■ از هر 4 کودک جهان یکی دوران کودکی ندارد
■ معاون امور اجتماعی بهزیستی: کودکان آزاردیده با 123 تماس بگیرند!
■ کمترین کودکآزاری در بهار
وضعیت کودکان بدسرپرست در دنیا در نقاط و فرهنگهای مختلف متفاوت است و برخی کشورها از این جهت وضعیت اسفناکی دارند. غنا یکی از کشورهای آفریقایی است که در آن پدرهای بیمسئولیت بیشترین آمار را در دنیا به خود اختصاص دادهاند.
تعداد این پدرها در 30 سال گذشته افزایش یافته است. این پدرها عموما بهخاطر اعمال خشونت علیه فرزندان و همسر خود درصورت گزارش، زندانی میشوند.
درنظر گرفتن کمکهای مالی برای جلوگیری از کمتوجهی به کودکان، پیشگیری از سوءاستفاده از آنها و رسیدگی به مسائل سلامتمحور ازجمله مواردی است که در ایالتهای مختلف آمریکا اجرا میشود. کودکان بدسرپرست به شکلهای گوناگون ممکن است دچار آسیب شوند یا بهدلیل بیمسئولیتی پدر و مادر در معرض تجاوز، قتل و انواع سوءاستفاده قرار بگیرند. سال 2014 براساس آمارهای ثبتشده تنها در آمریکا هزار و 580 کودک بهدلیل بیمسئولیتی و بدسرپرستی کشته شدهاند.
بهعبارتی از هر صد هزار کودک 13/2 کودک بر اثر رفتار نابهنجار والدینش کشته میشود که براساس گزارش سازمان بهداشت جهانی در دنیا این آمار به 57 هزار کودک در هر سال میرسد.
رفتارهای خشونتآمیز علیه کودکان در کشورهای مختلف متفاوت است و در هند 36 درصد از کودکان بهصورت فیزیکی و با استفاده از ابزار مختلف تنبیه میشوند. در بسیاری از کشورها، آمار دقیقی از رفتارهای ناشی از بدسرپرستی والدین در دسترس نیست و ابزار سنجش آن را نیز در اختیار قرار ندارد.
همچنین ۲۹ درصد از کودکان افغانستان به انجام کارهای شاقه و غیرقابل تحمل مجبور هستند. به گفته یونیسف، در هر 7 دقیقه، یک نوجوان در سن ده تا ۱۹ سال جان خود را در زنجیره به هم پیوسته خشونت از دست میدهد. در برخی مناطق خطر این هست که افراد قربانی یک خشونت گروهی شوند؛ بهویژه این خطر در مناطق پرکشمکش همچون خاورمیانه بالاتر است. تقریبا نیمی از پسرهای جوان که در منازعهها به قتل رسیدهاند، در آمریکای لاتین زندگی میکردهاند. خشونت همچنین در مدارس و مراکز آموزشی نیز بهوفور دیده میشود.
تنها در ۵۹ کشور دنیا (از جمله در آلمان) قوانینی برای تعلیم و تریبت فارغ از خشونت وجود دارد.
در بیشتر کشورهای روبه توسعه و نیمهصنعتی، هنوز تنبیه بدنی دانشآموزان از سوی آموزگاران مجاز دانسته میشود.
ایران طی مقررات قوانین مدنی، جزایی و احکام فقهی، در سال ۷۲ با تصویب «قانون اجازه الحاق دولت جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون حقوق کودک» (با رعایت شرط نبود تعارض با قوانین داخلی و موازین اسلامی) توسط مجلس شورای اسلامی به کنوانسیون مذکور پیوست؛ به همین جهت مفاد کنوانسیون به شرط نبود مخالفت با قوانین و موازین اسلامی در حکم قانون و قابلیت استناد در حمایت از کودکان را داراست.
پس از آن در سال ۸۱ نمایندگان مجلس شورای اسلامی طرحی با ۹ ماده در مجلس بهعنوان «حمایت از کودکان و نوجوانان» به تصویب رساندند که به موجب مفاد آن «هرگونه صدمه، اذیت و آزار و شکنجه جسمی و روانی کودکان و نادیده گرفتن عمدی سلامت بهداشت روانی و جسمی و جلوگیری از تحصیل کودکان ممنوع بوده و مرتکب آن به 3 ماه و یک روز تا 6 ماه حبس و ده میلیون ریال جزای نقدی محکوم میشوند»، بهرغم ضعف و کاستی این قانون، در سال ۸۱ نوآوری مفیدی در عرصه حقوق کودک بود.
بهویژه اینکه بر همین اساس کودکآزاری از جرایم عمومی است و نیاز به شکایت شاکی خصوصی ندارد و دادستانهای عمومی و انقلاب تکلیف به ورود به بحث کودکآزاری را دارند.
وضعیت کودکان جهان در ده سال گذشته بهتر شده است؛ اما این بهبودی نسبی شامل تمامی کودکان جهان نمیشود. هنوز ۶۹۰ میلیون کودک در شرایطی دشوار زندگی میکنند و آمار کودکانی که بیخانمان شدهاند نیز۸۰ درصد بیشتر شده است.
به گفته معاون امور اجتماعی بهزیستی استان همدان، 428 آزار و خشونت علیه کودکان در سال 99 ثبت شده است. بیشترین تعداد خشونت در شهرستان همدان با 96 مورد و کمترین آن در شهرستان بهار با 29 مورد گزارش شده است. شهرستان درگزین مرکز اورژانس ندارد و در شهرستان فامنین هم بهتازگی تأسیس شده است.
زهره بختیاری با اشاره به اینکه بافت جمعیتی در آمارهای بالای هر شهرستان تأثیرگذار است، ادامه میدهد: از 428 موردخشونت علیه کودکان 19 مورد آزار جنسی است.
وی با اشاره به سند جامع حقوق کودکان میگوید: در این سند آزار جنسی کودکان همانند بقیه آزارها دیده شده است. در تقسیمبندی کلی 4 نوع آزار پیشبینی شده است؛ آزار جنسی، جسمی، عاطفی و روانی و آزار از نوع غفلت و مسامحه(ندیدن نیازهای کودک) که در این نوع خشونت قصدی در کار نیست و نتیجه قصور در کار است.
بختیاری توضیح میدهد: تجاوزات جنسی چه در قانون حمایت از اطفال وچه در سند حمایت از کودکان بهطور مشخص پروتکلی برای بحث آزار جنسی دیده نشده است. در واقع نه برای این مهم قانون جداگانهای قرار داده شده و نه اینکه بهعنوان آزار جنسی طرز برخورد قانونی با این مسأله چطور است. اما بهطور کلی تجاوز جرم محسوب میشود و برخورد قضایی بهدنبال دارد
وی میگوید: قانون حمایت از اطفال در اردیبهشت سال 99 بهروزرسانی شد. در قانون جدید مصادیق جرم علیه خانواده، مراقبین کودک و والدین مشخصتر نوشته شد. نقش سازمانهایی مانند بهزیستی بهتر دیده شده است و قضات ملزم به این شدند که از نظریه تخصصی کارشناسان بهزیستی در حکم خود استفاده کنند.
بختیاری ضمن تأکید بر راههای مقابله با خشونت علیه کودکان، میافزاید: درگاه 123 شمارهای است که کودک میتواند هرگونه خشونت علیه خود را گزارش دهد یا اینکه هر فردی از آزار و اذیت کودک اقوام یا نزدیکان خود باخبر شد تنها راه آگاهی مراجع قضایی برای این جرم هست که رسیدگی به این مهم فوریت دارد.
آزار عاطفی و روانی در صدر خشونت علیه کودکان همدانی
وی بیشترین خشونت علیه کودکان همدانی را آزار عاطفی و روانی عنوان و تصریح میکند: با توجه به گستره موضوع آزار عاطفی و روانی در جامعه کمتر گزارش میشود. آنچه بیشتر گزارش و پیگیری قانونی میشود، بیشتر آزار جنسی و جسمی است که حساسیت بیشتری دارد.
کودک بیدفاعی که حتی یک بار نه در مدارس و نه در رسانهها و ... آموزش ندیده که در مواقع خشونت و آزار با سامانه 123 تماس بگیرد و یا اینکه سن پایینش اجازه درک این موضوع را نمیدهد و زندگی با ترس و اضطرابش جایگزین طعم شیرین کودکی شده، چطور میتواند از خود دفاع کند! با توجه به اینکه آگاهی کودکان از حقوق خود ضروری است، لازم است برای کاهش و رفع این معضل اجتماعی آموزشهای مخصوص داده شود تا قربانی خشونت بزرگسالان نشوند.
