پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

روزی برای عدالت اجتماعی

زمانی در جامعه، قشر بزرگی از طبقه متوسط وجود داشت اما اینک شمار فقیران و بیکاران روزبه‌روز افزایش پیدا می‌کند.

مجمع عمومی سازمان ملل در سال ۲۰۰۷، ۲۰ فوریه را به‌ عنوان روز جهانی عدالت اجتماعی معرفی‌کرده و از کشورهای عضو دعوت‌‎کرده که برای ریشه‌کن‌کردن فقر، ارتقای اشتغال کامل و کار مناسب، برابری جنسیتی، دسترسی به رفاه نسبی و عدالت اجماعی تلاش کنند.

اما این روزها جهان کمتر شاهد عدالتی که از آن یاد می‌کنند، است. گسترش فقر، گرسنگی، تبعیض و نقض آشکار حقوق بشر توسط دولتمردان با نام برقراری نظم، از جمله خبرهای تکان‌دهنده‌ای است که همواره در رسانه‌ها منتشر می‌شود، اما در برخی مواقع تنها واکنش نسبت به این فجایع، صدور اعلامیه‌ای از سوی کشورهای دیگر است. سازمان‌های حمایت‌کننده‌، مانند سازمان ملل‌متحد به دلیل بحران‌های اقتصادی جهانی، بودجه اختصاصی و مناسبی را برای رسیدگی به عدالت اجتماعی تعیین نمی‌کند.

چنین شرایطی زندگی را در عصر کنونی دشوار ساخته و از آن رو که برقراری عدالت اجتماعی همراه با حذف موانع جنسیتی، سن، نژاد، قومیت، مذهب، فرهنگ و ... است، انسان‌های زیادی به دلیل رسیدن به زندگی عاری از تبعیضات، به مهاجرت و ترک سرزمین‌ روی آورده‌اند. هرچند بسیاری از مهاجران، در وضعیت بسیار بدی به سر می‌برند، بسیاری به آنچه در سر داشته‌اند نرسیده‌اند و در کمپ‌ها، بیابان‌ها و آب‌ها آواره و بی‌سرنوشت شدند.

برقراری عدالت اجتماعی در کشوری مانند افغانستان که روز‌به‌روز در حال رشد و افزایش جمعیت است و از تنش‌های سیاسی در امان نیست، بسیار دشوار است.

زندگی زنان چندان تعریفی ندارد. زنان هرروز در زندگی روزمره‌شان با بی‌عدالتی اجتماعی روبه‌رو هستند.

«ماجرای لیلا» که در هرات اتفاق افتاد، به همه‌ ما و به‌خصوص زنان قربانیِ خشونت، یکبار دیگر این حقیقت هولناک را ثابت ساخت که اگرچه سازمان‌ها، مؤسسات خارجی و نهادهای دولتی شعار حمایت از حقوق زنان و برقراری عدالت اجتماعی را همه‌روزه در جلسات و رسانه‌ها سرمی‌دهند اما واقعیت این است که نمی‌خواهند خارج از فعالیت‌های نمادین و نمایشی خود، اقدام حقیقی و جدی‌ برای آن دسته از زنانی که دیگر به دلیل خشونت‌های خانگی محیط خانه برایشان امن نیست، داشته‌باشند و آخر هر داستان خشونت‌آمیز، در بازگشت زن به خانه‌ای ختم می‌شود، که قتلگاه اوست.

علاوه بر آن زنان در محیط‌های کاری خود نیز همه‌روزه از بی‌عدالتی‌هایی مانند آزار جنسی، آزار کلامی، تبعیضات جنسیتی و نادیده‌گرفتن زحماتشان رنج می‌برند.
تصویر و صورت فقر را هرروز در جامعه می‌توان دید.

زمانی جامعه متشکل از قشر عظیمی از طبقه متوسط بود اما همه‌ساله شمار فقیران، بیکاران و معتادین افزایش پیدا می‌کند. به طوریکه طبقه متوسط تقریباً دیگر وجود ندارد. شکاف طبقاتی چنان زیاد است که دیگر آن قشر بزرگ متوسط بر اثر بی‌کاری و بی‌پولی در خط فقر و تنگدستی قرار گرفته‌اند و با این ادغام، جامعه امروزی دیگر چیزی به جز طبقه کوچکی از ثروتمندان و طبقه بزرگی از فقیران نیست.

فساد همچنان عامل اصلی از بین‌برنده عدالت اجتماعی محسوب می‌گردد و در کوچکترین امورات روزانه افراد جامعه،می‌توان آنرا دید و یافت.

نمی‌توان بدون اقدامات جدی در مقابل پیشگیری از فساد، امید به تحقق یافتن‌عدالت اجتماعی داشت. چند روز پیش در امتحانی برای گرفتن مدرک آن شرکت نمودم، تعداد شرکت‌کنندگان بسیار زیاد بود.

بالای ۱۰۰نفر بودیم. شخصی که صحنه امتحان را کنترل می‌کرد قرار بود از بین ما نام ده نفر را بخواند و ما را به قسمت مصاحبه و امتحان شفاهی راهنمایی نماید و مابقی باید تا خواندن نامشان و رسیدن نوبت در انتظار می‌نشستند. من آن‌ روز مثال ساده و همیشگی فساد و بی‌عدالتی را شاهد بودم که آن مرد چگونه اوراق را جابه‌جا می‌کرد تا نام دوستان و آشنایانش را زودتر از دیگران بخواند.

برخی از زنان و دختران برمی‌خاستند و از وی با التماس و بعضاً ناز می‌خواستند تا نامشان را بیابد و زودتر از دیگران کارشان تمام شود و سالن را ترک کنند. وی هم به هر کس دلش می‌خواست نه نمی‌گفت و کارشان را با بی‌عدالتی و بی‌نوبتی راه می‌انداخت.

همه ما مشابه این رفتارها را به عنوان عضوی از جامعه در زندگی عادی خود شاهد بوده‌ایم. چنین رفتارها حتی اگر کوچک، خود به تنهایی مانع برقراری عدالت‌ در اجتماع هستند. باید برای تحقق عدالت اجتماعی اقدام عملی انجام داد. برای رسیدن به جامعه‌ای عاری از بی‌عدالتی باید چشم بر روی ارزش‌های اجتماعی بگشاییم و حقیقت‌ها را ببینیم. مردم از بی‌عدالتی‌ها لطمه و آسیب‌های فراوان دیده‌اند.

باید به عنوان یک شهروند به‌طور فردی تمرین نماییم تا ضمیر خویش را با عدالت و ارزش‌ها رشد و تغییر دهیم، در غیر آن تغییری در وضعیت فعلی به‌وجود نمی‌آید و زندگی فردی و اجتماعی‌مان همه روزه با گره‌های کور بی‌عدالتی‌ها پیچیده‌تر و جان‌فرساتر خواهد شد.

الهه موسوی- جامعه شناس

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس