پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

روایت روزهای سخت دانش‌آموزان در سایه امتحان و بحران

تابستانی که بوی امتحان می‌دهد

این شرایط در حالی رقم خورده که ماه‌های گذشته با اخبار نگران‌کننده، تنش‌های منطقه‌ای، نگرانی‌های اجتماعی و تعطیلی‌های پی‌درپی مدارس همراه بوده است. مجموعه‌ای از عوامل که فشار روانی دانش‌آموزان را بیش از هر زمان دیگری افزایش داده و بسیاری از خانواده‌ها را با پرسش‌های تازه‌ای درباره سلامت روان فرزندانشان روبه‌رو کرده است.
کارشناسان معتقدند دانش‌آموزان امروز تنها با اضطراب امتحان مواجه نیستند؛ آن‌ها همزمان با نگرانی درباره آینده، اخبار ناگوار و احساس نااطمینانی نسبت به فردا دست‌وپنجه نرم می‌کنند. شرایطی که گاهی انگیزه درس خواندن را کاهش می‌دهد و این پرسش را در ذهن نوجوانان شکل می‌دهد که آیا این همه تلاش، در آینده معنایی خواهد داشت؟
در روزهای اخیر، بسیاری از والدین از تغییرات رفتاری فرزندان خود سخن گفته‌اند؛ از بی‌حوصلگی و کاهش تمرکز گرفته تا بی‌خوابی، اضطراب، گریه‌های ناگهانی و حتی خشم‌های کنترل‌نشده، روانشناسان معتقدند این واکنش‌ها در شرایط بحرانی تا حد زیادی طبیعی هستند و نباید نادیده گرفته شوند.
مشاور و روانشناس کودک و نوجوان، در گفت‌وگو با خبرنگار همدان‌پیام با اشاره به وضعیت روانی دانش‌آموزان می‌گوید: نوجوانان در شرایط کنونی با دو نوع فشار همزمان مواجه هستند؛ از یک سو باید برای امتحانات نهایی و کنکور آماده شوند و از سوی دیگر در معرض حجم بالایی از اخبار نگران‌کننده قرار دارند. این ترکیب می‌تواند احساس ناامنی و درماندگی را در آن‌ها افزایش دهد.
الهام گلزار درباره پرسشی که این روزها در ذهن بسیاری از نوجوانان شکل گرفته است، توضیح می‌دهد: برخی دانش‌آموزان می‌پرسند وقتی آینده نامشخص است، چرا باید این همه درس بخوانیم؟ والدین نباید این پرسش را بی‌اهمیت تلقی کنند یا آن را سرکوب کنند. بهتر است با فرزندان خود صادقانه صحبت کنند و به آن‌ها بگویند که درست است دنیا گاهی غیرقابل پیش‌بینی به نظر می‌رسد، اما دانش و مهارت همچنان مهم‌ترین ابزار برای ساختن آینده و مدیریت زندگی هستند.
به گفته این روانشناس، درس خواندن صرفاً برای کسب نمره یا قبولی در آزمون نیست، بلکه ابزاری برای افزایش توانایی فرد در مواجهه با چالش‌های زندگی محسوب می‌شود. «باید به نوجوانان یادآوری کنیم که آن‌ها درس نمی‌خوانند تا فقط یک مدرک به دست آورند، بلکه می‌آموزند تا در آینده افرادی باشند که بتوانند برای خود و جامعه‌شان تغییر ایجاد کنند و در شرایط دشوار تصمیم‌های بهتر بگیرند.
گلزار همچنین بر اهمیت حمایت عاطفی خانواده‌ها تأکید می‌کند و می‌گوید: گاهی والدین ناخواسته با تکرار مداوم توصیه‌های درسی یا یادآوری آینده، فشار مضاعفی بر فرزندان خود وارد می‌کنند. در حالی که در شرایط بحرانی، نوجوان بیش از هر چیز به احساس درک شدن و امنیت نیاز دارد.
وی در ادامه به راهکارهای کمک‌های اولیه روانشناختی برای والدین اشاره می‌کند و می‌گوید: اگر فرزندتان دچار گریه شدید، خشم یا فروپاشی عصبی شد، در همان لحظه هرگونه صحبت درباره درس، کنکور یا آینده را متوقف کنید. سپس به جای جملاتی مانند «چیزی نیست» یا «آرام باش»، احساس او را به رسمیت بشناسید و بگویید: «می‌دانم چقدر تحت فشار هستی و حق داری خسته و نگران باشی.» همین اعتباربخشی به احساسات می‌تواند بخش مهمی از تنش را کاهش دهد.
این مشاور کودک و نوجوان ادامه می‌دهد: در چنین مواقعی بهتر است نوجوان را به محیطی آرام ببرید، کمی آب به او بدهید و بدون قضاوت در کنارش بمانید. بسیاری از اوقات، حضور آرام و حمایتگر والدین تأثیری عمیق‌تر از هر توصیه یا سخنرانی دارد.
وی توضیح می‌دهد: نوجوان نمی‌تواند اتفاقات بزرگ سیاسی یا اخبار جنگ را تغییر دهد، اما می‌تواند بر کارهایی که در اختیارش است تمرکز کند؛ مانند خواب کافی، تغذیه مناسب، برنامه‌ریزی روزانه و مطالعه. این نگاه به او کمک می‌کند احساس کنترل بیشتری بر زندگی خود داشته باشد.
کارشناسان همچنین معتقدند خانه باید در روزهای پرتنش به مکانی امن برای نوجوانان تبدیل شود. به گفته گلزار، والدین می‌توانند با ایجاد یک فضای آرام، از ورود مداوم اخبار تنش‌زا به محیط مطالعه فرزندشان جلوگیری کنند.
وجود برنامه‌های منظم روزانه نیز از دیگر توصیه‌های متخصصان است. ساعت خواب مشخص، وعده‌های غذایی منظم و زمان‌بندی ثابت برای مطالعه و استراحت می‌تواند احساس امنیت روانی را در نوجوانان تقویت کند و از شدت اضطراب بکاهد.
در این میان نباید از وضعیت والدین نیز غافل شد. بسیاری از پدران و مادران خود با نگرانی‌های اقتصادی، اجتماعی و اخبار روز مواجه هستند. با این حال کارشناسان تأکید می‌کنند که فرزندان بیش از هر چیز به ثبات عاطفی والدین نیاز دارند. زمانی که پدر و مادر بتوانند در میان آشفتگی‌ها آرامش نسبی خود را حفظ کنند، این پیام را به فرزندشان منتقل می‌کنند که «با وجود تمام نگرانی‌ها، ما در کنار هم امنیت داریم.
امروز، در بیست‌وسومین روز تیرماه، هنوز صدای ورق خوردن برگه‌های امتحانی در برخی مدارس شنیده می‌شود؛ در حالی که تابستان پشت پنجره‌ها ایستاده است. شاید امتحانات نهایی و کنکور برای دانش‌آموزان مهم باشند، اما متخصصان یادآوری می‌کنند که این آزمون‌ها تنها ایستگاه‌هایی در مسیر زندگی هستند، نه مقصد نهایی آن. آنچه در این روزهای پراضطراب اهمیت بیشتری دارد، حفظ سلامت روان نوجوانان و تقویت پیوند عاطفی میان اعضای خانواده است.
شاید مهم‌ترین درس این تابستان متفاوت نیز همین باشد؛ اینکه در روزگار نااطمینانی، همدلی و همراهی خانواده می‌تواند بزرگ‌ترین پشتوانه برای عبور از سخت‌ترین روزها باشد.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس