در سرزمینی که کارگران هر روز برای لقمهای نان، دل به دل خطر میزنند، ایمنی محل کار نه یک حق، که به آرزویی دستنیافتنی بدل شده است. کارگرانی که با دستانی پینهبسته و جانهایی نگران، پا به محلهایی میگذارند که بیشتر به میدان مین شبیه است تا محل کار.
سالی نیست که در ایران دهها یا صدها کارگر جان خود را در حوادث ناشی از کار از دست ندهند؛ حوادثی که ریشه در بیتوجهی به اصول ایمنی، نبود نظارت دقیق، و فشارهای معیشتی بر کارگران دارد. در روزگاری که بحران اقتصادی سایه سنگینی بر زندگی اقشار ضعیف انداخته، بسیاری از کارگران ناگزیرند تا بدون بیمه، قرارداد و تجهیزات ایمنی، روی اسکلتهای فلزی ساختمانهای چند طبقه کار کنند؛ جایی که هر لحظه امکان سقوط، برقگرفتگی یا برخورد با اجسام سخت وجود دارد.
حادثهای مرگبار در شهرک فرهنگیان
در یکی از تلخترین حوادث اخیر، در تاریخ ۱۲ مردادماه، در پروژهای ساختمانی واقع در شهرک فرهنگیان، سبد حمل مصالح از طبقه پنجم سقوط کرد. بر اثر این حادثه، یکی از کارگران که در پایین چاله آسانسور مشغول نظافت بود، در دم جان باخت.
همچنین، فردی که در حال کار با بالابر بود نیز بر اثر سقوط از ارتفاع، به شدت مجروح شد و بنا بر گزارشها، در بخش مراقبتهای ویژه بستری است.
گزارشها نشان میدهند سبد حمل مصالح به علت جدا شدن از سیمبکسل سقوط کرده و به طور مستقیم بر سر کارگر پایین چاله فرود آمده است. فرد دوم نیز به دلیل برهم خوردن تعادل پس از جدا شدن سبد، سقوط کرده و با شدت به سبد برخورد کرده که منجر به آسیبدیدگی شدید وی شد.
براساس آمار رسمی، سالانه بیش از ۱۳ هزار حادثه ناشی از کار در کشور ثبت میشود که از این میان، بین ۷۰۰ تا ۸۰۰ نفر جان خود را از دست میدهند. این ارقام تنها یک عدد خشک و خالی نیستند؛ بلکه زنگ خطری است برای مسئولانی که باید ضامن امنیت محیطهای کاری باشند.
بیشتر این حوادث در فصول گرم سال رخ میدهند و شامل سقوط از بلندی، اصابت اجسام سنگین، برقگرفتگی، خفگی ناشی از کمبود اکسیژن و سوختگی میشوند. سقوط از ارتفاع و برخورد مصالح با سر و کمر از خطرناکترین مواردی هستند که سلامت و جان کارگران ساختمانی را تهدید میکنند.
بر اساس اطلاعات منتشر شده از سوی اداره کل پزشکی قانونی استان، در 4ماهه نخست سال جاری، ۱۳ نفر در استان بر اثر حوادث کاری جان خود را از دست دادهاند؛ در حالیکه این عدد در مدت مشابه سال گذشته ۱۷ نفر بوده و نشان از کاهش ۷ درصدی دارد. با وجود این کاهش، هنوز راهی طولانی برای رسیدن به وضعیت ایمن و پایدار در پیش است.
این درحالی است که طبق مادههای ۸۵ تا ۹۵ قانون کار، کارفرما موظف است شرایط ایمن را برای کارگران فراهم کند. با این حال، اجرای این مقررات اغلب با مشکلات جدی مواجه است. بسیاری از کارگران به دلیل ترس از اخراج، کاهش دستمزد یا فشارهای محیط کار، حتی در صورت نبود ایمنی، جرأت اعتراض ندارند و از گزارش تخلفات به اداره کار خودداری میکنند. همین سکوت، گاه به قیمت جانشان تمام میشود.
نقش دیه و بیمه در جبران خسارتها
مطابق قانون مجازات اسلامی، دیه یکی از مهمترین ابزارهای جبران خسارات جانی در حوادث کار محسوب میشود. در سال ۱۴۰۴، مبلغ دیه کامل در ماههای عادی ۱.۶ میلیارد تومان و در ماههای حرام ۲.۱۳۳ میلیارد تومان اعلام شده است. این ارقام به طور مستقیم بر بیمه مسئولیت کارفرمایان و روند رسیدگی به پروندههای قضایی تأثیر میگذارند.
کارشناسان ایمنی معتقدند راهکار کاهش این حوادث، روشن است: آموزش مستمر کارگران، نظارت دقیق نهادهای مسئول، الزام کارفرمایان به تأمین تجهیزات ایمنی و اجرای بیکموکاست قانون. بدون این اقدامات، همچنان باید شاهد مرگ کارگرانی باشیم که برای نان، جان میدهند
