پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

به مناسبت هفته ملی جمعیت

مشوق های جدید برای فرزندآوری کافی نیست

نویسنده : نیلوفر بهرمند نژاد

این روزها یکی از دغدغه های اصلی در حوزه جمعیت موضوع افزایش جمعیت و فرزندآوری است که در کشور ما به یک هشدار جدی جمعیتی تبدیل شده است که دیگر خبری از شعار فرزند کمتر، زندگی بهتر نیست بلکه مشوق های جدیدی برای فرزندآوری مطرح شده است اما باید دید روند اجرایی شدن این سیاست ها در سال های اخیر چگونه بوده و تا کجا پیش رفته است؟!
برای فرزندآوری بندهای تشویقی گوناگونی در نظر گرفته شده است که می توان به موارد زیر اشاره کرد:
اعطای وام قرض‌الحسنه فرزندآوری که مبلغ آن بین ۲۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان است، افزایش 3برابری یارانه خانواده‌ای دارای 3فرزند و بیشتر، فروش خودرو به قیمت کارخانه که سرپرست خانواده به انتخاب خودش می تواند یک خودروی ایرانی پس از تولد فرزند دوم تا پنجم از زمان ابلاغ این قانون بدون نوبت و بدون قرعه کشی دریافت کند .
اعطای 150متر زمین برای فرزندان سوم، به منظور تحقق بند چ ماده ۱۰۲ برنامه ششم توسعه دولت مکلف است بجز کلانشهرها یک قطعه زمین مسکونی بر اساس طرح هادی مصوب در روستا و طرح جامع مصوب در شهرها به خانواده ها پس از تولد فرزند سوم و بیشتر، مشروط به سکونت حداقل ۵ سال در آن شهر یا روستا بر اساس قیمت تمام شده فقط برای یکبار با حفظ حق مالکیت دولت و اجاره ۹۹ ساله واگذار نماید. افزایش حق اولاد در فیش حقوقی کارمندان، کاهش تعرفه آب و برق و گاز، 9ماه مرخصی زایمان برای مادران، اعطای خانه سازمانی به خانواده‌های دارای سه فرزند و همچنین تخفیف های شهروندی است.
اما سوال اصلی و مهم این است که با اجرایی شدن این طرح ها تا چه حد می‌توانند آینده کودکانمان را تضمین کنند؟برخی از کارشناسان جمعیت بر این باورند که اعطای مشوق ها و تسهیل گری های مالی برای فرزندآوری لازم است اما کافی نیست چرا که قطعاً مشوق‌هایی از قبیل افزایش وام ازدواج و مشوق‌هایی که در قانون جوانی جمعیت هم ذکر شده است فقط به مسأله ازدواج کمک می کند و تاثیر آن چنانی در فرزندآوری نداردو شاید هم می توان آن را یک تصور اشتباه در نظر گرفت از همین رو است که بسیاری از افراد به تک فرزندی و یا حتی تجرد گرایی تمایل دارند. بنابراین باید به ابعاد مختلف نگرشی، روانشناختی، فرهنگی و اجتماعی هم در کنار مسائل و مشکلات مالی توجه کرد.
با این حال، این دسته از مشکلات سبب شده است که در دنیای امروزه بسیاری از خانواده ها به دلیل تغییر سبک زندگی، تک فرزندی یا بی فرزندی در میان زوجین و خانواده‌ها رواج پیدا کندبه طوری که بیشتر زوجین یا تمایلی به فرزندآوری ندارند و یا تنها به یک فرزند بسنده می‌کنند، که می توان آن را از دو بعد اجتماعی و فردی بررسی کرد.
از علل مختلف تک فرزندی می توان به بالا رفتن سن ازدواج، شاغل بودن مادر، ترس از مسئولیت پذیری، شرایط اقتصادی حاکم بر خانواده‌ها و کوچک شدن محیط خانه در سال‌های اخیر اشاره کرد که روز به روز هم این مشکلاتدر حال گسترش است.
نیروی جایگزینی برای جوانان این نسل در آینده وجود نخواهد داشت
یک روانشناسی بالینی در این زمینه اظهار کرد: در این چند سال اخیر دیدگاه حاکمیت به سمت دیدگاه چندفرزندی تغییر پیدا کرده است که شاید یکی از عمده ترین دلایل آن این است که كاهش رشد جمعیت در جامعه باعث می شود كشور به سوی میانسالی پیش برود و اگر با همین روند پیش رود به مرور نیروی جوانش رو به سوی سالمندی رفته و نیروی جایگزینی برای آن وجود ندارد.
امیرحسین یاوری افزود: امروزه بیشتر کودکان تنها هستند و دیگر از تمسخر و یا امتیاز بودن، خبری نیست و کمتر کودکی لذت داشتن خواهر و برادر را می چشد. این نسل در آینده مفهوم خاله، دایی، عمه و عمو را درک نخواهند کرد به طور کلی می توان گفت تک فرزندان اهل ارتباط برقرارکردن با دیگران هستند ولی ممکن است درارتباطات اجتماعی دچار درجاتی از اضطراب بشوند.
وی تاکید کرد: یکی از اصلی ترین مسائلی که والدین را به سمت تک فرزندی سوق می دهد، مشکلات اقتصادی و معیشتی است باوجود اینکه زنان به عرصه بازار کار کشانده شدند تا برای تامین نیازهای زندگی، دوشادوش مردان قدم بردارند اما با این حال هردو باهم جوابگوی این حجم از مشکلات اقتصادی نیست؛ به همین دلیل بیشتر خانواده‌ها به داشتن یک فرزند بسنده می‌کنند.
یاوری در پاسخ به پرسش خبرنگار همدان پیام در رابطه با میزان تاثیر طرح های تشویقی در فرزندآوری خاطرنشان کرد:. قطعا سیاست های تشویقی فرزندآوری سبب ایجاد انگیزه در زوجین می شود، اما باید توجه داشت که ارائه بسته های تشویقی فرزندآوری نیازمند ایجاد شرایط مطلوب اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و کاهش تنش ها در جامعه است به همین خاطر با توجه به مشکلات اقتصادی و معیشتی که وجود دارد اجرایی شدن برخی از این طرح های تشویقی هم پاسخگوی این چنین مشکلات نخواهد بود
این استاد دانشگاه تصریح کرد: موضوع دیگری که می توان از نظر روانشناختی به آن اشاره کرد ناسازگاری بین زوجین است که سبب بالا رفتن آمار طلاق در بین آن ها شده است بنابراین زوجی که با یکدیگر اختلاف دارند قطعا تمایلی به فرزندآوری هم ندارند که این ناسازگاری می تواند ناشی از مشکلات اقتصادی، اجتماعی و غیره باشد که اگر این قبیل مشکلات رفع شود کم کم زوجین هم به سمت فرزندآوری بیشتر پیش می روند و حتی نیازی به طرح های تشویقی هم نخواهد بود.

آینده شغلی از عوامل اصلی در شیوع تک فرزندی است
یک کارشناس جمعیت نیز در این باره اظهار کرد: امروزه جمعیت و تحولات جمعیتی به عنوان یک موضوع اساسی در کشور مطرح است که نگرانی هایی را برای جامعه ایجاد کرده است و دچار مسائل و مشکلات متعددی شده است که یکی از این مشکلات موضوع تک فرزندی است که خانواده ها تمایلی به فرزندآوری ندارند و یا اینکه در شرایط فعلی به یک یا دو فرزند اکتفا می کنند.
این کارشناس افزود: از جمله مواردی که سبب ایجاد چنین نگرشی شده است می توان به وضعیت اقتصادی خانواده ها اشاره کرد و بیشتر آن ها نگران این موضوع هستند که تأمین نیازمندی های فرزندان با توجه به بالا بودن سطح انتظارات آن ها که امروزه در جامعه وجود دارد، مقدور نیست بنابراین ترجیح می دهند که به همان یک فرزند بسنده کنند.وی بیان کرد: عامل دیگری که شیوع تک فرزندی را نگران کننده می کند آینده شغلی و موقعیت اجتماعی آنهاست که دولت میتواند با برنامه ریزی و بسترسازی مناسب و رفع موانع اقتصادی تا حدودی این نگرانی را برطرف سازد.
این کارشناس جمعیت ادامه داد: یکی دیگر از مشکلات تک فرزندی می توان به قطع ارتباطات و صله رحم اشاره کرد که منشأ بسیاری از بیماری های روحی و روانی است.از آنجایی که تک فرزندان اغلب تنها هستند و ارتباط مؤثری با همسالان خود برقرار نمی‌کنند، عموماً احساس تنهایی دارند و از طرفی دیگر ضعف در روابط اجتماعی فرزندان را رقم میزند.

نتیجه گیری
بهتر است سیاست های کنترل جمعیت بر اساس نیاز جامعه باشد. بنابراین پیشنهاد می شود، هنگامی که نفع همه افراد جامعه براساس داشتن جمعیت بیشتر تعریف می شود، این برنامه انعطاف لازم را داشته باشد. دولت می تواند با برنامه ریزی و بسترسازی مناسب و رفع موانع اقتصادی و ایجاد قوانین حمایتی به خصوص از مادران دارای فرزند و فرهنگسازی و تأمین شرایط روحی و روانی مناسب برای تغییر در ذهنیت خانواده ها برای نگرش به آیندهای امیدوارکننده تأثیرگذار باشد.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس