پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

یک روز برای زنان در علم و عمل

هوش زنان بالاست فرصت‌ها برابر نیست

نویسنده : سمانه جهانگیری عرش

فکر نمی‌کنم کسی نام مریم میرزاخانی دانشمند بزرگ ریاضی جهان را نشنیده باشد. دانشمندی که ثابت کرد، زن هم می‌تواند علم را به عمل درآورد.

از همان ابتدای خلق بشریت، زنان به لحاظ روحیه حساس، ظرافت و زیبایی طبیعی در مقابل قدرت بالایی که مردان به لحاظ جسمی دارند از طرف آنان به خیلی چیزها متهم شده‌اند، ازجمله داشتن ضریب هوشی پایین.

خیلی‌ها معتقدند زنان به‌اندازه مردان تیزهوش نیستند. برای اثبات این ادعا هم دلیلی می‌آورند و می‌گویند" آن‌قدر که در میان مردان عالم، دانشمند، اندیشمند، اقتصاددان موفق، مهندس و دکتر هست، در میان زنان نیست.

اما اگر آمارها را کنار بگذاریم باید به ای 2 پرسش پاسخ دهیم که آیا جز این نیست که علم باید به عمل آید؟ آیا فرصت‌هایی که برای مردان در کسب علم و دانش و بروز آن وجود داشته با زنان برابر بوده‌است؟

زنان به لحاظ وظایفی که حسب شرایط روحی و روانی دارند، بیشترِ وقت خود را در منزل و صرف تربیت پسران و دخترانی می‌کنند که هرکدام سرمایه ارزشمند انسانی برای جامعه خود هستند و بعضاً در میان آنها پسرانی پرورش می‌یابد که با یک فرصت فاصله‌دار با دختران ولی با حمایت همه‌جانبه پدر و مادر خود به اوج می‌رسند.

اما آیا اگر زنان‌هم بتوانند به‌اندازه مردان روی کار خود تمرکز کنند و فرصت اعتلا و ارتقا داشته باشند به‌اندازه آنان موفق نخواهند بود؟

بعضی از زنان که این فرصت را برای خود مهیا دیدند، حتی جوایز شناخته‌شده جهانی را هم دریافت کرده‌اند که ازجمله آنها مرحوم مریم میرزاخانی و چندین دانشمند زن ایرانی است.

وی 2 سال متوالی (1373 و 1374) از دبیرستان فرزانگان موفق به دریافت مدال طلای المپیاد ریاضی شد و در سال 1994 طلای جهانی المپیاد ریاضی هنگ‌کنگ را گرفت و یک سال پس از آن نیز مدال طلای جهانی را از کانادا از آن خود کرد.

میرزاخانی کارشناسی را در دانشگاه صنعتی شریف گذراند و با دریافت بورسیه به دانشگاه هاروارد رفت و پس از گرفتن مدرک دکتری، در ۳۱ سالگی به بهترین مقام استادی در دانشگاه استنفورد رسید.

دریافت مدال فیلدز که هر 4 سال یک‌بار به دانشمندان برتر زیر 40 سال تقدیم می‌شود از دیگر افتخارات وی برای ایران و ایرانی است.

متأسفانه باوجود گذر از دوره سنتی هنوز هم دیدگاه غالب برای تصدی بسیاری از فرصت‌ها و پست‌های مدیریتی از آن مردان است.

به‌ویژه اینکه با تعریف "رجل سیاسی" این موضوع در کشور ما دچار محدودیت بیشتری شده است چنانچه زنان دانش و علم کافی برای قرارگرفتن در دایره سیاست را ندارد.

هر دولتی که پس از انقلاب روی کار آمده در خصوص به‌کارگیری زنان توانمند در پست‌های مدیریتی تنها وعده داده و پس از آن، موضوع تا انتخابات بعدی به فراموشی رفته است.

انگشت‌شمارند زنان دانشمند و اثرگذاری که در بدنه دولتی به کار گرفته‌شده باشند و نادر است عملکرد دولت‌ها در تربیت زنان مدیر و توانمند برای بدنه حاکمیت، آن‌هم از میان زنانی که خود حاکمیت دانشگاه‌ها را برای علم‌اندوزی آنان گشوده است.

به نظر می‌رسد تنها فرصتی که در ایران برای زنان وجود دارد، فرصت تحصیل است که آن‌هم پس از فراغت از تحصیل به دلیل نادیده گرفتن علم اندوخته شده به حاشیه می‌رود.

در بخش‌های خصوصی هم کارفرمایان طبق آمار میزگرد جهانی اقتصاد به‌طور متوسط در شرایط برابر بامهارت یکسان، به زنان یک‌سوم مردان حقوق می‌دهند و برای انتخاب مدیر، معمولاً آقایان را ترجیح می‌دهند.

این شرح مختصری است از وضعیت بانوانی که بااستعداد و تلاش خود با وجود انواع محدودیت‌ها و نگاه‌های مردسالارانه به‌جایگاه علمی دست‌یافته‌اند که متأسفانه به عمل نمی‌رسد.

هرچند هنوز هم مردان تنگ‌نظری که حتی فرصت تحصیل زنان را هم محدود می‌دانند، وجود دارند که در سخنرانی‌های خود مهم‌ترین وظیفه زن را خانه‌داری و رسیدگی به همسر و فرزند می‌دانند و البته برای گفته‌های خود هم به تفسیر روایاتی که برداشت ذهنی خودشان است، متوسل می‌شوند.

اما مرحوم علامه طباطبائى در تفسیرالمیزان، پس از نقل سرگذشت تأسف‌بار زن در طول تاریخ مى‏گوید: زن در تمام احکام عبادى و حقوق اجتماعى با مرد شریک است و در هر امرى که مرد استقلال دارد، مانند ارث، کسب علم، معامله، تعلیم و تربیت و دفاع از حقوق و ... زن هم مستقل است، مگر در مواردى که با مقتضاى طبیعتش مخالف باشد.

تمام آیات و روایاتى که درباره تحصیل علم و دانش واردشده، همانند "یاایهاالناس‏" و "یاایهاالذین آمنوا" عمومى است. و شامل زن‏ها هم مى‏شود. اسلام علم‏ را نور و جهل‏ را ظلمت وعلم را بینایى و جهل را کورى مى‏داند.

پیامبر اکرم (ص)فرمودند: جستن علم بر هر مرد مسلمان و هر زن مسلمان واجب است.

باوجوداین آیات و روایات روشن، هنوز هم مردان عرصه را برای اندیشه و علم زنان تنگ می‌کنند و بیشتر فرصت‌ها را برای عملی‌سازی علم به مردان می‌سپارند که این به حاشیه‌راندن زنان، خود عواقبی ازجمله کمرنگ شدن حضور آنان نسبت به مردان در عرصه‌های مختلف علمی، فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و ورزشی به دنبال داشته و دارد و این را می شود از آمارها به دست آورد.

همین اواخر بود که همایش زنان تأثیرگذار را برگزار کردند اما آیا از بین این زنان، آنهایی که جزو دانشمندان بودند نیز حضور داشتند یا صرفاً به زنان تأثیرگذار در برخی جنبه‌های اجتماعی، سیاسی و دینی بسنده کرده بودند.

ناگفته نماند که در همدان مهد تاریخ و تمدن ایران‌زمین نیز نام زنان دانشمندی چون سکینه پری و صغری آذرمی در کنار اندیشمندان مرد آورده شده است اما علم و دانش این زنان هیچگاه نه معرفی‌شده و نه خیابان یا مدرسه‌ای به نام آنان نام‌گذاری شده است. "سکینه پری" نخستین جراح و سرطان‌شناس زن ایرانی متولد شهر همدان که سال‌ها بدون هیچ مزدی در مناطق محروم خدمت می‌کرد.

"صغری آزرمی" نخستین زن آسیب‌شناس ایران، وی هنگامی‌که به ایران بازگشت در جمعیت ملی مبارزه با سرطان به کار و مطالعه مشغول شد و جان بیماران سرطانی بسیاری را از مرگ نجات داد.

به یاد داشته باشیم برابری زن و مرد در آیات و روایات بسیار آورده شده به‌ویژه اینکه این برابری در کسب علم و آگاهی زنان‌هم مورد تأکید است و شاید هم‌اینک لازم باشد به‌جای باز کردن در دانشگاه‌ها به روی زنان صرفاً ازآن‌جهت که بگوییم این فرصت‌ها برابر است مردان قانونگذاری که بر مسند قانون و حکومت‌رانی تکیه زده‌اند حضور آنان را در عرصه‌های مختلف اجتماعی برای تبدیل‌شدن علم به عمل و نیز پرورش مدیران آینده فراهم آورند.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس