پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

تاسوعا و عاشورای‌حسینی با شرایطی متفاوت

نویسنده : علی حیدری

درس‌های عاشورا همواره زنده، حیات‌بخش و حرکت‌آفرین است. هرچند واقعه کربلا در مکان و زمان خاصی رخ داده است، اما درس‌های آن به زمان و مکان خاصی محدود نمی‌شود و همواره الهام‌بخش و شورآفرین است.
یک کارشناس دینی در گفت‌وگو با خبرنگار همدان پیام به عظمت و بزرگی روز عاشورا اشاره کرد وگفت عاشورا روزی بزرگ و دارای تاریخ کهن از اول خلقت انسان تا به امروز بوده و قطعاً از امروز تا قیامت هم خواهد بود، سیره امام حسین (ع) و اصحابشان در روز عاشورا به ما می‌آموزد که اخلاق‌مداری در مواجهه با مخالفان، بیان حقایق، پافشاری و عمل بر اصول اسلامی و انسانی، بهترین شیوه در برخورد با پیروان سایر ادیان و مذاهب است.
حجت الاسلام و المسلمین محمد جوادی بیان کرد: عاشورا آمد تا ظالم را از میان بردارد و با ندای بلند هَیهَاتَ مِنَّا الذِّلَّة به معنای «محال است تَن به ذلّت دهیم» عدل و داد را به جای بنشاند که این دو هدف از اهداف بلند عاشورا بوده و از آن زمان تا کنون به مصداق این سخن پی میبریم که از زبان رسول (ص) جاری شده که حسین(ع) اسوه چراغ هدایت و کشتی نجات بخش است از آن زمان تا به قیامت این چراغ روز به روز فروزان تر خواهد بود.
وی در ادامه عنوان کرد: عاشورایی که دیروز میلیون ها نفر به خاطره او در حرکت بودند دست در دست یکدیگر در دسته های عزاداری و زنجیرزنی و یا در روز اربعین که بیش از 20 میلیون نفر جمعیت به عشق عاشورا و کربلای حسین از نقاط مختلف عالم به سوی کربلا در حرکت بودند اما امروز می بینیم که جلوه اش به این گونه است که مردم باید به دلیل شیوع این ویروس منحوس باید فاصله گذاری اجتماعی را طبق دستور اعلام شده از سوی ستاد ملی مبارزه با کرونا عمل کرده و در صورت امکان از برگزاری مراسم های عزاداری درمکان‌های سربسته خودداری کنند تا میزان در صد انتقال این بیماری کاهش یابد.
جوادی در پایان خاطر نشان کرد: پیام های این حادثه عظیم در هر عصری الهام‌بخش است و برخلاف عقیده برخی، مولد نشاط اجتماعی و حرکت های مثمر ثمر در جامعه است و باید هریک از ما از این رو بزرگ درس استقامت، زندگی، سلامت، اقتصاد، وفا و ایثار را بیاموزیم.
عاشورا فقط به این معنا نیست که فقط بگوییم حسین شهید شد و گریه کنیم، گریه در جای خود بسیار مطلوب است اما در کنار گریه حتما باید درس های عاشورا را فرابگیریم و به دیگران هم ارائه دهیم.

بدون شک یکی از مهم‌ترین وقایع تاریخ اسلام رخداد محرم سال 61 هجری است که منجر به شهادت سبط نبی مکرم اسلام حضرت امام حسین (ع) و شماری از خانواده و یارانش شد. به همین مناسبت در این مجال می‌کوشیم ابتدا نگاهی به برخی وقایع روزهای تاسوعا و عاشورای سال 61 داشته و در ادامه نسبت به مراسم امسال اشاراتی داشته باشیم.
ازجمله وقایع روز تاسوعا حمله به خیام امام حسین(ع) است. امام زین‌العابدین (ع)‏ نقل مى‏كند كه مى‏گفت: عمر بن سعد بعد از نماز عصر صدا زد: اى سواران خدا سوار شويد مژده باد شما را به بهشت! مردم سوار شدند، و به‌طرف حسين و يارانش حمله بردند. اما یکی از وقایع مهم شب عاشورا اتمام‌حجت امام حسین(ع) با یارانش است. از حضرت سجاد(ع) نقل است: در غروب روز تاسوعا پدرم یارانش را جمع کرده و پس از حمد الهی فرمود: «آگاه باشيد، گمان مى‏كنم فردا روز برخورد ما با اين دشمنان است. آگاه باشيد، نظرم اين است كه شما همگى با آزادى برويد. از ناحيه من عهدى بر گردن شما نيست». سپس واکنش یاران امام(ع) نسبت به این پیشنهاد دیدنی بود.ابتدا عباس بن على (ع) سخن را آغاز كرد و گفت: چرا اين كار را بكنيم؟ آيا براى اينكه بعد از تو باقى بمانيم؟! خدا هرگز چنين روزى را نياورد! بعد برادران و فرزندان و فرزندان برادرش و دو پسر عبدا... بن جعفر به همين نحو يا مانند آن سخن گفتند. مسلم بن عوسجه برخاست و گفت: اگر ما شما را رها كنيم در مورد ادا حق شما چه عذرى پيش خدا بياوريم؟ قسم به خدا! اگر نيزه‏ام در سينه‏شان بشكند و با شمشيرم آن‌قدر آن‌ها را بزنم كه دسته شمشير از دستم رها شود، از شما جدا نخواهم شد. روز عاشورا نیز مملو از اتفاقات جان‌گداز است که شرح آن در این فرصت کوتاه میسر نیست. فقط به یکی از درس‌های عاشورا اشاره می‌کنیم که برپایی نماز ظهر عاشوراست. امام حسین(ع) در واکنش به یکی از یارانش که سخن از نماز ظهر گفت فرمود: «نماز را ياد كردى، خدا شمارا از نمازگزاران و ياد كنندگان خويش قرار بدهد! آرى، اکنون اوّل وقت نماز است. آنگاه فرمود: از آن‌ها بخواهيد دست نگه دارند تا ما نماز بخوانيم».
رفته‌رفته به روزهای تاسوعا و عاشورای حسینی نزدیک می‌شویم. هم‌زمان با آغاز ماه محرم در سراسر کشور حال و هوای خاصی حاکم می‌شود و این فضا با فرارسیدن روزهای تاسوعا و عاشورا به اوج خود می‌رسد. عزاداران از کودک تا کهن‌سالان، از همه طبقات جامعه با دیدگاه‌های گوناگون اما همه همدل و یک‌زبان رو به‌سوی مجالس عزاداری حضرت سیدالشهدا علیه‌السلام می‌آورند. اما امسال رخدادی فراموش‌نشدنی همه جهان را گرفتار خود کرده است. ویروس کرونا میهمان ناخوانده نه‌تنها کشور ما بلکه تقریباً همه ساکنین کره خاکی شد. شاید در آغازین روزهای حضور این ویروس کمتر کسی تصور می‌کرد سایه سنگین خود را برجهان بگسترد و تقریباً همه رخدادهای مهم جهان مانند برگزاری المپیک، مراسم حج، مدارس و دانشگاه‌های کشورهای مختلف و..شدیداً تحت تأثیر این ویروس باشند و متولیان امر مجبور شوند تغییرات اساسی در برنامه‌های خود ایجاد نمایند.
مراسم محرم امسال نیز از این امر مستثنی نیست. هیأت‌های حسینی هرساله رویه‌ای تقریباً ثابت در برگزاری مراسم‌های محرم داشتند: دسته‌های زنجیرزنی و سینه‌زنی، پخت و توزیع غذای نذری، حضور در مساجد و تکایا و حسینیه‌ها و...حتی استان‌هایی مانند زنجان و لرستان به جهت مراسم ویژه خودپذیرای عزاداران میهمان از سایر نقاط کشور بودند. اما امسال با توجه به درگیری جامعه با ویروس کرونا و خطرات ابتلا به این بیماری برای اقشار مختلف جامعه به جهت واگیردار بودن آن، چالشی پیش روی هیأت‌ها و جامعه مذهبی قرار داد. در این مطلب تردیدی وجود ندارد که شور حسینی یکی از مهم‌ترین و آشکارترین جلوه‌های دین‌مداری خصوصاً در جامعه شیعی دارد و جذابیت این مراسم به‌گونه‌ای است که همه اقشار جامعه را در برمی‌گیرد و همه سنین برای خود سهمی در این مراسم قائل هستند. بنابراین تردیدی نیست که این عشق از خوشبختی‌های شیعیان و دوستداران خاندان عصمت و طهارت است و یکی از نعمت‌های ارزشمندی که خدای سبحان به شیعیان امیر مؤمنان علی علیه‌السلام ارزانی داشته است نیز جای انکار نیست که افراد و گروه‌های مختلف در داخل و خارج از کشور چشم دیدن عظمت شور و عشق به امام حسین(ع) را ندارند، آن‌هم در شرایطی که به دلایل گوناگون، که شرح آن از حوصله این نوشتار خارج است، متأسفانه ارتباط بخش‌هایی از جامعه با مقوله‌های دینی از وضعیت مطلوبی برخوردار نیست اما مراسم محرم می‌تواند تا حد بسیار زیادی به ترمیم این رابطه کمک کند. پس عجیب نیست که گروه‌های مذکور به دنبال تعطیلی و از رونق افتادن آیین‌های بزرگداشت تاسوعا و عاشورا باشند.
پس تکلیف محبان و ارادتمندان اهل‌بیت(ع) چیست؟ نه تعطیلی محرم و تاسوعا و عاشورا امری مطلوب است و نه خطرهای ابتلا به ویروس کرونا جای انکار دارد، مخصوصاً با توجه به زحمات شبانه‌روزی کادر درمانی کشور که حقیقتاً بسان سربازانی در دفاع از سلامت مردم چندین ماه است که جان‌برکف نهاده و شبی به آسایش و راحتی سپری نکرده‌اند. به نظر می‌رسد آزمونی سخت و مهم فراروی جامعه دین‌داران است، آزمونی که فارغ از تصمیم‌های حاکمیت، خودِ شخصِ مؤمن و محب به اهل‌بیت(ع) را به محک آزمایش می‌گذارد. اینجاست که مشخص می‌شود هیأت‌های مذهبی تا چه اندازه در جهت سازگاری امر دینی با عقلانیت قدم برمی‌دارند، زیرا عقل حکم می‌کند در مسئله‌ای که دیدگاه متخصصان پزشکی حجت است، به ایشان گوش فرا داد. از جهتی نیز روشن است که بر اساس آموزه‌های دینی حق‌الناس و مسئولیت در قبال افراد جامعه از جایگاه بسیار مهمی برخوردار است و مسری بودن بیماری کرونا توجه به اقدامات پیشگیرانه را بیش‌ازپیش روشن می‌سازد.
خوشبختانه در این چند روزی که از محرم گذشته است بیشتر قابل‌توجه هیأت‌های مذهبی نشان داده‌اند که در عین بزرگداشت مراسم‌های این ایام اما به‌شدت نسبت به رعایت پروتکل‌های بهداشتی حساسیت به خرج می‌دهند. اقدامات خطرآفرین مانند پخت و توزیع غذای نذری که می‌تواند ابتلا به ویروس کرونا را تا حد زیادی افزایش دهد تعطیل و جای خود را به تهیه بسته‌های معیشتی در قالب کمک‌های مؤمنانه داده است که مورد تأکید مقام معظم رهبری نیز هست. مراسم‌ها با ماسک و حفظ فاصله‌گذاری اجتماعی انجام می‌شود و بزرگان هیأت‌ها مسئولیت خطیری را در قبال حفظ سلامت عزاداران حسینی متوجه خود می‌دانند و با همکاری گروه زیادی از افراد هیأت سعی در مهیا نمودن فضای بهداشتی مناسب با این ایام می‌کنند. کیست که نداند بهترین راه برای ضربه زدن به یک مقوله، دفاع بد از آن است! اگر دین‌داران و عزاداران حسینی مراسم امسال را بدون توجه به پروتکل‌های بهداشتی برگزار کنند، از همین‌الان قابل پیش‌بینی است که چه هجمه‌های سنگینی به اصل برگزاری مراسم محرم و تاسوعا و عاشورا وارد می‌شود. امید است با تلاش‌های خالصانه و مسئولیت پذیری دلسوزان دین و محبان اهل‌بیت (ع) مراسم تاسوعا و عاشورای امسال باشکوه اما در عین رعایت پروتکل‌های بهداشتی برگزار شود تا همگان بدانند و ببینند دین‌داران نسبت به مسئولیت‌های اجتماعی خویش بیش از سایرین واقف هستند و شور و شعور حسینی درهم‌آمیخته است.
منابع:
نخستين گزارش مستند از نهضت عاشورا، ابومخنف کوفی، ترجمه سلیمانی

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس