن‌های آرزو به حریم دیگران و انفجار گوش خراش بمب‌های دست‌ساز زیر پای عابران و زنان و کودکان بیگناه ندارد.

مسلماً انفجار ترقه‌های خطرناک و صدای مهیب آن تنها سبب هیجان کاذب افراد ناآگاهی که ترقه می‌سازند و یا برای دستیابی به آن پول می‌پردازند، خواهد شد، اما بسیارند مردم بیگناه و بی‌خبر از صدای ناگهانی ترقه که یا ناراحتی قلبی دارند، یا دچار ضربان‌های شدید و ناراحتی قلبی می‌شوند و یا کودکانی که در حریم خانه‌های خود بی هیچ آشنایی با صدای انفجار دچار وحشت می‌شوند و قطعاً صدمه روحی خواهند دید.

تبدیل شب چهارشنبه‌سوری به آیین وحشت‌افزایی و مردم آزاری تنها کار نوجوان‌ها و جوان‌های غفلت‌زده و ناآگاه نیست، بلکه تمام کسانی که عامدانه و یا از روی نادانی و یا سوءاستفاده مالی و سودجویی از فروش نامتعارف و غیرقانونی مواد محترقه، در جاروجنجال و ایجاد مزاحمت شب چهارشنبه‌سوری دخالت دارند، مقصر هستند و حقوق دیگران را پایمال می‌کنند.

امسال و تا زمان تهیه گزارش هم به گفته رئیس مرکز مدیریت حوادث و فوریت‌های پزشکی استان همدان حوادث چهارشنبه‌سوری 5مصدوم داشته است.

این در حالی است که سال گذشته در حوادث مرتبط با چهارشنبه‌سوری ۲۳۸ مورد نفر مصدوم و دو نفر فوت شدند که ۱۸۷ نفر از مصدومان مرد و ۴۱ نفر زن بودند که از مجموع مصدومان ۹ نفر دچار قطع عضو شدند.

براساس آمار سال 1400 نیز در چهارشنبه پایان سال ۱۱۳ نفر مصدوم شدند و دو نفر نیز فوت کردند که بیشترین مصدومیت مربوط به دست با ۵۳ درصد و چشم با ۴۶ درصد بود. بر همین اساس در سال 1399 نیز ۸۰ نفر در همدان به دلیل حوادث چهارشنبه پایان سال مجروح شدند.

البته در همین ارتباط فرمانده نیروی انتظامی از برخورد پلیس قاطعانه با ناهنجاری‌های چهارشنبه‌سوری خبرداده و گفته است: پلیس آماده مقابله با تخلفات احتمالی چهارشنبه‌سوری و شب عید است و با هرگونه ناهنجاری قاطعانه برخورد خواهد کرد.

معمولاً حوادث چهارشنبه آخر سال به دلیل حمل، نگهداری و استفاده نادرست از مواد محترقه غیراستاندارد اتفاق می‌افتد و به جز نگهداری و فروش، افراد به صورت دستی اقدام به ساختن وسایل آتش‌بازی و محترقه غیراستاندارد نارنجک می‌کنند و موجب می‌شود دچار حادثه شوند.

بیشترین آمار مربوط به حوادث چهارشنبه آخر سال هم مربوط به سوختگی‌ها بوده و بیشتر در گروه سنی جوانان و نوجوانان اتفاق می‌افتد، افزود: در وهله اول خانواده‌ها حتماً در کنار فرزندانشان باشند، قبلاً اگر فرزندان را از آتش بازی منع می‌کردند یا هشدار می‌دادند که از وسایل محترقه و ویژه چهارشنبه‌سوری استفاده نکنند خیلی کارساز نبود.

اگر فردی دچار آتش‌سوزی و سوختگی شد، از حرکت کردن و دویدن فرد جلوگیری شود زیرا موجب شعله ورتر شدن آتش می‌شود. معمولاً توصیه می‌شود این افراد خود را روی زمین بغلتانند یا اطرافیان پارچه یا لباسی روی فرد بیندازند تا اصطلاحاً آتش را خفه کنند، این اقدام موجب خاموش شدن آتش شده و موجب می‌شود سوختگی کمتری برای فرد اتفاق بیفتد.

فردی که دچار سوختگی می‌شود در وهله باید اول آرامش خود را حفظ کند و اطرافیان حتماً با اورژانس ۱۱۵ و سایر ارگان‌های امدادی به ویژه آتش نشانی بگیرند. در برخورد با افرادی که دچار سوختگی شده‌اند حتماً توجه داشته باشند که از قرار دادن مواد غیراستاندارد و غیر علمی مانند خمیر دندان، سیب زمینی یا خیار روی سوختگی اجتناب کنند، حتی پماد ضد سوختگی هم توصیه نمی‌شود.

اگر سوختگی در ناحیه چشم اتفاق افتاده به زور پلک‌ها را باز نکنند و اگر چسبیده با همان حالت، با یک پارچه یا گاز استریل خشک چشم را بپوشانند تا ادامه اقدامات درمانی در بیمارستان انجام شود.

در نهایت باید گفت آگاهی مردم در کاهش این حوادث تأثیرگذار بوده و از طرفی پایش و نظارت والدین هم مهم است و باید روی رفتارها و رفت و آمدهای فرزندانشان در این ایام با دقت بیشتری نظارت کنند.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس