موضوع ثبت جهانی تپه هگمتانه و محدوده آن که به صد هکتار میرسد، یک ظرفیت غیرقابل انکار برای معرفی همدان در عرصه جهانی است.
ترکیب سایت باستانی تپه هگمتانه، بافت تاریخی شهر و بازار قدیمی مفهوم تازهای به نام «منظر تاریخی» است که برای نخستین بار میراث فرهنگی بهدنبال ثبت جهانی آن به نام همدان است، کاندیدی که در کشور رقیب ندارد و برای یونسکو موضوعی جذاب محسوب میشود.
اما زیر آسمان شهر آنگونه که انتظار میرود از همراهی خبری نیست و این را میتوان از مصوبات صادرشده شورای شهر برای ساختوسازهای احتمالی در بافت تاریخی همدان بهخوبی دریافت.
به این دلیل بارها مسئولان کشوری به همدان سفر کردند اما در هیچ یک از بازدیدها خبری از خبرنگاران نبود.
حالا هم در جدیدترین اتفاق در روزهای اخیر، شنیدهها حاکی از آن است که معاون میراث فرهنگی وزارتخانه برای بررسی شرایط موجود و پیگیری روند کار در پرونده ثبت جهانی منظر تاریخی بار دیگر راهی همدان شده است.
در این سفر که در روزهای اخیر رقم خورده است باز هم در غیبت رسانهایها اتفاق افتاد، گویا دیداری بین طالبیان و مسئولان استانی نیز انجام شده است.
پرونده پیگیری ثبت جهانی منظر تاریخی همدان درحالی پیش میرود که به نظر میرسد بیشتر امور مربوط به آن توسط میراث فرهنگی استان برنامهریزی و اجرا میشود.
این درحالی است که باور کارشناسان و برنامهریزان این حوزه برآن است که به سرانجام رسیدن ثبت جهانی همدان همت همگانی مدیران و مشارکت مردمی را میطلبد.
بافت تاریخی، سرمایه ارزشمند برجای مانده از گذشته جوامع و ملتها برای آیندگان است که صیانت و جلوگیری از تعدی به عرصه و حریم آن، نیازمند یکپارچهسازی اقدامات و ضوابط فنی و حقوقی حاکم بر ابنیههای تاریخی است.
در آخرین نشست استاندار همدان با فعالان گردشگری نیز، وی با بیان اینکه کارهای مقدماتی برای ثبت جهانی چند اثر مهم این استان انجام شده است، تأکید کرده بود: تا عید نوروز پرونده ثبت جهانی تپه هگمتانه بسته میشود.
سید سعید شاهرخی همچین بر این نکته همزمان با حضور در همدانپیام نیز تأکید کرد و گفت:
«عنوان «همدان، پایتخت تاریخ و تمدن ایران» یک برند جهانی برای همدان است، از این عنوان در جهت توسعه و تقویت صنعت گردشگری استفاده شود.»
پیش از این، معاون میراث فرهنگی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی از نهایی شدن و ارسال پرونده ثبت جهانی هگمتانه خبر داده بود و تأکید داشت، بافت تاریخی میدان همدان باید دستنخورده بماند در غیر اینصورت مسئولان همدان موظف به برخورد با تخلفات احتمالی و گزارش آن به وزارت میراث فرهنگی هستند.
طالبیان در بازدیدهای پیشین خود از همدان بهصراحت عنوان کرده بود؛ مسئولان همدان باید موضوع ثبت جهانی را در اولویت برنامههای خود قرار دهند و اگر دستگاهی ما را کمک نکند، عقب خواهیم افتاد.
معاون میراث فرهنگی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی تأکید کرده بود تلاش میکنیم در کوتاهترین زمان ممکن پرونده را آماده و به سازمان یونسکو ارسال کنیم. اطلاعات ما در این زمینه باید کامل و مرتب شود.
میراث فرهنگی شامل آثار باقیمانده از گذشتگان است که نشانگر حرکت انسان در طول تاریخ است که با شناسایی و حفظ آن، زمینه شناخت هویت و خط حرکت فرهنگی میسر میشود و از این طریق زمینههای عبرت برای انسان فراهم میشود.
میراث فرهنگی و ابنیههای تاریخی، بیانکننده پیشینه تاریخی، تمدن و فرهنگ و جاذبههای طبیعی هر کشوری است که شکلگیری و بهوجود آمدن آن در سالهای سالیان متمادی صورت گرفته است؛ نیروها و عواملی که پدیدآورنده اینگونه آثار طبیعی و انسانی هستند، در طول زمان و در شرایط مکانی خاص خود عملکردهای متفاوتی داشتهاند و آنچه ما امروزه شاهد آن هستیم و با عنوان میراث طبیعی و فرهنگی از آن نام میبریم، در بعد طبیعی آن حاصل تأثیر عوامل طبیعی بر یکدیگر و دخل و تصرف عوامل انسانی بر آنهاست که چشماندازهای متنوعی را بهوجود آورده است و بهلحاظ داشتن ویژگیهای خاص خود از دیگر پدیدههای طبیعی متمایز است.
حفاظت از بناهای طبیعی بهقدری حایز اهمیت است که یونسکو از اینگونه آثار با عنوان میراث طبیعی نام برده و همه کشورهای جهان را برآن داشته است که در حفظ و حراست از آنها بکوشند، زیرا این پدیدههای طبیعی فقط متعلق به یک کشور خاص نیست بلکه متعلق به کره خاکی است و کره خاکی نیز زیستگاه تمامی مردم جهان است و درصورتیکه به محیطزیست آسیبی وارد شود، بازتابهای این آسیب را تمامی انسانها احساس خواهند کرد.
به هرحال عرصه هسته اصلی شهر که شامل تپه هگمتانه، بازار و بافت تاریخی شهر است که در قالب کانسرت «منظر تاریخی همدان» برای ثبت جهانی آمادهسازی میشود و اگر در این پروسه همت همگانی مدیران شهری و پای کار بودن مردم حرف اول را نزند، نمیتواند به خروجی دلخوش بود.
ظاهر امر بیانگر آن است که در این روند متولیان امور بهدنبال ثبت تاریخ شهر همدان هستند، شهری که از هگمتانه آغاز شده و دوران مختلف تاریخی را طی کرده و امروز میراثدار آثاری از هر دوره هستیم و این تور دورانها و ویژگیهای منحصر بهفرد آن مفهومی است که میتواند برای یونسکو جذابیت داشته باشد.
