پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

اینجا آب مثنوی هفتادمن است

بحران خشکسالی حاشیه‌ها را در همدان پررنگ می‌کند

نویسنده : شکوفه رنجبر

صدای شرشر باران حالا دیگر برای تمامی مرم شهر آرزوی محالی است که بزرگترها معتقدند تنها راه برآورده شدن آن دست به دعا شدن است.
تصویر دیگ‌های بزرگ آش باران، صف‌های بلندبالای مردم محله برای اقامه نماز باران، نذر سفره باران و... همگی بخش جدانشدنی از خاطرات کودکی و نوجوانی متولدان دهه 70 در همدان است یعنی همان سال‌های خشکسالی که از سال 1377 تا 1381 دامن همدان را گرفت؛ آب جیره‌بندی شد و بسیاری از مناطق حاشیه‌ای شهر همدان از داشتن آب محروم شدند.
اکنون پس از گذر و دهه از این خاطرات بار دیگر همدان خشک شده و سداکباتان به عنوان حیاتی‌ترین منبع آبی دیگر آبی برای شرب مردم همدان ندارد برای همین آب منازل شب‌ها قطع می‌شود و بی‌آبی بیداد می‌کند، کشاورزان گلایه دارند که مزارع و باغ‌هایشان خشک شده و آب کافی برای کشت ندارند، مردم روستاهای مختلف از حقابه‌های خود معترض‌اند و صنایع آبی در استان در معرض تعطیلی قرار گرفته‌اند.
اینها خشک شدن سد همدان، بیکاری، تهدید امنیت‌غذایی، کاهش رعایت اصول‌بهداشتی، فقر و حتی بزهکاری در جامعه را به دنبال دارد.
کشاورزی در همدان 92درصد از آب استان را به خود اختصاص داده است و در تعارض با سیاست‌های پایدار کشاورزی و توسعه آن در مناطق کم‌آب استان، بدون توجه به محدودیت‌های آبی و نبود برنامه‌ای جامع در مدیریت کشت سبب شده تا نسبت آب‌بر بودن این بخش به بازدهی تولیدی آن براساس معیارهای جهانی تفاوت قابل‌توجهی داشته باشد.
در این شرایط زندگی روستایی دستخوش تغییرات عدیده‌ای می‌شود چراکه اگر آب نباشد در نتیجه کشاورزی هم نخواهد بود و بیکاری گریبانگیر روستاییان را که حرفه و پیشه اصلی آنان کشاورزی است را خواهد گرفت.
این رویه سبب می‌شود مهاجرت‌های روستا به شهر همدان افزایش پیدا کند چنانچه شاهد بودیم در دهه 80 و 90 بیش از 64درصد مردم از روستاهای استان به شهر همدان آمدند که به رشد پدیده حاشیه‌نشینی دامن زده است.
برهمین اساس افزایش زندگی حاشیه‌نشینی در شهر همدان در کنار تغییرشکل ظاهری و کالبد شهر مشکلات و ناهنجاری‌هایی را به دنبال دارد که با افزایش تنش‌های اجتماعی امنیت در جامعه را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.
این شرایط درحالی است که همدان جزو 10 استان نخست در میزان نزاع‌های رخ داده است به طوری که براساس اطلاعات پزشک قانونی همدان در سال گذشته بیش از 16هزار و497 مورد نزاع گزارش شده است که4 هزار و551 مورد آن توسط زنان و 11هزار و946 مورد آن توسط مردان صورت گرفته است.
همچنین مستند بر همین اطلاعات در 3 ماهه نخست 1400 نیز 4 هزار و976 مورد نزاع گزارش شده است که نشان می‌دهد یکی از مهمترین دلایلی که موجب شده همدان جزو استان‌های رتبه‌دار در نزاع باشد همان موضوع مهاجرت از روستاها و افزایش زندگی حاشیه‌نشینی است.
اگرچه در حال‌حاضر بخش زیادی از این مناطق چون دیگر مناطق شهری دارای امكانات و خدمات‌اولیه شهری همچون آب، برق، گاز، تلفن و فروشگاه‌های تأمین مایحتاج روزانه هستند، اما به‌رغم زندگی در شهر، از بیشتر امكانات شهری برخوردار نیستند.
در حال‌حاضر حدود ۳۰ درﺻﺪ از ﺟﻤﻌﯿﺖ ﺷﻬﺮ ﻫﻤﺪان در ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺣﺎﺷﯿﻪ‌ﻧﺸﯿﻦ زندگی می‌کنند و اﯾـﻦ ﻧﺴﺒﺖ ﺑـﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ مهاجرت‌های روﺳﺘﺎﯾﯽ درﺣﺎل اﻓﺰاﯾش اﺳﺖ و از آنجا که ﻣﺤﻼت ﺣﺎﺷـﯿﻪ‌نشین ﺧـﻮد را ﺟﺰﺋﯽ از ﺷﻬﺮ ﻣﯽ‌دانند، ﺧﻮاﺳﺘﺎر ﺑﺮﺧﻮرداری از ﺧﺪﻣﺎت ﺷﻬﺮی ﻤﺎﻧﻨﺪ ﺳﺎﯾﺮ ﻧﻘﺎط ﺷﻬﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ.
این اتفاق سبب می‌شود تا افراد ساکن در حاشیه شهر بخصوص نوجوانان سرخورده از سطح مقایسه زندگی خود با سایر همسن و سالانشان در شهر شوند و بیشتر از سایر افراد مستعد اعتیاد، رفتارهای پرخطر، پرخاشگری و حتی خودکشی باشند.
نکته قابل تأمل درخصوص مشکلات حاشیه شهر در همدان آنجاست که در مناظره‌های انتخاباتی ریاست‌جمهوری امسال امیرحسین قاضی‌زاده‌هاشمی اعلام کرد آمار حاشیه‌نشینی استان همدان از 7 هزار نفر به ۷۰ هزار نفر افزایش یافته و از آنجا که در همدان به عنوان مهدتمدن با ۳۰ درصد حاشیه‌نشینی وجود دارد بافت شهری بر هم زده شده و باید برای توسعه کالبدی همدان فکر جدی کرد.
این بدان معناست که حاشیه‌نشینی در همدان به چنان چالش بزرگی تبدیل شده که جزو برنامه‌های اولویت‌دار نامزدهای مهم منصب‌های سیاسی قرار گرفته است.
از طرفی مردمی که به ناچار در محل‌های حاشیه‌ای شهر همدان زندگی می‌کنند می‌گویند: اصلی‌ترین دغدغه جوانان این مناطق فقر، بیکاری و نبود درآمد کافی برای امرارمعاش است که آنان را به سوی مشاغل کاذب سوق می‌دهد.
آنان نگران آینده فرزندان خود هستند، زیرا در محیطی بزرگ می‌شوند که خریدوفروش موادمخدر در بین جوانان رایج شده و به منبع درآمد آنان تبدیل شده است و خانواده‌ها مگر چقدر می‌توانند در کنترل نوجوانان خود نقش داشته باشند تا گرفتار رفتارهای پرخطر، معضلات اجتماعی و سودجویان موادمخدر نشوند؟

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس