حضور زنان توانمند در عرصههای تصمیمسازی همچون شوراهای شهر و روستا جامعه را به سمت تحرک، پویایی و کارآمدی سوق میدهد و تأثیر بسزایی در تزریق خودباوری به زنان و برقراری عدالت جنسیتی دارد.
در بسیاری از موارد، نظر و تصمیم بانوان کارساز است و هنگامی که نیمی از جمعیت را بانوان تشکیل میدهند قطعاً حضور زنان در سمتهای مدیریتی همچون شورای شهر ضروری و نظر آنان کارساز است و حضور آنان باید بیش از وضعیت فعلی باشد که بخشی به تلاش آنان و بخشی دیگر به حمایتها بستگی دارد.
در عصر حاضر مدیریت زنان در جامعه بهویژه مشارکت آنان در تصمیمگیریهای سطوح عالی مشاغل و در بین مردم، مسئولان و بهویژه محققان اکثر کشورها مورد توجه قرار گرفته است.
این در حالی است که تعداد زنان در نیروی کار رو به افزایش است، اما پیشرفت آنها در مشاغل مدیریتی و در سطوح عالی سازمانها، و حتی پارلمان شهری یا ملی به نمایندگی از مردم مناطقشان محسوس نیست. این در حالی است که حدود ۷۵درصد جامعه ما را کودکان، نوجوانان و زنان که نقش تأثیرگذار و مستقیمی بر این قشر دارند تشکیل میدهند.
همچنین علیرغم برنامهریزیهایی که در این حوزه انجام شده است، حضور زنان در پستهای مدیریتی و در ردههای بالا، محدود است. از اینرو سعی بر این است تا به بررسی جایگاه زنان در تصمیمگیریهای جامعه پرداخته شود.
آمار و بررسیها نشان میدهد میان سطح مشارکت زنان و مردان در کاندیدا شدن شورای شهر و روستا و حضور در پای صندوقهای رأی تفاوت چندانی وجود ندارد در حالی که زنان در سطوح پایینتر مشارکت مانند حضور در پای صندوقهای رأی فعالتر عمل میکنند در صورتی که زنان کمتری به انتخابات شورای شهر و روستا راه یافتهاند.
شورای ششم همدان نخستین شورای بدون زن
اعضای شورای شهر نخست همدان 3 زن و 7 مرد
اعضای شورای دوم همدان 2 زن و 8 مرد
اعضای شورای سوم همدان 4 زن و 6 مرد
اعضای شورای چهارم همدان 10 مرد و یک زن
اعضای شورای پنجم همدان 3 زن و 8 مرد
اعضای شورای شهر ششم همدان 11 مرد
نگاهی به آمار تفکیک جنسیت شورای اسلامی شهر همدان از دوره نخست تا ششم بیانگر آن است که شورای ششم تنها شورای بدون مرد در همدان است .
چرا این اتفاق رخ داد؟ در پاسخ به این پرسش گروههای مختلف از جامعه پراکنده آماری در همدان میگویند:
■ اقبال جامعه شهری همدان نسبت به پذیرش بانوان در رأس مدیریتهای شهری کم است .
■ مسئولان شهری به حمایت از بانوان برای تصدیگری امور راغب نیستند و این مهم با نگاهی اجمالی به مسندهای مدیریت شهری همدان ثابت میشود .
■ عملکرد بانوان در دورههای قبل شورا قابل قبول جامعه شهری در پیگیری امور نبوده است پس آنها به مرور حذف شدهاند .
■ بانوان فعال و غیر فعال در عرصههای مختلف خودشان از همجنسان خود برای ورود به شورا حمایت نکردند.
■ کاندیدای بانوان در همدان ارتباط با احزاب و رسانهها را جدی نگرفتند و راهکار اجرایی برای آن نداشتند .
اعلام نتایج شورای ششم شهر در همدان این چالش را ایجاد کرد که چرا هیچ بانویی در ترکیب شورای ششم انتخاب نشده است .
البته پیشبینی این مهم زمانی رنگورویی جدیتر به خود گرفت که نخستین لیستهای حمایتی احزاب از کاندیداها در زمان تبلیغات رسانهای شد.
ارائه لیستهای انتخاباتی در جامعه ما به عنوان یکی از برنامههای جریانهای سیاسی در دورههای مختلف صورت گرفت اما آنچه در همدان تعجب همگان را برانگیخت غیبت نام بانوان کاندیدا در لیستهای ارائه شده بود.
نکته قابلتأمل اما شکلبندیها و گزینش افراد در فرایند تهیه لیستهای انتخاباتی است که بعضاً میزان توجه به معیارهای قابل فهم و پذیرفته شده برای جامعه در این لیستها چندان روشن نیست.
کار به شکلی پیش رفت که حتی فعالان و مدیران حوزه بانوان با انتقاد به نادیده گرفته شدن زنان در لیست احزاب در ششمین انتخابات شورای اسلامی شهر این فقدان را به چالشی تعبیر کردند .
زنان در پیروزی انقلاب اسلامی نقش مهمی داشتند و همپای مردان در راستای توسعه و پیشرفت جامعه گام برداشتند و بیتردید در هر انتخاباتی اگر زنان تصمیم بگیرند و وارد صحنه شوند، منتخب آنها پیروز میشود.
البته که انتظار میرفت، بانوان با افزایش انسجام بین خودشان، نمایندگان خود را برای ورود در عرصه انتخابات به افکار عمومی معرفی میکردند چرا که این باور در جریان بود که حضور بانوان در مدیریت شهری و انتقال مطالبات آنها نقش مهمی داشت و باید در این عرصه فعال میشدند .
در لیستهای انتخاباتی شورای اسلامی شهر در همدان چندان توجهی به زنان نشد و در تعدادی از لیستهای ائتلافی که اتفاقاً به یکی از جریانهای سیاسی مهم تعلق دارد هیچ توجهی به زنان نشد و حتی یک خانم در میان کاندیداهای مورد حمایت آنها دیده نمیشد و در موارد دیگر نیز خیلی کم از خانمها در میان اسامی وجود داشتند و نتیجه هم آن شد که شاهد انتخاب شورای شهری شدیم با طیف مردان و خالی از حضور زنان در همدان.
مشکلات و مسائل زنان در جامعه باید دیده شود تا زمینه و بستر حضور و مشارکت فعال آنها در عرصههای سیاسی و انتخاباتی فراهم شود و یک مادر خانواده با آگاهی از حقوق اجتماعی میتواند معیارهای انتخاب درست و توجه به تجربیات و توانمندیهای افراد را در بین اعضای خانواده خود تشریح کند و سپس اجازه دهد افراد براساس سلایق و نگاههای متفاوت خود انتخاب کنند.
زنان با توجه به اینکه مدیر خانواده هستند نقش بسیار مهمی در انتخابات دارند و با ایجاد فضای تفکر و تعقل در خانواده و بحث و گفتوگو با بقیه افراد میتوانند در شناساندن و معرفی کاندیداها مؤثر واقع شوند. امروزه حضور حداکثری بانوان در بطن جامعه نیز کاملاً محسوس و قابل مشاهده است که قطعاً نقش مؤثری در ارتقای جایگاه تأثیرگذاری آنها در جامعه ایفا میکند.
طیف گسترده نمایندگان زن در مجلس شورای اسلامی و نیز حضور گسترده بانوان در داوطلبی انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا نشان میدهد امروزه مردم برای این قشر جایگاه زیادی قائل بوده و حاضر هستند نظرات و دیدگاههای آنها را به عنوان نظر برتر بپذیرند.
با بررسی بیانات مقام معظم رهبری در سالهای مختلف میتوان شاخصههایی از قبیل امانتداری، پاکدامنی، دوری از فساد، کارآمدی در مدیریت اجرایی کشور، دانستن نیازهای جامعه و مردم، هوشمندی و با برنامه بودن را به عنوان ویژگیهای یک نماینده اصلح شناسایی کرد که باید توسط زنان و مادران برای اعضای خانواده تشریح شوند.
بانوان نقش مؤثری در تمام عرصههای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایفا میکنند و نقش اساسی را در برگزاری انتخابات ۲۸خرداد ماه برعهده داشتند. مشارکت زنان در همه فعالیتهای سیاسی یک ضرورت است و این مشارکت به معنای آن است که زنان در تمامی عرصهها نقش تعیینکننده و اثرگذاری دارند، اما این مهم زمانی که از حضور هیچ بانویی در ترکیب شورای ششم خبری نبود بر نگرانیهای بانوان جامعه شهری دامن زد.
حسین رضایی(جامعهشناس و پژوهشگر)
میزان مشارکت زنان در حوزه مدیریت مهمترین شاخصهای توسعه انسانی است
در تمامی جهان تقریباً زنان با یک فاصله نسبتاً زیادی از مردان در عرصههای مختلف مشارکتی مانند عرصه سیاسی و اجتماعی حضور دارند که مسأله حضور کمرنگ زنان در عرصه انتخابات یک موضوع جهانشنود است که به این صورت در کشورهای غربی هنوز موضوع عدالت جنسیتی در بین زنان و مردان به تناسب صددرصدی نرسیده است و همین مسأله تا حدودی نیز در کشور و شهر همدان نیز صدق میکند.
همچنین عوامل دیگری که سبب کمرنگ شدن نقش بانوان در عرصههای انتخاباتی شده است نبود بسترهای مدیریتی کافی است به طوری که حضور زنان در پای صندوقهای رأی و داوطلب شدن بانوان تحصیلکرده و توانمند برای برعهده گرفتن سمتهای اجرایی و مدیریتی چون شورای شهر گویای بلوغ سیاسی و اجتماعی در جامعه است، همچنین بخشی دیگر از آن به نگاه جنسیتی برمیگردد که هنوز برخی به این باور نرسیدهاند که زنان توان سیاستگذاری و برعهده گرفتن پستهای مدیریتی کلان را ندارند و میزان مشارکت زنان در حوزه مدیریت یکی از مهمترین شاخصهای توسعه انسانی است که متأسفانه تاکنون این شاخص در ایران پایین بوده است. بخش دیگر آن مربوط به کارنامه سوابق کاری آنها در زمینه مدیریت شهری و نبود شناخت کافی نسبت به آن شخص است که همین مورد در برگزیده شدن آنها در انتخابات نیز مؤثر خواهد بود.
مسأله بعدی مربوط به تبلیغات زنان در دوره انتخابات است که اگرچه ممکن است برای برخی کاندیدای زن که به دلیل ساختار فکری مردانه حاکم بر جامعه از حامیان مالی جدی برای تبلیغات برخوردار نباشند که همین موضوع سبب شده که مورد حمایت کافی قرار نگیرند.
نکته دیگر در رابطه با آمار پایین ثبتنامکنندگان بانوان نسبت به مردان در انتخابات مربوط به نبود اعتماد به نفس کافی برای شرکت در این عرصه است. با توجه به اینکه برخی از بانوان با توجه به اینکه دارای جایگاه اجتماعی بالاتری هستند، اما به دلیل نداشتن اعتماد به نفس کافی تمایلی به شرکت در فعالیتهای انتخاباتی ندارند.
نکته مهمتر این است که باید بر روی تعلقات شهروندی بانوان تمرکز بیشتری داشته باشیم تا انشاءا... در دورههای بعدی انتخابات شاهد حضور پررنگ بانوان نیز باشیم.
*از دلایل اصلی درصد پایین حضور بانوان در انتخابات میتوان به این نکات اشاره کرد:
■ کمبود بسترهای کافی مدیریتی برای بانوان
■ کارنامه نسبتاً ضعیف بانوان در سوابق دورههای قبلی انتخابات.
■ تبلیغات ضعیف و کمرنگ بانوان و اینکه آنها نتوانستند حایز اکثریت آرا برای راهیابی به ششمین دوره انتخاباتی شورای شهر شوند.
مریم روانبخش(عضو دوره پنجم شورای اسلامی شهر همدان)
واگذاری عرصه تصمیمگیری به بانوان با تقویت خودباوری
یكی از گستردهترین عرصه حضور بانوان در اجتماع، عضویت آنان در شوراهای اسلامی است که از یكسو نشاندهنده اعتماد قشرهای مختلف مردم بهویژه مردان در سپردن كارهای مدیریتی به بانوان در یك انتخابات آزاد است و از سوی دیگر حضور قدرتمند آنها در مراكز تصمیمسازی كلان مناطق است.
در حقیقت توجه به خواستههای بانوان كه نیمی از جمعیت كشور را تشكیل میدهند، بسیار اثربخش است؛ البته نباید فراموش کنیم که در بحث انتخابات، حضور كمیتی نباید مطرح شود، بلكه حضور كیفی و عاقلانه، مدبرانه، با تدبیر و آگاهانه اولویت امر است.
* شورای ششم، حضور نداشتن بانوان در پارلمان شهری را جبران کند
با توجه به اینكه بانوان نقش مهمی در بحث هدایت افكار خانواده دارند و در مجموع رأی یك زن، رأی یك خانواده محسوب میشود؛ باید بیش از پیش در زمینه آگاهسازی بانوان در حوزه سیاسی و اجتماعی متمرکز بود.
هرچند در سالهای اخیر شاهد حضور پررنگ زنان در عرصه انتخابات شورای شهر و روستا بودهایم، اما انتظار میرود در این شرایط كه شوراهای اسلامی چندین دوره آزمون و خطا را تجربه كردهاند و به سن بلوغ و پختگی خود پا گذاشتهاند، شاهد حضور بانوان فهیم، آگاه، توانمند و خودباور بیشتری باشیم تا عدالت جنسیتی برای ورود به عرصه انتخابات شورای شهر و روستا برقرار شود.
معتقدم نباید زنان صرفاً برای مشاركت بیشتر، اشتباهات برخی مردان را در این فرایند، تكرار كنند و گاهی بدون تخصص مرتبط، خود را شایسته حضور در جایگاه تخصصی ببینند؛ باید علاوه بر شناخت کامل نسبت به وظایف شوراها، ضرورت و اهمیت وجود چنین جایگاهی را به درستی دریابند و پیش از ارزیابی مردم، به ارزشسنجی خود بپردازد كه آیا تخصص كافی برای برخورد با مسائل مرتبط با سیستم شهر را دارند یا خیر؟!
متأسفانه عرصههای انتخاب، از تصمیمگیری غالب مردانه متأثر است و در مجموع غیرقابل باور است این تصور كه مدیریت اصلی هر عرصهای حق مردان تلقی میشود و باید ریشهیابی کرد که به پشتوانه كدام رقابت سالم تخصصی شكل گرفته و به صورت پیدا و پنهان، ادامه دارد.
متأسفانه در جامعه مردسالار ایران بر این نظرند که یک بانو باید حداقل 10برابر توانمندتر از یک مرد باشد تا بتواند یک پست مدیریتی مناسب داشته باشد و تمام تلاش خود را به کار گیرد و مورد قضاوت دیگران قرار نگیرد. در مجموع در 2 رویداد انتخابات ریاستجمهوری و شوراهای اسلامی شهر و روستا با مشاركت حداكثری بانوان همدانی، شاهد خلق حماسه در این عرصه بودیم.
باید اذعان داشت که بانوان همدانی هم به خودباوری نرسیدهاند و از همجنس خود دفاع و حمایت نکردند، البته شاید باید عملکرد ضعیف و یا گاهاً بیاثر بانوان عضو پیشین هم مورد بررسی و موشکافی قرار گیرد.
در هر دوره شورای شهر همدان بهویژه دوره ششم، بانوان برای ورود به شورا، کاندیدا شدند و برخی مستقل و عدهای هم در محدود لیستهای غیرسیاسی ورود پیدا کردهاند؛ اما متأسفانه هیچ یک از آنها اقبالی برای ورود به عرصه نداشتند و نتوانستند جز افراد برگزیده قرار گیرند.
در این زمینه خوشبختانه بانوان کاندیدای شورای ششم شهر همدان با استفاده از سالمترین روش انتخاباتی و به دور از منش غیراخلاقی انتخاباتی و بازیهای سیاسی برای منتخب مردم بودن، تلاش کردند که جزو محاسن این افراد محسوب شوند. هرچند انتظار میرفت در حوزه جمعیت همجنس خود بیشتر متمرکز میشدند تا اعتماد بیشتری را جلب میکردند.
معتقدم بانوان در جامعه مردسالار، اگر به خودباوری برسند، همدیگر را پیدا کنند و تشکل قوی را تشکیل دهند، با اعتماد بهتری نسبت به یکدیگر میتوانند قدرتمندتر و با نفوذ بیشتری گام بردارند.
هرچند امروزه جمعیت بانوان با تحصیلات عالی و متخصص در عرصه شهری کم نیست؛ اما از ورود آنان به عرصههای مدیریتی بهمنظور تصمیمگیری و پیگیری جدی مطالبات بانوان، چشمپوشی شد که این خلأ در آینده بروز خواهد کرد.
شورای مردسالار دوره ششم شورای شهر همدان آگاه باشند که باید نقص جدی خود یعنی حضور نداشتن بانوان در جایگاه پارلمان شهری همدان را جبران کنند، وگرنه مورد قضاوت آیندگان قرار میگیرند.
آمارها نشان میدهد كه زنان گامهای بلندی برای ورود به عرصه توسعه كشور برداشتهاند؛ اما باید با خودباوری و دادن فرصت به بانوان، عرصه مدیریتی و تصمیمگیری را به آنان واگذار كرد.
ربیعه علیمحمدی (مدیرکل بانوان و خانواده استانداری همدان)
پرهیز از تبعیضهای جنسیتی در حوزه اداری بانوان
یکی از دلایل اصلی اینکه درصد مشارکت زنان در نهادهای قانونگذاری محدود و انگشتشمار است خود بانوان هستند که نسبت به بسیاری از رویدادهای اجتماعی بیتفاوت هستند و به دلیل اینکه ممکن است مورد بازخوردهای مختلفی از اطرافیان قرار بگیرند و از ترس اینکه در این مسیر ضربه ببینند سعی دارند کمتر در این مسیر قرار بگیرند.
موضوع حضور اجتماعی زنان و نقشآفرینی این قشر در عرصه مسائل جامعه یکی از نقاط مورد بحث و چالشبرانگیز در جوامع و فرهنگهای مختلف بوده است. در جامعه ایران نیز برخوردهای توأم با افراط و تفریط و نگاههای غربزده یا متحجرانه در مواجهه با این مسأله مشکلاتی را ایجاد کرده است و اگر زنان از امنیت روانی و احساس احترام برخوردار نباشند، شاهد مشکلاتی خواهیم بود که نه تنها به بانوان، بلکه به خانوادهها و دیگر اعضای جامعه نیزآسیب خواهد رساند.
افزایش سطح سواد بانوان در حوزههای علمی، فرهنگی، هنری و اجتماعی نکتهای است که باید مورد توجه مدیرانکل قرار گرفته و از تبعیضهای جنسیتی در حوزه اداری و اجرایی به جهت به کارگیری بانوان پرهیز شود. اگر فضای مساعدی را برای بانوان جهت رشد اجتماعی و شغلی آنها به وجود بیاوریم، منجر به ایجاد آرامش در خانوادهها و جامعه میشود.
ما زنان نخستین کسانی هستیم که تربیت کل جامعه را برعهده داریم و اگر زن در جامعه قوی عمل کند و دارای تفکر باشد آن جامعه پیشرفت خواهد کرد و این زنان هستند که موجب شکلگیری خانواده و اجتماعی با نشاط خواهند شد که پیرو آن خلاقیت و نوآوری و پویایی را شاهد خواهیم بود.
یکی از بهترین کارهایی که در انتخابات امسال اتفاق افتاد تشکیل ائتلاف زنان در شورای شهر بود که زمینه را برای مشارکت بانوان در یک گروه برای دنبال کردن یک هدف خاص ایجاد کرد و به ما آموخت اگر زنان در کنار یکدیگر باشند در پیشرفت جامعه تأثیر بسزایی خواهند داشت و بهتر می-توانند جامعه خود را به سمت امنیت و پویایی پیش ببرند.
سارا کریمی (فعال حوزه رسانه و خبرنگار،فعال اجتماعی)
تشکیل ائتلاف شورای بانوان برای نخستین بار در همدان
زنان همواره در عرصههای مختلف انقلاب اسلامی حضوری فعال داشته و بدون شک این حضور در انتخابات حاکی از توانمندی بالای زنان است و متأسفانه در حوزه اداری و اجرایی ضعیفتر از مردان دیده میشوند و این موضوع به باورهای غلطی که در جامعه رخ داده است برمیگردد و خود زنان این اجازه را میدهند که این دیدگاه در ذهن بیشتر افراد شکل بگیرد که همین نوعی معضل اجتماعی به حساب میآید. اگر بخواهیم به دوره ششم هم اشاره بکنیم میبینیم که زنان با درصد مناسبی وارد این دوره شدند، اما متأسفانه تبلیغات و حمایتی اجتماعی از زنان صورت نگرفت و در بسیاری از لیستهای انتخاباتی، زنان ورود پیدا نکردند در حالی که زنان با توجه به توانمندیهایی كه دارند میتوانند در عرصههای مختلف تأثیرگذار باشند، اما متأسفانه به دلیل یکسری دیدگاههای غلطی که در جامعه ما حاکم است موجب کمرنگ شدن حضور زنان شده است علیرغم اینکه زنانی که از نظر سطح تحصیلات و اجتماعی در جایگاه بالاتری قرار داشتند هیچگونه حمایتی از این زنان در دوره انتخاباتی نشد.
خوشبختانه با همکاری سایر افراد توانستیم نخستین ائتلاف 11نفره بانوان را ایجاد کنیم و قرار بر این شد که در دورههای آینده قویتر عمل کنیم که با برنامهریزی دقیق و مطالبهگرانه پیش خواهیم رفت و از جایگاه خود دفاع میکنیم.
