| پنجشنبه - 15 مرداد 1405 - شماره 5479-D |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
کد مطلب: 116355 |
تاریخ انتشار: 1399-12-17 - 09:56 |
تعداد بازدید: 260 |
|
|
|
|
لزوم بازخوانی مقوله قیاس اقترانی شرطی در قرن اخیر
فرهنگی
چهارمین نشست از مجموعه درسگفتارهایی درباره بوعلی سینا به «ابن سینا و ابداعات تأسیسی ـ استنتاجی» اختصاص داشت که با سخنرانی لطفا... نبوی بهصورت مجازی پخش شد.
به گزارش مؤسسه شهر کتاب، نبوی در این نشست سخنانش را با پرسشهایی آغاز کرد و گفت: چه رابطهای بین میراث منطقی جهان اسلام که بسیار وسیع و گسترده است با میراث منطقی یونان وجود دارد؟ آیا این میراث به تأسیس یک مکتب منطقی جدید منجر شده است یا خیر؟ شکی نیست که میراث گستردهای در جهان اسلام در حوزه منطق وجود داشته است. آیا میتوان گفت مکتبی جدید در حوزه منطق و در تاریخ منطق طراحی شده است؟ میدانیم در یونان 2 مکتب منطقی وجود داشته، منطق ارسطویی و منطق رواقی ـ مگاری آیا مکتب سومی هم در تاریخ منطق در جهان اسلام ظهور پیدا کرده است؟
تاریخ علم بدون فلسفه علم نابینا است
موضوع علم منطقی بحثی است در حوزه فلسفه منطق. منطق، علم استدلال و استنتاج است و در شناسایی و تمایز مکاتب منطقی بهویژه در تاریخ منطق همواره باید به این نکته مهم توجه داشت.
ایمره لاکاتوش روششناس و فیلسوف بزرگ قرن بیستم میگوید: فلسفه علم بدون تاریخ علم بیمحتوا و تهی است.
در فلسفه علم همواره باید به تاریخ علم توجه کرد. تاریخ علم بدون فلسفه علم نابینا است. این بحث لاکاتوش درباره تمام رشتههای علمی و از جمله منطق صادق است. اگر میخواهیم تاریخ منطق را گزارش کنیم و بگوییم در جهان اسلام مکتب جدیدی طرح و ابداع شده است باید توجه کنیم که موضوع علم منطق چیست و به موارد حاشیهای نپردازیم. شکی نیست که موضوع علم منطق استنتاج و استدلال است.
در مقوله استنتاج و استدلال آیا میراث منطقی گسترده و وسیعی که در جهان اسلام بهوجود آمده به ایجاد مکتب جدیدی در مقوله استنتاج و استدلال در منطق منجر شده است.
موضوع اصلی منطق استنتاج و استدلال است و به تعبیر قدما حجت است. آیا در مقوله حجت و استنتاج مکتب سومی در جهان اسلام ظهور پیدا کرده است؟
اگر بخواهیم میراث منطقی جهان اسلام را با منطق ارسطویی و رواقیـ مگاری مقایسه کنیم باید بدانیم که منطق ارسطویی در مقوله استنتاج پایهگذار منطق حملی است و منطق رواقی ـ مگاری در مقوله استنتاج پایهگذار منطق شرطی است. همه قیاسات استثنایی به رواقیون و همه صور ضروب حملی و قیاسات حملی به ارسطو برمیگردد. اگر در مقوله استنتاج میراث منطقی جهان اسلام در مقام ترجمه و نشر منطق یونان علاوهبر ترجمه و نشر، تقریر و تحریر، تنظیم و تنقیح، تشریح و تبیین، تفریع و تفصیلی نسبت به میراث یونان یا فراتر از آن صورت گرفته باشد آیا میتوانیم بگوییم مکتب منطقی جدیدی فراتر از مکاتب یونانی ظهور و بروز پیدا کرده است؟
اگر استدلال ارسطویی به استدلال رواقی ـ مگاری تقریر و تحریر یا تنظیم و تنقیح یا تشریح و تبیین یا تفریع و تفصیل شده باشد آیا میتوان گفت مکتب منطقی جدیدی فراتر از مکاتب یونانی ظهور و بروز پیدا کرده است؟ قطعا نه. اگر شما بهعبارتی تکلمه و تبصرهای بر کارهای پیشینیان اضافه کردید این بهمعنای ایجاد مکتب جدید نیست.
ابداعات تأسیسی ـ استنتاجی ابنسینا با ریشههای جدید
ما باید به موضوع اصلی منطق توجه کنیم و در شناسایی مکاتب تاریخی به آن مقوله عنایت داشته باشیم.
در بین نظریاتی که از جانب ابنسینا در میراث ابن سینا میبینیم 2 نظریه مهم استنتاجی است که این ابداعات و نظریات کاملا تأسیسی است. ابداعات تأسیسی ـ استنتاجی در منطق که موضوع اصلی است و ابداعات توسیعی ـ تکمیلی بسیار مهم است ولی تکملهای بر درخت پیشینیان است.
ابن سینا درخت جدیدی کاشت با ریشه، تنه و شاخههای جدید و میوههای جدید.
نظریه قیاس اقترانی شرطی و نظریه موجهات زمانی 2 نظریه مهم در میراث ابن سینا است که ابداعات تأسیسی ـ استنتاجی هستند: نظریه قیاس اقترانی شرطی و نظریه موجهات زمانی.
ابن سینا خود بر این ابداع خود در حوزه نظریه قیاس اقترانی شرطی تأکید بلیغی دارد و دائم و مکرر در کتابهای خود تأکید میکند که این ابداع تأسیس و تاصیل من است و من پایهگذار آن بودهام.
وی در کتاب دانشنامه علایی به زبان فارسی دری مینویسد: «یکی قیاسی است از جمله قیاسهای اقترانی غریب که من بیرون آوردم.» در جای دیگر در اشارات و تنبیهات عبارتی به زبان عربی دارد و میگوید: «عموم منطقدانان تنها به ذکر قیاس حملی پرداختند (منظور منطقدانان ارسطویی است) و قیاس شرطی را نیز در قیاسات استثنایی منحصر دیدند (قیاسات استثنایی میراث رواقیون است) درصورتیکه قیاس اقترانی گاهی تنها از قضایای حملی و گاهی تنها از قضایای شرطی و گاهی از هر دو تشکیل میشود.»
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
یلدا شب هندوانه و فال و غزل
|
|
|
|
|
حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
نشر و نقل مطالب فقط با ذکر نام روزنامه همدان پیام
بلامانع است.
|
|
|
روزنامه همدان پیام (
اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي،
سياسي، ورزشی )
صاحب امتياز و مدير مسئول:
نصرت ا... طاقتي احسن
-
سردبير: يدا... طاقتي
احسن
نشاني: همدان، خيابان
شريعتي، ابتداي خيابان مهديه،
ساختمان پيام
تلفن: 8264433
(0811)
- فکس: 8285048
(0811) - سازمان
نیازمندی: 8264400
(0811) - ايميل:
info@hamedanpayam.com |
|
