پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

شناسایی و حل معضلات فرهنگی با نقشه مهندسی

نویسنده : فاطمه عباسیان

فرهنگ را مجموعه‌ای به هم پیوسته از دانش‌ها، آگاهی‌ها، باورها، ارزش‌ها، هنجارها و آداب و رسوم‌های ضروری برای یک جامعه دانسته‌اند که هویت اعضای آن را تعریف می‌کند.

فرهنگ مجموعه کامل ممیزهای روحی، مادی، فکری و عاطفی است که یک جامعه یا گروه اجتماعی را مشخص می‌کند و نه تنها شامل هنرها بلکه شامل اشکال زندگی، حقوق اساسی انسانی، نظام‌های ارزش، سنت‌ها و اعتقادها نیز می‌شوند.

توجه مقام معظم رهبری به «فرهنگ» در ارتباط مستقیم با ارزش‌ها و آرمان‌های اصلی پدیدآورنده انقلاب اسلامی است؛ ارزش‌هایی برآمده از فرهنگ ایرانی - اسلامی که در نهایت به دنبال آفرینش زندگی سربلند ملی متناسب با خواسته‌های دینی مردم مسلمان ایران است. به همین علت است که مقام معظم رهبری در فرمایشات خود بر مسأله فرهنگ تأکید فراوان دارند. با گذر زمان شاهد بروز آفت‌های مختلفی در حوزه فرهنگ هستیم، ‌از آنجایی که فرهنگ به عنوان زیرساخت سایر عرصه‌هاست بنابراین بررسی و ‌شناسایی مشکلات و معضلات موجود در این حوزه امری ضروری و حیاتی است.

از جمله آفت‌های حوزه فرهنگ می‌توان به رواج مدگرایی در بین قشر مرفه و حتی قشر متوسط جامعه، کمرنگ شدن پیوستگی در خانواده‌های ایرانی و رنگ باختن تکریم و حفظ حرمت و احترام و حرف شنوی از بزرگان چون والدین و معلم و استاد، «قانون‌گریزی» بعنوان یک ضدفرهنگ، متناسب نبودن هنر با نیازها و ذائقه اکثریت جامعه، ترویج رفتارهای غیرمتعارفی چون غیبت، تهمت، دروغ و بدبینی در لایه‌های جمعیتی و... اشاره کرد.

بنابراین اگر سبک زندگی را بخشی از فرهنگ جامعه بدانیم با مفهومی ژرف مواجه هستیم، بررسی و ریشه‎یابی انحرافات اجتماعی از اهمیت زیادی برخوردار است، انحرافات و مسائل اجتماعی، امنیت اجتماعی را سلب و مانعی برای رشد و توسعه جامعه محسوب می‎شود.

باید توجه کرد کم‌رنگ شدن روح فرهنگ در جامعه می‎تواند زمینه‌ساز رشد و بروز آسیب‎های گوناگون اجتماعی باشد، داشتن برنامه‎های هدفمند و عملی در مباحث فرهنگی چشم‌انداز روشنی در جامعه ترسیم خواهد کرد.

در صورت وجود یک برنامه‌ مشخص در پیشروی تمامی نهادها و دستگاه‌های استان در حرکت هماهنگ با سیاست‌های کلان فرهنگی و اجتماعی دولت به منظور رسیدن به یک نقطه‌ از پیش تعیین شده در تمام زمینه‌ها به ویژه مباحث فرهنگی، روحیه‌ حرکت و تکاپو در جامعه تزریق می‌شود و این حرکت هماهنگ می‌تواند در کاهش آسیب‌های اجتماعی و در نهایت رشد شاخص‌های توسعه یافتگی و امنیتی تأثیر داشته باشد.

در همین راستا شورای فرهنگی عمومی به عنوان نماینده استان همدان در تدوین برش استانی برنامه نقشه مهندسی فرهنگی کشور مشخص شده است.

سند مهندسی فرهنگی همان برنامه مزبور و یک سند ملی برای عرصه های فرهنگی کشور با رویکردی اسلامی، ایرانی و با نگاهی تمدنی به تمدن نوین اسلامی است.

برش استانی سند ملی نقشه مهندسی فرهنگی استان همدان درسال 1401 و همزمان با سفر استانی دولت و با حضور رئیس جمهور در شورای اداری استان و با حضور دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی و جمعی از اعضای هیأت دولت رونمایی شد.

برش استانی از دل مسائل استان بیرون می‌آید، بنابراین سندی بومی است که مسئولان ستادی دخالتی در تدوین آن ندارند و همدان به‌عنوان هشتمین استان کشور در زمینه تدوین این سند بومی قرار گرفت.

دبیر ستاد فرهنگی اجتماعی دبیرخانه شورای‌عالی انقلاب فرهنگی و معاون فرهنگی این ستاد در میزگردی عملکرد برش‌های استانی نقشه مهندسی فرهنگی کشور را تحلیل کرده و از شناسایی معضلات فرهنگی استان‌ها و راه‌حل‌یابی در قالب پروژه‌های عملیاتی خبر دادند.

نقشه مهندسی فرهنگی کشور را دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی در سال ۱۳۹۲ تدوین کرده است، این نقشه ترسیم‌کننده قله‌ها و وضعیت مطلوب فرهنگی کشور در افق ۱۴۰۴ است که مبتنی بر مبانی، ارزش‌ها و اصول بنیادین فرهنگی کشور، رهنمودهای مقام معظم رهبری، سند چشم‌انداز ایران ۱۴۰۴ و سایر اسناد فرادستی و همچنین مقتضیات ملی، منطقه‌ای و جهانی طراحی شده است.

راهبردها و اقدامات تعیین شده در این نقشه شامل راهبردهای فرهنگی کلان و ملی و اقدامات ملی است و از سوی ستاد فرهنگی و اجتماعی دبیرخانه شورای‌عالی انقلاب فرهنگی پیگیری می‌شود.

دبیر ستاد فرهنگی اجتماعی دبیرخانه شورای‌عالی انقلاب فرهنگی در گفتگو با فارس اظهار کرد: دبیرخانه شورای‌عالی انقلاب فرهنگی ۴ ستاد با عنوان ستاد تعلیم و تربیت، ستاد خانواده و زنان، ستاد علم و فناوری و ستاد فرهنگی و اجتماعی دارد، ستاد فرهنگی و اجتماعی بزرگترین ستاد دبیرخانه است که بیش از ۴۰ میز تخصصی دارد و براساس ۶ راهبرد به دنبال استقرار قرارگاهی در حوزه فرهنگی و اجتماعی کشور است.

محمود حاجیلویی با اشاره به اینکه یکی از راهبردهای ما برای استقرار قرارگاهی دبیرخانه در حوزه فرهنگی و اجتماعی کشور، «امتداد تا میدان» است، ادامه داد: معنای این راهبرد این است که ما نمی‌توانیم از تهران برای استان‌ها و شهرستان‌ها برنامه‌ریزی تهرانی کنیم بلکه لازم است در تهران براساس اقتضائات، ظرفیت‌ها، محدودیت‌ها و مسائل میدانی برای آن حوزه برنامه‌ریزی شود.

به گزارش فارس، حاجیلویی در پاسخ به این پرسش که چه اقداماتی را دنبال می‌کنید و این اقدامات بر چه مبنایی انجام می‌شود، افزود: ما از ابتدای سال ۱۴۰۰ براساس آیین‌نامه تدوین و اجرای نقشه مهندسی فرهنگی کشور، برش‌های استانی این نقشه را آغاز کردیم که این آیین‌نامه مصوب ستاد اجرای نقشه مهندسی فرهنگی کشور بوده است که در اسفند ۹۹ مصوب و در فروردین ۱۴۰۰ برای اجرا ابلاغ شد.

وی گفت: برش استانی برنامه اقدام نقشه مهندسی فرهنگی کشور متناسب با مسأله‌های اصلی فرهنگی و اجتماعی هر استان است، یعنی در واقع برش استانی یک برنامه عملیاتی برای حل ۵ مسأله اساسی هر استان ذیل راهبردهای نقشه مهندسی فرهنگی کشور انجام می‌شود و این برنامه از سوی کنشگران میدان اعم از مجموعه‌های حاکمیتی، دولتی و مردمی نوشته می‌شود به همین دلیل یک برنامه مورد توافق و تفاهم مجموعه کنشگران میدان است.

ما چنین برنامه‌ای تاکنون نداشتیم اما امروز ما در ۱۳ استان برنامه اقدام مشترک داشتیم و به نظر ما حرکت قرارگاهی همین است که برنامه اقدام مشترک مورد اتفاق نظر تمام دستگاه‌ها براساس نگاه عالی داشته باشیم.

تلاش ما این است که تا پایان سال برش استانی در تمام استان‌ها به پایان برسد که امور اجرایی هم انجام شده است.

راهبرد دیگری که دنبال می کنیم بحث شکل گیری ستادهای استانی است که مجموعه کنشگران در هر استان دور هم جمع می‌شوند و برای به روزآوری و اجرایی سازی این برنامه تصمیم می گیرند.

دبیر ستاد فرهنگی اجتماعی دبیرخانه شورایعالی انقلاب خاطر نشان کرد: شورای استان‌ها متشکل از تمام کنشگران است و این شورا ستاد اجرای نقشه است یعنی در میدان برای اجرای نقشه کار می شود اما این شورا باید برای ایفای این نقش ارتقا پیدا کند، مأموریت آن غنی شود و تمهیدات از تهران برای این شورا اندیشیده شود که ما این کار را انجام می‌دهیم.

قائل به این هستیم که شورای فرهنگی عمومی جدید که از شورای اقماری شورای عالی انقلاب فرهنگی است یک سرمایه عظیم ملی به شمار می‌رود و ما می‌توانیم بار اجرایی‌سازی نقشه مهندسی فرهنگی را روی دوش آن بیندازیم، البته این شورا مثل تمام شوراهای دیگر نقاط ضعف و قوت دارد و در جاهایی باید تقویت شود.

نحوه نظارت بر نوع عملکرد فعالیت‌های فرهنگی

حاجیلویی در مورد نحوه نظارت بر نوع عملکرد فعالیت‌های فرهنگی در زمینه‌های مختلف گفت: اول اینکه خود دستگاه‌ها مسئول این نظارت هستند، دومین مسأله نظارتی که مغفول مانده بود و براساس این آیین‌نامه اصلاح شد این بود که تمام نهادهای فرهنگی در شورای فرهنگی عمومی استان‌ها بودند ولی چون ذیل مدیریت خودشان بودند پاسخگویی به شورا نداشتند اما در آیین‌نامه جدید یک سطح نظارتی هم گذاشته شد که نظارت بر نحوه اجرا و کیفیت کار هم داشته باشد.

وی در پایان تأکید کرد: از کنشگران می‌خواهیم که آیین‌نامه جدید را ببینند، از دانشگاه‌ها و حوزه‌های علمیه می‌خواهیم که بسترهای مشارکت که برای آنها تعریف شده را ببینند و استفاده کنند، ما قدم خود را برداشتیم حالا باید مجموعه‌های دیگر براساس آیین‌نامه جایگاه خود را پیدا کنند، البته این آیین‌نامه هم نواقصی دارد اما برای شروع حرکت جدید تمهید خوبی است، می‌توان در آینده براساس بازخورد میدانی آیین‌نامه را رشد داد.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس