پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

بخاری‎سازی همدان نیازمند توجه بیشتر مسئولان

نویسنده : حیدر عبداللهی

■ 2 کارگاه تولید «بخاری همدان‎کار» در شهر باقی مانده است

حرفه بخاری‎سازی و حلبی سازی در همدان دارای سابقه زیادی است، به‌طوری که این حرفه در دوره قاجار آغاز شده و چند دهه بعد از این که اوج استفاده مردم‎ از بخاری‌های نفتی بود، رونق چشمگیری پیدا کرد و افراد زیادی در این زمینه مشغول به کار شدند.
از دهه 60 به بعد که کم‌کم استفاده از بخاری نفتی کم شد و جای آن را بخاری گازی گرفت، این حرفه نیز دچار رکود و تنزل شد و مشتری‌هایی که زمانی سالیانه 30- 40 هزار عدد بخاری را سفارش می‌دادند، در حال‌حاضر به سالیانه 3 هزار عدد بسنده کرده‌اند به همین علت فقط 2 کارگاه تولید «بخاری همدان‎کار» در همدان باقی مانده است.
در همین زمینه با رضا صداقت‌آرزو و مرتضی زمانی از پیشکسوتان و قدیمی‎های این حرفه گفت‌وگویی انجام داده‎ایم که در ادامه آن را می‌خوانید:

در مورد پیشینه شغلی‌تان و اینکه تاکنون چه روندی را طی کرده است، توضیحاتی ارائه بفرمایید؟
+رضا صداقت آرزو هستم که از سال 1355 وارد حرفه بخاری‌سازی شدم و اکنون 45سال است که در این حرفه کار می‌کنم، در قدیم کارها دستی بود و در سالی 100عدد بخاری درست می‌کردیم و بعد از این کم‌کم دستگاه‌ها را اضافه کردیم و تولید بخاری در سال تبدیل به 500 تا 20 هزار عدد شد، ولی در حال‌حاضر مثل گذشته خریداری نداریم و سالیانه فقط 3 هزار عدد بخاری تولید می‌کنیم. اکنون نیز 70 درصد دستگاه‌های ما برقی و بقیه آنها دستی هستند.
مرتضی زمانی هستم و از سن 11سالگی و از سال 1370 وارد حیطه حلبی‌سازی شده‌ام. در گذشته با ورقه‌هایی شبیه ورقه بشکه کار می‌کردیم که زنگ‌زده و فاقد کیفیت بودند که کار با آنها خیلی مشکل بود، ولی با وجود این با آنها کار می‌کردیم. در 30 سال گذشته کار ما سنتی بود و 90 درصد دستگاه‌های برش دستی بودند، ولی در حال‌حاضر 50درصد دستگاه‌ها دستی و 50 درصد دیگر نیز برقی هستند.

با توجه به اینکه در حال‌حاضر اکثر مردم از بخاری‌های گازی استفاده می‌کنند و کمتر به سراغ بخاری‌های نفتی می‌روند، این مسأله تا چه حدی بر رونق کار شما تأثیر گذاشته است؟
صداقت‎آرزو: تأثیر زیادی گذاشته است، به‌طوری که در گذشته 50 نفر استادکار بخاری‌ساز در همدان وجود داشت، اما در حال‌حاضر فقط 2 کارگاه باقی مانده است.
زمانی: تأثیر منفی گذاشته است، چون در قدیم یکسری وسایل بود که بیشتر زغالی بود که اکنون دیگر از آنها خبری نیست، اما در حال‌حاضر وسایلی در جامعه رواج پیدا کرده که در گذشته از آنها خبری نبود. به نظر من الان کار در حوزه حلبی‌سازی بیشتر و به‌روز شده است. در گذشته نزدیک به 20 قلم کار مانند سوله، گهواره، چراغ فتیله‌ای و چراغ دستی و... درست می‌کردیم که دیگر از آنها خبری نیست، اما در عوض اکنون کانال کولر، لوله بخاری، تانکر و منقل باربیکیو برای منازل مسکونی، رستوران‌ها، مرغداری‌ها و ارگان‌های دولتی می‌سازیم.

با توجه به اینکه امسال فصل سرما زودتر از سال‌های گذشته آغاز شده، استقبال مردم از حرفه شما چطور بوده است؟
صداقت‎آرزو: استقبال مردم امسال نسبت به سال گذشته بهتر بوده است.
زمانی: امسال استقبال مردم خوب بوده و اکثر باغداران برای خرید اتصالات بخاری‌های نفتی و گازی پیش ما آمدند.

داشتن سابقه و قدمت در حرفه شما در زمینه جذب مشتری چقدر تأثیر دارد؟
زمانی: تأثیر خوبی دارد و چون این حرفه خطرات جانبی زیادی دارد، مشتری بیشتر به سمت محصولاتی گرایش دارد که کیفیت خوبی داشته باشد و برای ما به عنوان پیشکسوتان این حرفه، کیفیت دارای اهمیت زیادی است. باید در این حوزه مشتری‌مداری نیز رعایت شود. اکنون دید مشتری‌ها نسبت به گذشته تغییر کرده و بیشتر محصولات باکیفیت را انتخاب می‌کنند که این مسأله خوبی است. درواقع اگر اجناس تولیدی کیفیت داشته باشد، برکت نیز پیدا می‌کند.

بیشتر مشتری‌های شما از چه گروه و صنفی هستند؟
صداقت‎آرزو: زمانی مشتری‌های زیادی از استان‌های همجوار مانند کرمانشاه، کهگیلویه‌وبویراحمد، کردستان، اصفهان و... سالیانه 30 هزار عدد بخاری از سطح بازار همدان خریداری می‌کردند، ولی در حال‌حاضر تولیدها پایین آمده است.
زمانی: 2، 3صنف هستند که یکی از آنها این حرفه کار پیشه‎ای‎شان بوده و اکنون فروشنده هستند و عده‌ای دیگر ابزارفروش هستند و برخی دیگر از مشتری‌ها هستند که در کل روند تولید با ما همکاری دارند؛ به‌طوری که ما تولید می‌کنیم و آنها می‌فروشند. از استان‌های همجوار نیز مانند کردستان، لرستان و... مشتری داریم.

شغل شما چه موانع و مزیت‌هایی دارد که تاکنون با آنها روبه‌رو بوده‌اید؟
صداقت‎آرزو: یکی از موانع شغلی ما این است که قبلاً 10درصد حق بیمه را پرداخت می‌کردیم، ولی در حال‌حاضر به 30 درصد تبدیل شده است و اینکه دولت اکنون در حوزه خرید دستگاه‌ها و لوازم بخاری مانند ورق و ابزار که قیمت‌های بالایی دارند، کمکی نمی‌کند. یکی دیگر از مشکلات ما این است که از سال 1362 میراث‌فرهنگی اجازه نمی‌دهد که در اینجا ساخت‌وساز کنیم و آن را گسترش بدهیم، چون می‌گویند جزو حوزه میراث‌فرهنگی است. یکی دیگر از مشکلات ما این است که مردم اینجا (رسته بخاری‎سازان) را بلد نیستند و با آن آشنایی ندارند.
مزیت این کار نیز آن است که ما در حال‌حاضر 4 نفر در این کارگاه مشغول به کار هستیم و همه بیمه داریم و می‌توانیم محصولات موردنیاز مشتری‌ها را تولید کنیم.
زمانی: یکی از موانع مهم در این حوزه در گذشته، بیمه نکردن کارگران بود، ولی اکنون اینگونه نیست و آنها بیمه می‌شوند. یکی از موانع دیگر این است که شهرداری اجازه نمی‌دهد مغازه را تغییر دهیم یا بزرگتر کنیم و افرادی که در این‌باره اقدام کرده‌اند، به نتیجه نرسیده‌اند. یکی دیگر از موانع‌ها این است که در حال‌حاضر قیمت ورق خیلی افزایش پیدا کرده است و باید آن را از واسطه‌ها بگیریم که برای ما خیلی گران تمام می‌شود.

برای رفع مشکلات و موانع، چه درخواستی از مسئولان مربوطه دارید؟
صداقت‎آرزو: اکنون یکی از مشکلات بزرگ ما، مشکل بیمه است که اداره بیمه باوجود کاهش فروش بخاری، آن را به 30 درصد افزایش داده است. حتی پیش نمایندگان هم رفتیم، ولی تاکنون جوابی نگرفته‌ایم.
زمانی: از مسئولان می‌خواهم خودشان بیایند وضعیت اینجا (راسته حلبی‎سازان) را ببینند و ما را حمایت کنند. اکنون می‌خواهند پایین راسته ما را متروکه کنند، در حالی که در آنجا صنعتگران مشغول به کار هستند و کسی دیگر به اینجا آشنایی ندارد.

حرفه شما تا چه اندازه در سطح شهر همدان کارایی دارد و آینده شغلی شما چگونه است؟
صداقت‎آرزو: در حال‌حاضر این حرفه کارایی خاصی در همدان ندارد و اکثر مشتری‌های ما از استان‌های همجوار هستند.
زمانی: این امر بستگی به مصرف مردم دارد و در فصل تابستان و زمستان روش‌های مصرف نیز فرق می‌کند که تاکنون کارایی خوبی داشته است. کسانی هم که وارد این حوزه اگر دارای صداقت، عشق و تعهد کاری باشند، می‌توانند موفق شوند.

آیا تاکنون به فکر رشد و ترقی در این حوزه بوده‌اید که برای مثال بخاری‌های برقی و گازی بسازید و آن را به شهرهای دیگر نیز صادر کنید؟
صداقت‎آرزو: بله به این فکر بوده‌ایم؛ یک بار 5 نفر از قدیمی‎های این حرفه رفتیم و در شهرک بهاران شروع به ساخت کارگاهی کردیم و در حال تکمیل کردن آن بودیم، ولی سازمان صنایع هیچ حمایتی نکرد و موانع زیادی را برای پروانه ساخت پیش پای ما گذاشت که در نهایت نتوانستیم آن را راه بیندازیم و از آن دست کشیدیم.

حرف آخر...
زمانی: این حرفه، شغل خوبی است و متأسفانه افراد کمتری به آن روی می‌آورند، اما کسانی که جویای کار هستند، می‎توانند در این حوزه پیشرفت خوبی داشته باشند.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس