پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

همبازی خوب لازمه گذر از دوران کودکی

در عین حال که وجود رابطه‌ای صمیمی و همبازی‌شدن با بزرگسالی مهربان برای ایجاد احساس اعتماد و ارزش، رفع نیازمندی‌ها، پاسخ به پرسش‌ها و حل مشکلات کودک الزامی است، کنش متقابل با کودکان دیگر نیز در این فرایند نقشی عمده بازی می‌کند.

همسالان و همبازی‌ها در شکل‌گیری شخصیت، رفتار اجتماعی، نظام ارزشی و نحوه نگرش‌های یکدیگر دخالت دارند.

کودکان به وسیله سرمشق دهی و سرمشق‌گیری در مورد اعمالی که تقلید کردنی ‌است و با ارزشیابی فعالیت‌های یکدیگرو بازخوردی که به یکدیگر می‌دهند، در همدیگر تأثیر می‌گذارند.

کودکان بسیاری از مهارت‌های اجتماعی را از راه کنش متقابل یکدیگر یاد می‌گیرند. آنان می‌آموزند که چگونه چیزی بدهند و چیزی بگیرند؛ در فعالیت‌های دسته جمعی شرکت کنند؛ از جنب وجوش و تماشای دیگران لذت ببرند؛ احساسات دیگران را درک کنند؛ توانایی‌های خود را ارزیابی کنند؛ اعتماد به نفس کسب کنند و به تدریج از خانواده مستقل، و با جامعه سازگار شوند.

علل تمایل نداشتن کودک به بازی با دیگران

تمایل کودک به بازی با کودکانی دیگر یکسان نیست. برخی از کودکان بیشتر از کودکانی دیگر معاشرتی و اهل بازی با کودکان همسن خود هستند و برخی کودکان به طور ذاتی آرام‌ترند. این اختلاف طبیعی است اما تمایل به بازی با کودک دیگر و داشتن همبازی، در وجود هیچ کودکی به صفر نمی‌رسد.

علل بی‌میلی ممکن است مربوط به وضعیت جسمی، روحی و روانی کودک، یا وضعیت اجتماعی، اقتصادی خانواده‌اش باشد. که او را به انزوا می‌کشاند و از بازی با کودکانی دیگر فراری می‌دهد. علل عمده بی‌میلی کودکان عبارتند از:
ممکن است کودکی دچار ضعف در سلامتی جسمانی خود باشد مثلاً خیلی زود از جست وخیز خسته شود یا نفس تنگی پیدا کند یا بیماری‌هایی داشته باشد که اجازه ندهد او فعالانه بازی کند. در این صورت ترتیبی بدهید که معاشرتش با بچه توأم با بازی‌های فکری مناسب و جنب وجوش کمتر باشد.

گاهی کودک به دلیل تفاوت‌هایی که با سایرین دارد با آنها نمی‌جوشد. این تفاوت‌ها از اجبار کودک به استفاده از عینک ذره بینی قطور گرفته تا لکنت زبان او و حتی هوش فوق‌العاده او می‌تواند باشد که میل به گوشه‌گیری را در کودک تقویت می‌کند یا گاهی او را چنان حساس و آسیب‌پذیر می‌سازد که با کوچک‌ترین تمسخر و یا سرزنش سایر کودکان می‌رنجد و از معاشرت با آنها زده می‌شود. گاهی هم یک کودک خجالتی است و برایش مشکل است که در دوستی با کودکانی دیگر پیشقدم شود.

در چنین مواردی مشکل او خیلی ساده و فقط با تشویقی آرام و تدریجی حل می شود. نصیحت و پند و اندرز دادن و تأکید بر اینکه «اینقدر یک گوشه ننشین، دیگر بزرگ شده‌ای» یا «چرا تو هم نمی روی با بقیه کودکان بازی کنی» این گونه صحبت‌ها بر ترس کودکان می‌افزاید. بهتر است به تدریج دایره دوستی‌ها را وسیع تر کنید و ابتدا از دعوت یک یا 2 کودک همسن و سال او به خانه خودتان آغاز کنید یا می‌توانید چندین بار همراه کودک خود به تماشای کودکانی که مشغول بازی هستند بروید تا کودک ضمن تماشای آنها، لذتی را که از بازی با هم می‌برند درک کند و علاقمند بشود که خودش هم از این لذت سهمی داشته باشد.

نقش همبازی شدن والدین با کودکان در تربیت مناسب فرزند

مشارکت والدین در بازی می‌تواند نقش بازی را در تربیت پررنگ‌تر کند. لذتی که کودکان به هنگام همبازی شدن با والدین احساس می‌کنند وصف ناشدنی است.
گاهی والدین به جهت اجبار و اصرار کودکان تن به بازی می‌دهند و گاهی هم با میل و رغبت این کار را می‌کنند. میل و رغبت والدین نیز به 2 شکل ابراز می‌شود. گاهی کودک پیشنهاد داده و والدین با روی باز از آن استقبال می‌کنند و گاهی هم خود والدین پیشنهاد بازی می‌دهند، گاهی یکی از والدین در بازی با کودک مشارکت می‌کنند اما گاه هر دوی آن‌ها با کودک، بازی می‌کنند. این نوع بازی را باید از تأثیرگذارترین بازی‌ها دانست.

به هنگام بازی با کودکان خشن برخورد نکنید

برخورد تند و خشن والدین با کودکان در هنگام بازی ترس و دغدغه را در وجود آنها تولید می‌کند. این اضطراب لذت بازی را از آنها می‌گیرد. کسانی که این ترس و دغدغه را در کودک تولید می‌کنند در نگاه او دوست محسوب نمی‌شوند و کودکان با چنین افرادی میانه خوبی نداشته و از آنان فراری هستند.

کودکان از بازی‌هایی که خودشان انتخاب می‌کنند لذت می‌برند

بازی‌‌هایی که به زور بر کودکان تحمیل می‌شود برای آنها جذابیت چندانی ندارد. یکی از دلایل گوش ندادن به حرف‌ها لجاجت، بهانه‌گیری و رفتارهایی شبیه به این محروم شدن از بازی‌های مورد علاقه و تحمیل شدن بازی‌هایی است که کودک علاقه‌ای به آنها ندارد.

کودک به چشیدن طعم پیروزی و شکست به معنای رقابتی آن هم نیاز دارد. کودکانی که تنها و فردی به به بازی‌های فردی یا مشارکتی می‌پردازند با مفهوم شکست آشنایی پیدا نمی کنند. به همین دلیل هم در مواردی که مجبور هستند وارد رقابت شوند دچار مشکلات جدی می‌شوند.

اصلی ترین مشکل این کودکان نداشتن ظرفیت شکست است. شکست برای این کودکان به قیمت شکست در روحیه و نشاط تمام می‌شود. اگر کودکان شکست را در بازی‌های رقابتی را بچشند آماده مواجهه با شکست در سنین بالاتر هم می‌شوند.

کودکان ما در نخستین بازی‌های رقابتی به جهت شکستی که از رقیب می‌خورند ناراحت شوند اما نباید این ناراحتی والدین را نگران کند. اگر به درستی با این ناراحتی‌ها برخورد شود کودک آرام آرام آب دیده شده و قدرت مواجهه با شکست را پیدا می‌کند.

بازی بیرون از خانه برای کودکان مهم است

کودکان همان اندازه که در داخل خانه بازی کنند باز هم جای بازی‌های بیرون از آن را برایشان نمی‌گیرد. بازی‌هایی که در آن کودکانی هم سن و سال با هم بازی می‌کنند نشاطی به کودک می‌دهد که در بازی‌های خانگی نیست. گرایش کودکان به بازی‌های بیرون از خانه عیب نیست آنچه عیب محسوب می‌شود عادت افراطی به محیط بیرون از خانه است به گونه‌ای که کودک دوست داشته باشد دائم بیرون از خانه و یا کودکانی دیگر باشد. بازی کردن با کودکان دیگر در محیط بیرون از خانه به اجتماعی شدن کودکان ما کمک می‌کند. کودکان تجربه کردن را دوست دارند به همین دلیل هم دوست دارند اسباب بازی‌هایشان را خراب کنند تا ببینند چه اتفاقی می‌افتد.

آنها دوست دارند از درون اسباب بازی با خبر شوند اشتباه کردن و پس از آن فکر کردن و بعد از آن هم اصلاح کردن اشتباه لذت بازی را برای کودک بیشتر می کند.

3 منبع مهم اسباب بازی؛ فروشگاه، محیط منزل و طبیعت

فروشگاه، محیط منزل و طبیعت 3منبع مهم برای تأمین اسباب بازی کودک محسوب می‌شوند. محیط منزل یعنی هر چیزی که در خانه است بهترین اسباب بازی برای کودک است. برای مثال همه دور ریختنی‌ها، حتی ظروف داخل کابینت همراه با یک چارچوب مشخص و حمایت و هدایت پدر و مادر اسباب بازی محسوب می‌شوند.

همچنین طبیعت یک منبع بی انتها و بی زبان اسباب بازی است. هر چه که در طبیعت هست بهترین اسباب بازی است. این در حالی است که در بهترین حالت در فروشگاه‌های اسباب بازی کمتر از ۴۵ درصد نیازهای کودکان جواب داده می‌شود.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس