پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

روایت مظلومیتی که تاریخ از یاد نبرد

مادر از نفس افتاد

مادر از نفس افتاد؛ این جمله کوتاه و جان‌گداز، حکایتی است از دردی که هیچ کلامی نمی‌تواند عمق آن را وصف کند. شهادت حضرت فاطمه زهرا(س)، نه تنها نقطه‌ای تلخ در تاریخ اسلام، بلکه بازتابی از مظلومیت و غربت بانویی است که در آغوش پیامبر(ص) پرورش یافت، اما در پس از رحلت او، تنها و بی‌پناه در برابر ظلم و بی‌عدالتی ایستاد. فاطمه زهرا(س)، دختر پیامبر اکرم(ص) و همسر امیرالمؤمنین(ع)، با دست خود بنا کرد خانه‌ای که در آن صدای حق‌خواهی و حقیقت‌جویی طنین‌انداز بود. اما این خانه، پس از رحلت پیامبر(ص)، در میان هیاهوهای سیاسی و آزارهای دنیوی قرار گرفت. در واپسین روزهای زندگی، فاطمه(س) با جسمی نحیف و قلبی شکسته از مصائب وارد قبرستان شد، در حالی که وصیت کرده بود بدن مطهرش شبانه دفن شود تا تاریخ نتواند مظلومیت او را به فراموشی بسپارد.

حضرت فاطمه زهرا(س)، محبوب‌ترین چهره نزد پیامبر(ص)، از همان دوران کودکی مورد توجه ویژه رسول خدا قرار گرفت. در روایات آمده است که پیامبر هرگاه فاطمه(س) وارد می‌شد، در برابر او برمی‌خاست، دست او را می‌گرفت و بر روی دستش بوسه می‌زد و بارها در میان جمع می‌فرمود: «فاطمه پاره تن من است؛ هرکه او را بیازارد، مرا آزرده است.» این سخن در منابع معتبر نیز نقل شده و نشان‌دهنده جایگاه بی‌همتای آن بانو در منظومه نبوی است. حضرت فاطمه(س) نه‌تنها دختر پیامبر، بلکه شریک معنوی رسالت، مادر نسل امامت و الگوی زنان و مردان جهان در ایمان و استقامت بود.

خانه حضرت فاطمه زهرا(س) و امیرالمؤمنین علی(ع) نمونه‌ای از ساده‌ترین اما نورانی‌ترین خانه‌های تاریخ بود. در این خانه، صدای قرآن، دعا، محبت خانوادگی و خدمت به مردم جریان داشت. این خانه، کانون تربیت چهره‌هایی چون حسن(ع)، حسین(ع)، زینب(س) و ام‌کلثوم بود؛ نسلی که بعدها هر یک نقشی تعیین‌کننده در پاسداری از دین و حقیقت ایفا کردند. از همین رو، پیامبر اکرم(ص) بارها می‌فرمود: «خداوند از خشنودی فاطمه خشنود می‌شود و با خشم او خشمگین می‌گردد.»

اما این آرامش آسمانی، تنها چند روز پس از رحلت پیامبر(ص) دستخوش حوادث سنگینی شد. اختلافات سیاسی بر سر خلافت، بیعت‌گیری‌های شتاب‌زده، ماجرای مصادره فدک، و فشارهایی که بر درِ خانه فاطمه(س) وارد آمد، همه و همه سینه تاریخ را از تلخی و اندوه انباشته است. در منابع شیعی مانند الکافی، دلائل الإمامة و بحارالأنوار، و همچنین در برخی گزارش‌های تاریخی اهل‌سنّت، اشاره شده است که هجوم به خانه علی(ع) و فشار به در، سبب آسیب‌های جسمی شدید و آغاز بیماری حضرت زهرا(س) شد. این رویداد، نقطه آغاز غربتی بود که هیچ دینی و آئینی نمی‌تواند نسبت به آن بی‌تفاوت بماند.

حضرت فاطمه زهرا(س) در برابر این ظلم‌ها، سکوتی سرشار از معنا پیش گرفت؛ سکوتی که نه از ضعف، بلکه از حکمت و مظلومیت بود. اما آن‌گاه که نوبت به روشنگری رسید، با خطبه جاودانه و تاریخی خود در مسجد مدینه که به خطبه فدکیه مشهور است چنان از عدالت، حق اهل‌بیت(ع)، جایگاه امامت و ارزش‌های اصیل اسلام دفاع کرد که تاریخ این خطبه را یکی از برجسته‌ترین اسناد سیاسی و اعتقادی اسلام دانسته است. او در برابر جمعی از مهاجر و انصار، با بیانی سرشار از حماسه و معرفت، حق امیرالمؤمنین(ع) را یادآوری کرد و به انحرافی که در حال شکل‌گیری بود هشدار داد. او نه برای فدک، بلکه برای دفاع از حقیقت برخاست؛ چون فدک تنها نشانه‌ای از یک جریان ناصواب بود.

اما این دفاع جانانه، نه‌تنها موجب کاهش فشارها نشد، بلکه غربت او را بیشتر کرد. حضرت زهرا(س) روزبه‌روز نحیف‌تر می‌شد. مدینه در آن روزها شاهد اشک‌های پنهانی امیرالمؤمنین(ع)، ناله‌های شبانه امام حسن و امام حسین(ع) و آه‌های مادرانه حضرت فاطمه(س) بود. در این ایام، بارها زنان مهاجر و انصار به عیادت او می‌آمدند و زهرا(س) با بیانی دردآلود، حقایق پس از رحلت پیامبر را برای آنان روشن می‌کرد. او می‌گفت: «شما شنیدید پدرم فرمود: علی با حق است و حق با علی است... پس چگونه رو برتافتید؟»

به‌تدریج بیماری شدت گرفت و حضرت فاطمه(س) دانست که پایان نزدیک است. در واپسین روزها، او فرزندان خود را در آغوش می‌گرفت و می‌فرمود: «فرزندانم، شما را به تقوا سفارش می‌کنم...» و به حضرت علی(ع) وصیت کرد که او را شبانه غسل و کفن کند و اجازه ندهد کسانی که به او ستم کردند در تشییعش حاضر شوند. این وصیتِ جانسوز، سندی روشن و همیشگی بر مظلومیت دخت نبی مکرم اسلام است.

سرانجام، در روزی غمبار، نور حضرت فاطمه(س) از خانه حضرت علی(ع) پرکشید. روایت شده هنگامی که حضرت علی(ع) بر بالین او نشست، فرمود: «فاطمه جان، رفتنت مرا شکست.» این جمله، انعکاس تمام رنج‌هایی است که امیرالمؤمنین(ع) در آن روز تحمل کرد.

اگرچه زندگی حضرت زهرا(س) کوتاه بود، اما عمق معنایی و تاریخی آن بی‌پایان است. او الگویی است برای مقاومت در برابر ظلم، دفاع از حق، وقار ایمانی، عبادت ناب و مادری بی‌بدیل. در نگاه امامان شیعه، حضرت فاطمه(س) نه‌تنها الگوی زنان، بلکه حجت خدا بر حجج الهی توصیف شده است. سیره حضرت، یادآور آن است که حقیقت هرگز در هیاهوی سیاست‌های زودگذر خاموش نمی‌شود؛ همان‌گونه که نام حضرت فاطمه(س)، پس از بیش از چهارده قرن، همچنان به‌عنوان نماد عدالت و مظلومیت می‌درخشد.

منابع:
الکافی، ج۱؛ تهذیب، ج۱؛ دلائل الإمامة؛ بحارالأنوار، ج۲۸ و ج۴۳؛

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس