پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

روستائیان چرخ تولید را به دست گرفته‌اند

دیرزمانی است زنگ اشتغال و درآمد و صادرات در روستاهای همدان توسط خود اهالی نواخته شده و برخی از آنها را در حوزه صنعت و تجارت پرآوازه کرده؛ چنان که این آوازه‌ گاهی به کشورهای همسایه هم رسیده است.

گویی فصلی نو به نام روستا و به رسم تولید باز شده و طرحی نو از اشتغال به منصه ظهور رسیده، روستاهایی که بستری هستند برای اشتغال پایدار و تولید ماندگار.

نخ و سوزنی که در ویان شغل می‌دوزند

آوازه دیار خیاطان و دلبستگی‌شان به نخ و سوزن، پارچه و کوک‌ گوش‌نواز شده، دیاری که یکپارچه از بام تا شام از بزرگ و کوچک، زن و مرد همنوا با آوای چرخ خیاطی نان به کف می‌آورند. حکایت چیره‌دستی دوزندگان ویان حکایت سال‌های دور است و ریشه در آبا و اجداد روستائیان دارد.

بی‌شک از همان سال‌هایی که چوپانی شغل اهالی بود، عزیمت یکی از اهالی به تهران بابی می‌شود برای تولد صنعتی به رسم روستا. گویی آموزش خیاطی آن هم به صورت حرفه‌ای سینه به سینه به اهالی منتقل می‌شود و خیلی زود هنر دوخت و دوز در روستای ویان ریشه می‌دواند و به سابقه دور و دراز اهالی بدل می‌شود.

دیاری با جمعیت بیش از ۴هزار نفر از توابع شهرستان کبودراهنگ که همه یکدست می‌دوزند و باز می‌دوزند و نخ و سوزن را به خدمت درمی‌آورند؛ به طوری که شهره شهر و کشور شدند.

در دیار خیاطان، فرزندان از دوران نوجوانانی پای پدال چرخ نشسته و هنر خیاطی را از پدران هنرمند خود آموختند و خانوادگی کار می‌کنند آن هم دوش به دوش درس و تحصیل.

شاید اگر رد پای مسئولان پررنگ‌تر بود، چاره‌ساز می‌شد برای پیمودن هزار راه نرفته و طنین جهانی نام روستای خیاطان، اما حیف که کماکان از ابتدای راه تا حالا صدای چرخش چرخ خیاطان عجین شده به رسم مزدی‌دوزی.

در حالی که یک گام مانده تا ویان برند شود؛ قطع به یقین خیاطان ماهری که بیش از ۴۰ سال طومار عمر خود را در این حرفه پیچیدند گواهی هستند بر این ادعا.

همان پیشکسوتانی که راه و رسم درآمدزایی به شیوه تعامل با نخ و سوزن را خوب می‌دانند و حرفه‌ای‌ هنر خیاطی را کوچه به کوچه سر در خانه‌ها آویختند.

تجربه، شوق، توانمندی در راه پارچه‌هایی که قامتِ پوشش می‌بینند در ویان بی‌همتاست تا جایی که فروشگاه‌های آن‌چنانی یا شاید برند در تهران میزبان دوخت و دوزهای دیار خیاطان است.

جماعت خیاطان ویان که ظرفیت ۲هزار نفری هستند می‌توانند در صنعت پوشاک در حوزه تولید و عرضه حرف برای گفتن داشته باشند و آوازه جهانی دست و پا کنند.
امیدواریم با نیم‌نگاهی از سوی مسئولان تولید به معنای واقعی در ویان رنگ حقیقت بگیرد و این ظرفیت گوش به گوش تا مقاصد صادراتی برسد.

کوک به کوک فریاد اشتغال

هر چه بیشتر به رنج دستشان نگاه می‌کنم بیشتر به کارشان ایمان می‌آورم، کاری در پستوی خانه آن هم با کمک اعضای خانواده، گویی کوک به کوک زندگی را با هم کوک می‌زنند و برای روزی حلال دست در دست هم ردای تولید می‌دوزند.

با همدلی، بر تار و پود بیکاری می‌تازند و یک صدا از بام تا شام ساز ناکوک اشتغال را کوک می‌کنند، اینجا شهری کوچک و چهارگوش با جمعیتی بیشتر از ۱۱ هزار نفر است و کوچه‌ پس کوچه‌های در هم تنیده‌اش مهمان کارگاه‌های خیاطی.

قصه نخ و سوزن و قرقره در ازندریان ریشه در سال‌های دور و مهاجرت اهالی دارد اما امروز تولید قابل توجهی از پوشاک تهران روی کاکل خیاطان این دیار می‌چرخد و زبانزد است.

اما دریغ از دستی که دست‌های سوزن سوزن شده‌شان را بفشارد؛ انگار به رسمی نانوشته باید تا پایان عمر در کارگاه‌های کاهگلی بکامند و مزدی بدوزند.

در ازندریان قطب دوزندگان پوشاک، شغل خانوادگی فت و فراوان است اما مجالی برای پیشرفت و ترقی نیست، سرمایه کم و نبود تسهیلات متمرکز هنر دوخت و دوز را به مزدی‌دوز بدل کرده و در این میان انگشت‌شمار از اهالی با چک و قول و قرار دست به دامن تولیدی کوچک و جمع و جور شدند.

ازندریان گنجی است که اشتغال را به رخ شهر و کشور کشیده و روستاها و شهرهای اطراف را نیز پوشش می‌دهد، اما تنها نیازمند نگاهی نوست تا طرحی نو درافتد و تولیدی به رغم مشکلات اقتصادی پا بگیرد و پرآوازه شود.

همه با هم پاپوش می‌دوزند

راوی جغرافیایی می‌شویم که به همه «نه»ها ثابت کرده «می‌شود»؛ جغرافیایی در شمال غرب همدان واقع در شهرستان بهار با نام لتگاه یا روستای جوراب.

روستایی با حدود ۲هزار نفر و ۵۰۰ خانوار که در نقشه ایران می‌توان آن را با چرخش چرخ‌های بافندگی و آمار و ارقام تولید نشان داد.

لتگاه نام قدیم روستاست و امروز به اسم «روستای تجاری لتگاه» معروف شده؛ بی ‌آن‌ که در دفتر و یا سازمانی ثبت شده باشد.

مشتریان و خریداران نام روستای تجاری لتگاه را برازنده این منطقه دانستند آخر از بام تا شام شاید هم کمی بیشتر از ۲۴ساعت چرخ‌های بافندگی از پی هم رج به رج می‌بافند و نقش تولید به تن پاپوش‌ها می‌اندازند.

۲۰۰ کارگاه فعال جوراب‌بافی و حدودا یک‌هزار و ۵۰۰ نیروی کار و تولید سالانه ۶ میلیون جین جوراب نشانه‌های لتگاه است و در هر کجای ایران حتی کشورهای همسایه شناخته شده است.

اینجا هر چه هست خبر از تولید، رونق، بازارهای داخلی و خارجی اما با واسطه است.

و دیگر خبر خوش لتگاه، روستایی است که بیکار ندارد حتی دانش‌آموزان هم مشغول هستند و هر کدام از کارگاه‌ها چند نفری کمبود نیروی کار دارند.

به گفته مسئولان، روستا ۸۰ درصد از اهالی حتی بیشتر در قالب کارگاه‌های جوراب‌بافی، تولید را معنا بخشیدند، زن و مرد پای کار هستند و جوراب تولید می‌کنند، در واقع تولید خانوادگی رایج شده و همگی از پیر و جوان تا نوجوانان مشغول هستند.

خوش‌خبری ولی در لتگاه تمامی ندارد و این بار حکایت تولید از صفر تا صد جوراب است یعنی مواد اولیه (داخلی و خارجی) تهیه و گام پس از ابتدا تا انتها که طراحی تا مرحله بسته‌بندی است در روستا انجام می‌شود و به همت اهالی.

به اعتقاد تولیدکنندگان با حساب و کتاب سرانگشتی بیش از ۶ میلیون جین جوراب در سال در همه نوع در لتگاه تولید می‌شود و این بدان معناست که این رقم تولید ۳۰ تا ۴۰ درصد از نیاز کشور را تأمین و به قطب تبدیل شده است.

کشورهایی مانند عراق، افغانستان، پاکستان و دیگر مقاصد البته با واسطه مشتری پروپاقرص جوراب لتگاه هستند، گویی آوازه روستای صنعتی همه‌گیر شده اما خوشه صنعتی نشده.

بدون شک لتگاه در اندیشه ماندگاری در آینده است و شاید این اندیشه با خوشه صنعتی محقق شود، نیاز روز اهالی خوشه‌ای است با نام و نشان لتگاه تا اشتغال پایدار و ارزآوری برای سال‌های طولانی ماندگار شود.

به خصوص که این صنعت آلاینده‌های زیست‌محیطی هم ندارد و این از مزایای تولید جوراب به شمار می‌رود البته دستگاه‌های جدید و کامپیوتری تا حدودی سر و صدا دارند و آلایندگی صوتی ایجاد می‌کنند اما از آنجا که همه اهالی در قامت تولیدکننده فعال هستند این معضل را پذیرفته‌اند.

موقعیت کوله‌پشتی

یک گوشه‌ای از ایران ما پشت کوه‌های بلند و تپه‌های ماهوری، روستایی به مساحت ۳ هزار هکتار و جمعیت ۳۰۰ خانوار، بین روستاهای استان و کشور زبانزد شده است.

شهرتی که از مهاجرت معکوس به روستا و همت اهالی نشأت می‌گیرد؛ گویی روستائیان زنگ مهاجرت معکوس را نواختند و امروز سخت مشغول کار هستند.

نه اینکه فکر کنید مثل خیلی از روستاهای کشور همه اهالی، دامداری و کشاورزی می‌کنند نه! شغل اهالی این روستا در گذشته کشاورزی و باغداری بوده اما حالا به دلیل خشکسالی و کمبود آب به پشتیبانی یکدیگر آستین همت بالا زدند و کار و اشتغال را به روستا دعوت کردند.

روستای «کوله‌پشتی» از روستاهای دهستان خرقان است كه در فاصله ۴۵ كیلومتری از رزن قرار دارد.

روستایی که به علت وسعت آن و افزایش داد و ستد تجاری در گذشته؛ معین‌آباد نام داشته و با گذر زمان و همت اهالی به روستای کوله‌پشتی معروف شده است.

هر چند در نقشه نام روستا ساریجلو است اما بین اهالی و بازاریان تهران و بیشتر از آن کشورهای همسایه اینجا را به نام روستای کوله‌پشتی می‌شناسند.

و حالا قصه شهرت این روستا که دوخت و دوز انواع کیف به ویژه کوله‌پشتی است؛ به طوری که از ۳۰۰ خانوار حدودا ۱۸۰ خانواده کارگاه دارند و خانوادگی دست به کار شدند، انگار که قصه آنها به نام همت ثبت شده.

روستا جزو مناطق دوردست به مرکز شهرستان رزن محسوب می‌شود اما از طبیعت زیبا و بکری برخوردار است و روستائیان در این منطقه آرام و بکر بی‌سر و صدا تولید را هجی می‌کنند.

یعنی زیر پوست روستا و خانه‌های قدیمی و کاهگلی چرخ تولید می‌چرخد و اشتغال و بازار و صادرات با پشتکار اهالی عجین شده و دست در دست هم فعل «درآمد و شغل داشتن» را صرف می‌کنند.

به گزارش فارس، بیشتر کارگاه‌ها خانگی هستند و اهالی در گوشه‌ای از خانه نقلی خود کیف تولید می‌کنند، از کیف مدرسه و کوله‌پشتی بگیر تا کیف زنانه و مهمانی؛ ممارست و تمرین از روستائیان، سراج ماهر ساخته تا جایی که اجناس تولید شده در روستا در حجره‌های تهران صادر می‌شود و کشورهایی چون عراق، ارمنستان و کشورهای آسیای میانه مقصد صادراتی دوخت و دوزهای روستای کوله‌پشتی شدند.

اینجا کار و زندگی در هم تنیده شده و لحظات به جای تلف شدن در فضای مجازی و دست به دست شدن گوشی‌های همراه ردای اشتغال پوشیدند و بچه‌های روستا هم از کودکی وردست پدر و مادرشان کار یاد می‌گیرند و دغدغه آینده ندارند.

اما حیف و صدحیف که مسئولان نیم‌نگاهی به برند شدن هنر دست این روستائیان ندارند؛ شاید حتی صدای چرخ تولید از ساریجلو به گوش هیچ‌ یک از مسئولان نرسیده باشد، زیراکه با در نظر گرفتن کمی امکانات و تسهیلات کم‌بهره و مشوق‌های تولید، اهالی می‌توانند چرخ اشتغال و تولید را در همه شهرستان ‌بچرخانند.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس