سعید وجدانی وحید- همدانپیام: اختراع نتیجه فکر فرد یا افرادی است که برای نخستین بار فرآیند یا فرآوردهای خاص را ارائه میکند و مشکلی را در یک حرفه، فن، فناوری، صنعت و مانند آنها حل مینماید.
حق اختراع عبارت است از حق انحصاری که مخترع برای مدت محدودی برای استفاده انحصاری از اختراع خود دارد.
واضح است که این حق انحصاری وقتی به رسمیت شناخته خواهد شد که مخترع در صدد ثبت اختراع خود برآمده و مطابق مقررات مربوطه به ثبت آن اقدام کرده باشد وگرنه به هیچوجه مورد حمایت قانونگذار قرار نخواهد گرفت.
هر اختراعی ۲ حق را برای مخترع به وجود میآورد: یکی حق اخلاقی که همیشه باقی میماند و دیگری حق مادی آن، که محدود است و در قانون ما بر حسب مخترع، ۵، ۱۰، ۱۵ یا ۲۰ سال میباشد.
اختراع باید برای دارنده مهارت متعارف در فن یا صنعت مربوط، معلوم و آشکار نباشد، تا قابل ثبت باشد.
اختراعی قابل ثبت است که دارای شرایط شکلی و ماهوی مندرج در قانون باشد. چنانچه مرجع ثبت، این شرایط را احراز کند، اختراع را ثبت مینماید؛ در غیر این صورت، اظهارنامه را رد و مراتب را با ذکر دلایل رد به صورت کتبی به متقاضی ابلاغ میکند.
مطابق ماده ۱۲ قانون حمایت از مالکیت صنعتی، شرایط اختراع عبارت است از:
۱- جدید بودن: بدین معنا که اختراع در فن یا صنعت پیشین وجود نداشته باشد.
۲- دارا بودن گام ابتکاری: بدین معنا که اختراع برای دارنده مهارت متعارف در فن یا صنعت مربوط، معلوم و آشکار نباشد.
۳- دارا بودن کاربرد صنعتی: بدین معنا که اختراع در رشتهای از صنعت، قابل ساخت یا استفاده باشد.
تبصره یک بیان میدارد، مراد از صنعت مفهوم عام آن است و شامل مواردی نظیر صنایعدستی، کشاورزی، ماهیگیری و خدمات نیز میشود.
مطابق تبصره ۲، فن یا صنعت پیشین یعنی هر آنچه قبل از تاریخ تقاضای ثبت یا در موارد مقتضی، قبل از تاریخ حق تقدم ناشی از اظهارنامه ثبت اختراع در هر نقطه از جهان از طریق انتشار شفاهی، کتبی، استفاده عملی یا از هر طریق دیگر برای عموم افشاء شده باشد.
