فناوری اطلاعات در خدمت پایداری پروژههای ساختوساز
نویسنده : امیرحسین دلیر، دینا ذوالفقاری
اجتماعی
در قرن جدید چالش اصلی بشر، یافتن روشی منصفانه و پایدار برای تولید، مصرف و زندگی کردن است. در این میان دغدغههای مصرفکنندگان در برابر پاسخگویی زیستمحیطی که با قوانین زیستمحیطی نیز همراستا شده، تعداد رو به رشدی از شرکتها را به منظور طراحی و ایجاد برنامههای محیطزیست دوستانه تحتفشار قرار داده است. از اینرو شرکتها باید تأثیرات منفی زیستمحیطی خود را در تولید، توزیع، تأمین مواد اولیه و مصرف انرژی به طرز قابل توجهی کاهش دهند. در غیر اینصورت به وسیله قوانین و تقاضای سرسختانه مشتریان به عقب رانده خواهند شد.
بدون تردید تأثیر سازمانهای تولیدی و خدماتی بر محیطزیست موجب ایجاد نگرانیهای فزایندهای شده است که در حالحاضر نیاز به اقدامات مداوم برای برآورد نیازهای محیطی، اقتصادی و نیازهای اجتماعی را گوشزد میکند.
در حقیقت تمامی سازمانها در حالحاضر مکلف به انجام اقداماتی برای برقراری تعادل بین عملکردهای محیطی، اقتصادی و اجتماعی هستند بهویژه آن دسته از سازمانهایی که با فشارهای رقابتی، نهادی و مقرراتی مواجه میباشند. نیل به این تعادل بسیار دشوار بوده و در برخی موارد با چالشهای جدالآمیزی سازمانها را مواجه میسازد.
در وهله نخست، در اجرای سیستمهای مدیریت محیطی مؤثر، جهت ارتقا و تقویت عملکرد محیطی و اجتماعی، دشواریهایی به وجود میآید حالآنکه همین امر تأثیری مثبت بر عملکرد اقتصادی یک سازمان ایجاد میکند. همچنین نکته حایز اهمیت برای سازمانها تغییر ذهنیتهای فرهنگی آنها به واسطه اجرای رفتارهای سبز در فرایندهای کسب و کار و همچنین ضرورتهای اخلاقی در این حوزه است.
در تحقیق صورت گرفته توسط لای و همکارانش در سال2010 نمونههایی از این چالشها که با نشر ایدئولوژیهای مؤثر در عملکرد - مقطعی مغلوب شدهاند که نشاندهنده این واقعیت است که این امر تنها بهواسطه دپارتمانهای طراحی و برنامهریزی شده صورت میپذیرد.
بنابر سیاست کلی نظام در بخش مسکن و شهرسازی ابلاغیه مقام معظم رهبری (مدظلهالعالی)
■ اجباری کردن استانداردهای ساخت و ساز مقررات ملی ساختمان و طرحهای صرفهجویی انرژی
■ مکانیابی توسعه شهری براساس استعداد اقتصادی با رعایت معیارهای زیستمحیطی و مراقبت از منابع آب، خاک و ایمنی در مقابل سوانح طبیعی و امکان استفاده از زیرساخت
■ تعیین ابعاد کالبدی شهرها با رعایت ملاحظات فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، امنیتی، حقوق اجتماعی بنا به الزامات زیستمحیطی و اقلیمی
■ تأمین منابع پایدار جهت توسعه، عمران و مدیریت شهری و روستایی
تحقق پایداری مدیریت پروژه همچنین میتواند سبب تحقق محیطزیستی کشور در سند چشمانداز 1404 شود.
دستيابي به رتبه نخست در منطقه در :
■ كاهش انتشار گازهاي گلخانهای
■ استفاده از انرژیهای پاک
■ وسعت مناطق چهارگانه حفاظت شده، پارك ملي، پناهگاه حيات وحش و آثار طبيعي ملي
■ توليد و بهرهبرداري از علم و فناوري محيطزیستی
■ سهم كارآفريني محیطزیستی از توليد ناخالص داخلی
■ سهم مشاركت شهروندان و تشکلهاي مردمی
■ قرار گرفتن مجموعه شهرها بهويژه كلانشهرهای كشور در زمره شهرهاي برخوردار از هواي سالم بر اساس استانداردهاي بينالملل
■ كاهش عوامل آلاينده و فرسایش خاك به نسبت 50 درصد سال پایه
■ ارتقای کیفیت آب مصرفي كل كشور در حد آب سالم
افزايش ميزان پايداري تنوع زيستي و خودترميمي زیستبومها
بروز مشکلات محیطزيستی، اجتماعي و اقتصادي فراوان در دهههاي اخير، ايجاد آلودگیهای محيطزيستي و توليد گازهای گلخانهای حاصل از صنعت ساختمان، سطح پايين پایداری در كشورهای درحال توسعه از جمله ايران به نسبت كشورهاي توسعهيافته، مشکلات مربوط به آب، آلودگي و مسائل محيطزيستي در ايران و به خصوص در شهر تهران و رسيدن به اهداف محيطزیست كشور در افق 1404، لزوم پرداختن به پایداری مدیریت پروژه ساخت در كشور ایران و به ويژه كلانشهرها را توجیهپذیر مينمايد.
پایداری در پروژه ساخت و ساخت
صنعت ساختمان یکی از مهمترین صنایعی است که به دلیل مدیریت نداشتن صحیح پروژههای ساخت تهدیدی برای توسعه پایدار به شمار میآید؛ در بسیاری از کشورهای پیشرفته آییننامهها، قوانین و سیستمهایی جهت بررسی پروژههای ساختمانی از حیث پایداری وجود دارد.
روند توسعه فعلی در بسیاری از کشورهای در حال توسعه و از جمله کشور ما، هنوز تا رسیدن به نقطه سازگاری با محیطزیست فاصله زیادی دارد.
جهت دستیابی به اهداف توسعه پایدار لازم است توجه به مسائل زیستمحیطی در کنار جنبههای کارکردی اجتماعی و اقتصاد، بهطور گسترده توسط معماران، پژوهشگران، مهندسان، مدیران پروژه و دیگر گروههایی که مسئول تصمیمگیری اساسی در مراحل مختلف اجرای پروژههای ساخت و ساز میباشند، مورد اهمیت قرار گیرد. تا به امروز بیشتر مباحث پایداری در مدیریت پروژه، بر روی نوع پروژه متمرکز بوده است.
ولی تحقیقات نشان میدهد که فرایند مدیریت پروژه، خود بسیار حیاتی و مهم میباشد و نیاز است تا ملاحظات پایداری در چرخه مدیریت پروژه تعبیه شود.
مفهوم پایداری با انتشار «سند آینده مشترک ما» توسط کمیسیون جهانی محیطزیست در سال 1987 مورد توجه قرار گرفت. شکلگیری گسترهای از ساختمانهای ناکارآمد در معماری و به دنبال آن، بروز مشکلات محیطزیستی، اجتماعی و اقتصادی فراوان، انگیزه و محرکهای مختلفی در سطح جهانی جهت هدایت پروژههای ساختمانی به سمت پایداری و اصول معماری پایدار شکل داد.
يکي از بخشهايي كه مسبب ايجاد آلودگيهاي زیستمحيطي و توليد گازهاي گلخانهای ميگردد صنعت ساختمان است و در مقايسه با ساير بخشها، در اين صنعت ميتوان با هزينه كمتر، سبب كاهش اين آلودگيها شد. بخش عظيمي از بودجه و انرژي مصرفي هر كشور، سالانه در صنعت ساخت و ساز مورد استفاده قرار میگیرد و همچنين بخش زيادي از زبالهها نيز از همين صنعت ناشي ميشود. در بسياري از كشورهاي پيشرفته، سيستمها و قوانيني جهت بررسي پروژههاي ساختماني از منظر پايداري وجود دارد.
مدیریت پروژه سبز
از جمله جديدترين راهكارها در جهت رسيدن به پايداري از طريـق مـديريت پروژه، مديريت پروژه سبز است.
مديريت پـروژه سـبز از سـوي مؤسسـه GPM Global ارائه شده و مورد تأييـد سـازمانهـايي چـون يونسـكو و IPMA قرار گرفته است.
GPM Globalاز سال 2009 فعاليت خود را آغاز كرده و به عنوان مؤسسهاي اجتماعي از طريـق روشهـاي اصـولي و ارزشمحور توجه خود را بر تكامل حرفه مـديريت پـروژه معطـوف سـاخته است. (ناصری،1397)
) GPM سازمان مديريت پروژه سبز) به عنوان حامي دستورالعمل جهاني سازمان ملل متحد، نقش خود را در ترويج شهروندي جهاني، از طريق حمايت از پروژههاي پايدار به انجام ميرساند، و اين نقش را به عنوان بنياديتـرين وظيفهاش، در نظر ميگيرد.
اين سازمان خود را مبدع جنبش جهاني مديريت پروژه سبز ميدانـد كـه شامل روشهايي براي دستيابي به پايداري، آموزش و گواهينامههايي بـراي افراد مبتني بر اصول زير است:
1- تعهد و مسئوليتپذيري
2- اخلاقيات و تصميمگيري
3- يكپارچهسازي و شفافيت
4- اتكا به اصول و ارزشها
5- برابري اجتماعي و اكولوژيك
6- شكوفايي اقتصادي
مــديريت پـــروژه ســـبز داراي اســـتاندارد ،P5 متـــدولوژي ،PRiSM گواهينامههاي بينالمللي GPM-b تا ،GPM-m مـدل، PSM3 اصـولي براي پروژههاي پايدار و جوايزي در جهت حفظ محيطزيست، رونق اقتصادي، رشد اجتماعي و همكاري با يونسكو است كه از سوي اين مؤسسه به پـروژه برتر در سال، به افراد، پژوهشگران و مشاركتكنندگان برتر اعطا ميگـردد. همچنين اين مؤسسه تاكنون موفق به دريافت جوايز ارزنـده بـينالمللـي در زمينه رهبري، پايداري و آموزش و نيروي انساني شده است.
فناوری اطلاعات در پایداری پروژه
مدلسازی اطلاعات ساختمان(BIM)، یک تکنولوژی مدلسازی به کمک کامپیوتر است که برای مدیریت و تولید اطلاعات ساختمانی و فرایندهای وابسته با تولید، ارتباط و تجزیه و تحلیل مدلهای اطلاعات ساختمانی به کار میرود.
   |
