بازیهای سنتی یکی از شاخصههای میراث معنوی و ناملموس هستند، در روزگاران قدیم که کودکان به بازیهای متنوع امروزی دسترسی نداشتند با حداقل وسایل در دسترس اسباب بازی درست میکردند که این قضیه در روستاها رواج بیشتری داشت و به صورت سنتیتر انجام میشد.
بازیهای سنتی صرفاً ابزاری برای سرگرمی کودکان نبودند، این بازیها کارکردهای فرهنگی نیز داشتند که مهمترین آن بین دخترها و پسرها مشترک و نمایش همکاری گروهی بود؛ به عنوان مثال بچهها با انجام این بازیها ایثار، فداکاری، گذشت، تلاش و احساس مسئولیت را میآموختند.
کارشناس مردم شناسی ادارهکل میراث فرهنگی استان همدان با بیان این مطلب اظهار داشت: کارکردهای مذکور در گذشته بیشتر و امروزه به علت رواج بازیهای فردی و رایانهای کمتر شده است که اغلب نیز خشونت آمیز هستند اما پشت بند بازیهای سنتی داستانی وجود داشته است؛ به طور مثال اسمهایی برای عروسکهایی که خود میساختند، میگذاشتند و داستانی برایش درست میکردند، مانند عروسک ننه سرما که جزء شاخصترینها به شمار میرود همچنین هفت خانه و یک قُل دو قُل از بازیهای شاخص دخترانه محسوب میشده است.
به گزارش ایسنا، فریبا نعمتی بیان کرد: بازی با این عروسکها حس مسئولیت مادر، زن و فردی اجتماعی را به کودک آموزش میداد و به عبارتی بازی با زندگی کودک آمیخته میشد، برای پسران نیز این موضوع وجود داشت و به عنوان نمونه تمامی پسران عشایر در کودکی باید اسب سواری و تیراندازی را آموزش میدیدند تا در بزرگسالی از عهده وظایف خود برآیند.
نعمتی با تأکید بر اینکه بازیهای گروهی حتماً درسی را به کودکان میدادهاند، بیان کرد: در روزهای کرونایی که ارتباط والدین با کودکان بیشتر شده، بهترین زمان است که کودکان علاوه بر انجام تکالیف درسی، تماشای تلویزیون و فضای مجازی با بازیهای سنتی نیز آشنا شوند.
این کارشناس ایرانشناسی در ادامه توضیح داد: این اتفاق باعث به وجود آمدن روحیه شادی، همکاری و رقابت سالم بین آنها شده و فضایی تلفیقی از بازیهای سنتی و امروزی را ایجاد کرده که بازیهای سنتی نمود بیشتری پیدا کند و امکان انتقال فرهنگ والدین به بچهها فراهم شده است.
وی با اشاره به اینکه نیازمندی و محدودیت انسان را به سوی خلاقیت سوق میدهد، یادآور شد: شرایط بحرانی کرونا باعث شد که کودک درون والدین فعال شده و حتی اگر دسترسی به بازیهای زمان کودکی خویش ندارند با یادآوری و ذهنیت آن کودکان را سرگرم کنند و با کمی ذوق و سلیقه ادبی و هنری، بازیها و داستانهای با هویت را برای کودکان بازسازی کنند همچنین میتوان فرهنگ و هویت یک قوم، منطقه یا روستا را با ساخت یک عروسک به کودکان آموزش داد.
نعمتی در ادامه گفت: اگر والدین در مورد آموزش بازیهای سنتی به کودکانشان غفلت کنند و تجارب خود را به آنها انتقال ندهند، کودک هیچ شناختی از پیشینه فرهنگی نخواهد داشت،
وی در پایان با تأکید بر اینکه شرایط فعلی بهترین فرصت است که رسانهها و به ویژه صداوسیما به احیای بازیهای سنتی روی آورند، خاطرنشان کرد: رسانهها میتوانند سرگرمیها، غذاها، صنایعدستی و آداب و رسوم سنتی را معرفی و آموزش دهند و گام مهم و بزرگی در زنده نگهداشتن تجارب فرهنگی پیشینیان بردارند.
