پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

نگاهی به حقیقت شهادت از دیدگاه اسلام

مقام شهید و شهادت‌طلبی

نویسنده : نیلوفر بهرمندنژاد

شهادت از برترین واژه‌های فرهنگ اسلامی و از مقدس‌ترین مفاهیم معارف الهی است. شهادت اوج کمال انسان است، آنگاه که انسان تمام هستی خود را یک‌جا نثار معبود می‌کند و قطره وجودش به دریای بیکران هستی مطلق می‌‌پیوندد.
رسول خدا صلی‌ا... علیه و آله فرمود: فوق کلّ ذی برٍّ برٌّ حتی یقتل فی سبیل‌ا...، فاذا قُتِلَ فی سبیل‌ا... فلیس فوقه برّ، بالاتر از هر خیر و نیکی، خیر و نیکی وجود دارد تا انسان در راه خدا کشته شود که بالاتر از کشته شدن در راه خدا، خیر و نیکی یافت نشود.
22 اسفند سالروز تأسیس نهاد مقدس بنیاد شهید و امور ایثارگران و روز شهید، فرصت خوبی است تا یادی کنیم از آنانی که مرزهای مادیت را درنوردیده و پا بر روی تمام علایق و خواسته خود گذارده و در امتداد مکتب سرخ حسینی و در مسیر پرافتخار نهضت پرفروغ خمینی کبیر قدس سره؛ به فرموده مقام عظمای ولایت؛ شرافت، عزت، انسانیت و ایثار را به عصر پرتلاطم بشری هدیه کردند.
معنای شهید
شهید در لغت به‌معنی گواه، حاضر، ناظر و... است و در اصطلاح دینی به کسی اطلاق می‌شود که با انتخاب آگاهینه، و بر اساس حجت شرعی، در راه خدا به شهادت می‌‌رسد و در قانون اساس‌نامه بنیاد شهید انقلاب اسلامی این‌گونه تعریف شده است، شهید به کسی گفته می‌شود که جان خود را در راه انقلاب اسلامی و حفظ دستاوردهای آن یا دفاع از کیان جمهوری اسلامی در مقابل تهدیدات و تجاوزات دشمن و عوامل ضد انقلاب و اشرار نثار کرده یا می‌کند.
پاداش شهید
درباره اهمیت مقام شهیدان،‌ سخن بسیار گفته شده و هر قوم و ملتی برای شهدای خود احترام خاصی قائل است ولی بدون اغراق،‌ آن احترامی که اسلام برای شهدای راه خدا قائل شده است بی‌نظیر است،‌ روایت نیز، نمونه روشنی از احترامی است که اسلام برای شهدا قائل شده و در پرتو همین تعلیمات بود که یک جمعیت محدود عقب افتاده،‌ آن‌چنان قدرت و نیرو گرفتند که بزرگ‌ترین امپراتوری‌های جهان را به زانو درآوردند.
یکی‌از اساتید معتبر دانشگاه و حوزه علمیه در گفت‌وگو با همدان‌پیام بیان کرد: یکی‌از مسائلی که درباره شهدا در قرآن کریم مطرح است، مقام شهید از توان و ظرفیت فهم ما خارج است و تنها منبع وحی الهی است که شمه‌ای از این مقام را برای ما فرموده است: «ولا تقولوا لِمَن یُقتَلُ فی سَبیل ا... اَموات بل احیاء ولکن لاتشعرون؛ برای کسانی که در راه خدا کشته می‌‌شوند نگویید مردگانند، کلمه اموات را درباره شهدا به کار نبرید بلکه آن‌ها زنده‌اند، لکن شما درک نمی‌کنید.
این آیه ضمن آن که بر زنده بودن شهدا تأکید می‌‌ورزد، درک این مقام را از حیطه شعور و فهم بشر در این دنیا خارج می‌‌شمارد. در حالی‌که در آیه فوق از به‌کار بردن تعبیر اموات درباره شهدا نهی می‌کند، در آیه‌ای دیگر از پندار مرده بودن آنان نیز نهی فرموده است که نه فقط به زبان نگویید آن‌ها مرده‌اند بلکه به دل نیز راه ندهید.
سید مجتبی حسینی‌یمین در ادامه گفت:حال سؤالی که در این رابطه پیش می‌آید این است که چرا می‌گوییم شهدا زنده هستند؟ یا بهتر بگوییم آیا در این دنیا یا آخرت زنده هستند؟ یا این‌که آثار مربوط به آنها باقی مانده است و آیا جسم آن‌ها زنده است یا روح آن‌ها؟
درپاسخ این‌ها باید بگوییم که قطعا جسم آن‌ها زنده نیست بلکه روح آن‌ها زنده است.
زنده بودن شهید به‌معنای تأثیرگذار بودن است. مرده تأثیرگذار نیست اما زنده تأثیرگذار است. شهدا در حیات برزخی خود تأثیرگذار هستند. اما حیات برزخى به‌وسیله حواس انسان قابل درک نیست؛ روح ما انسان‌ها به‌دلیل تعلق به این عالم و در قید بودن آن از ادراک عوالم دیگر عاجز است.
وی تأکید کرد: روح همه انسان‌ها پس‌از مرگ زنده است اما اینکه قرآن می‌‌فرماید شهدا را مرده نپندارید بلکه آنان زنده هستند، این زنده بودن به‌معنای تأثیرگذاری آنها حتی پس‌از شهادت است. زیرا هر موجودی که مؤثر نباشد مرده است و تا زمانی که مؤثر باشد، زنده شمرده می‌‌شود.
حسینی در پایان این‌گونه خاطرنشان کرد: طبق آیه 111 سوره توبه، دنیا بازار است و مردم در آن معامله‌گر. فروشنده، مردم‌اند و خریدار خداوند. متاعِ معامله، مال و جان است و بهاى معامله بهشت. اگر به خدا بفروشند، سراسر سود و اگر به دیگرى بفروشند، یک‌سره خسارت است.
ابوذر طالبی که یکی‌از اقوام شهدا است در گفت‌وگو با خبرنگار ما این گونه اظهار کرد: درمسأله شهدا چند موضوع قابل بحث است، یکی شخصیت خود شهدا است و دیگری مسیری که شهدا انتخاب کرده‌اند، بحث شهادت و مسأله شهدا هم در قرآن و هم در روایت نسبت به پاداش آن نتیجه‌ ثمره یک نوع سبک زندگی کردن است که اگر کسی در مسیر خدا تلاش و جهاد کند، خداهم آن را به سمت خود هدایت خواهد کرد.
وی در ادامه گفت: شهادت فقط در عرصه جنگ و جبهه نیست و فقط جنگیدن در مناطق خاکی مانند شلمچه نیست، بلکه خدمت‌رسانی به خلق خدا و نجات دادن جان انسان‌ها هم نمونه‌ای از شهادت به حساب می‌آید.
لازم است در این فضا به ابعاد و معرفی کردن مختصات زندگی شهدا پرداخته شود، مثلا نحوه ‌مبارزه و رشادت‌ ‌آن‌ها، در صورتی‌که هر کدام از آنان هم مانند دیگر انسان‌ها دارای خانواده و فرزند بوده‌اند و امرار معاش می‌کردند و دوران خاصی در جامعه داشته‌اند همه‌ این‌ها باید به جامعه معرفی شوند تا بتوانیم رفتار و کردار آنان را برای تربیت جوانان الگوسازی کنیم.
طالبی در وصف شهید ایوب اصلانی گفت: ایشان جزو کسانی بودند که به مبانی انقلاب اسلامی و رعایت حلال و حرام و مسأله امر به معروف و نهی از منکر پای‌بند بودند و مسأله مهم و قابل توجه در زندگی او موضوع رشادت و شجاعت ایشان بود که در مقابل کج‌روی‌های جامعه بی‌تفاوت نبودند و ذره‌ای هم عقب‌نشینی نکردند و جان و مال خود را برای رفاه و آسایش جوانان امروز در راه اسلام فدا کردند. سرانجام این شهید گران‌قدر در کربلای 5 در شلمچه به درجه شهادت نائل شدند.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس