چند سالی است که جشنوارههای ملی رسانهای در کشور متوقف شدهاند و این خلأ، تأثیر محسوسی بر پویایی فضای رسانهای ایران گذاشته است. در چنین شرایطی، برگزاری جشنوارههای منطقهای میتواند جایگزینی مؤثر و حیاتی باشد؛ رویدادهایی که علاوه بر رقابت، بستری برای یادگیری، تعامل و ارتقای کیفیت رسانهها فراهم میآورند.
با سپاس از تلاشهای همکاران ارجمند در خانه مطبوعات استان همدان و اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی برای برگزاری جشنواره مطبوعات هگمتانه با حضور استانهای غرب کشور، باید گفت که چنین رویدادهایی میتوانند بهعنوان موتور محرکهای برای زنده نگه داشتن روح مطبوعات در کشور عمل کنند.
متأسفانه در سالهای اخیر، جشنوارههای ملی رسانهای که زمانی نقش مؤثری در ارتقای سطح حرفهای و انگیزشی خبرنگاران داشتند، به دلایل مختلف متوقف شدهاند. در این میان، جشنوارههای منطقهای میتوانند تا حد زیادی این خلأ را جبران کنند؛ زیرا زمینه تعامل میان استانها و تبادل تجربه و ایده را فراهم میسازند.
در یک جشنواره منطقهای، خبرنگار ایلامی میتواند با آثار و توانمندیهای همتایان خود در همدان، کرمانشاه، لرستان یا کردستان آشنا شود و از این رهگذر، سطح کار خود را ارتقا دهد. این تبادل فرهنگی و رسانهای، نهتنها سبب رشد فردی خبرنگاران میشود بلکه بر کیفیت کلی تولید محتوا در منطقه نیز اثرگذار است.
البته جشنوارهها زمانی مؤثر خواهند بود که صرفاً به برگزاری مراسم و اهدای جوایز محدود نشوند. هدف باید ایجاد تحول در مسیر تولید محتوا باشد؛ بهگونهای که رسانهها پس از شرکت در جشنواره، نگاه تازهای به کار خود پیدا کنند و محتوای هدفمندتر و حرفهایتری ارائه دهند.
یکی از آسیبهای جدی جشنوارهها در سالهای گذشته، زمان کوتاه برای ارسال آثار و گستردگی موضوعات بوده است. وقتی محورها متنوع و فرصت اندک است، خبرنگاران ناگزیر به ارسال آثار کلیشهای و تکراری میشوند و در نتیجه، عمق و کیفیت محتوا کاهش مییابد.
در استان ایلام، برای مشارکت در جشنواره «حکمتانه»، تلاش شد تا اطلاعرسانی به شکل چهرهبهچهره و فعال انجام شود. خوشبختانه، ایلام پس از همدان بیشترین میزان مشارکت را در این رویداد داشت. باور ما این است که چنین جشنوارههایی میتوانند نفس تازهای در کالبد رسانههای محلی بدمند و انگیزهی دوبارهای برای پیگیری دغدغههای عمومی و اجتماعی مردم ایجاد کنند.
امروز بسیاری از رسانههای محلی از کارکرد واقعی خود فاصله گرفتهاند. رسانههایی که باید تحلیلگر باشند، صرفاً به انتشار خبر بسنده میکنند. این در حالی است که رسالت اصلی هفتهنامهها و ماهنامهها، تحلیل و تفسیر رویدادهاست، نه بازنشر اخبار روزانه.
یکی از ریشههای این مشکل، ضعف اقتصاد رسانهای کشور است. رسانهای که از نظر مالی پایدار نباشد، توان تشکیل تیم تحریریه حرفهای را ندارد و ناچار است با کمترین امکانات به کار ادامه دهد. در چنین شرایطی، محتوا به سمت یکنواختی میرود و خطر “تکرنگی رسانهای” جامعه را تهدید میکند؛ همانگونه که «هردر»، فیلسوف و پدر ناسیونالیسم فرهنگی، تکرنگی را بزرگترین خطر برای پویایی فرهنگی میدانست.
در خانه مطبوعات کشور، از برگزاری جشنوارههای منطقهای در اقصی نقاط ایران حمایت جدی میشود. این جشنوارهها میتوانند جایگزین مناسبی برای جشنوارههای ملی باشند و در عین حال، فرصتی برای معرفی فرهنگ، تاریخ و هویت محلی هر استان فراهم کنند.
جشنواره نمونهای ارزشمند از این رویدادهاست؛ نامی که خود ریشه در فرهنگ و تاریخ همدان دارد و میتواند سالها در ذهن جامعه رسانهای کشور باقی بماند.
در پایان، ضمن تشکر از برگزارکنندگان این جشنواره، باید تأکید کرد که تداوم چنین رویدادهایی تضمینکننده حیات رسانههای محلی و انگیزهبخش برای آیندهی مطبوعات کشور است.
محمدامین احمدبیگی، مدیرعامل خانه مطبوعات استان ایلام،
عضو هیأتمدیره خانه مطبوعات ایران،
رئیس کمیته اطلاعرسانی و سخنگوی خانه مطبوعات کشور
جشنواره هگمتانه و بازتعریف نقش رسانه در عصر دادهها
نخستین جشنواره مطبوعات و رسانههای هگمتانه را باید فراتر از یک رویداد صنفی یا ویترینی برای رقابت آثار، بهمثابه یک آزمایشگاه گفتوگو و نقطهای برای بازاندیشی عمیق در ساختار اطلاعرسانی و نقش راهبردی رسانه در توسعه پایدار دانست. پیام محوری این جشنواره روشن است: رسانه، بهعنوان زیربنای بازتولید سرمایه اجتماعی، در عصر دگرگونیهای فناوری و شبکههای هوشمند داده، تنها در بستر گفتوگو، همگرایی و تقویت امید اجتماعی میتواند نقش خود را از ناقل خبر به تحلیلگر و آیندهپژوه جامعه ارتقا دهد.
در عصر جدید، جشنوارهای چون هگمتانه به میدان همافزایی دانایی میان نخبگان رسانهای غرب کشور بدل میشود، جایی که مسئولیت اجتماعی و اخلاق حرفهای در تعامل با نیازهای واقعی جامعه تمرین میگردد. تأکید بر محورهایی چون نهضت توسعه عدالت آموزشی نیز نشان از بلوغ گفتمانی این حرکت دارد، زیرا عدالت آموزشی صرفاً یک سیاست تعلیموتربیت نیست، بلکه شاخصی محوری از کیفیت حکمرانی و ضریب توسعه انسانی است که رسانه با تحلیل و تبیین آن، افکار عمومی را بر محور برابری فرصتها و امید بازسازی میکند.
از سوی دیگر، هگمتانه بهانهای راهبردی برای بازتعریف نقش رسانه محلی در دولت محلی است. حضور گسترده رسانههای منطقهای و مشارکت نهادهای اجرایی، حاکی از آن است که ارتباط با رسانه از سطح تشریفات تبلیغاتی به سطح راهبردی و سیاستگذاری عمومی ارتقا یافته است. رسانههای منطقهای تنها زمانی میتوانند کنشگر توسعه باشند که از مدار خبر صرف خارج شده و به سطح تحلیل و آیندهپژوهی برسند؛ همان جایی که حقیقت، مسئولیت و امید به هم میرسند.
این رویداد، همچنین، پیوند میان روابطعمومیها و نشریات اصیل را بازتعریف میکند. در شرایطی که فضای رسانهای کشور تحتتأثیر سرعت و هیاهوی فضای مجازی قرار دارد، تکیه بر اصالت، سابقه و سلامت حرفهای نشریات مکتوب و رسانههای مسئول، ضرورتی برای حفظ اعتماد عمومی و بازسازی سرمایه ارتباطی دولت با مردم است. روابطعمومیها، بهویژه در ساختار دولت محلی، باید از منطق ارسال خبر به مدیریت گفتمان برسند، گفتمانی که در تعامل هوشمند و حرفهای با مطبوعات شکل میگیرد. نشریات معتبر، میراثداران حافظه رسانهای هستند و استمرار آنها نیازمند همکاری آگاهانهای است که نه از سر تبلیغ، بلکه از موضع اعتماد و احترام متقابل و نگاه راهبردی انجام گیرد.
بنابراین، جشنواره هگمتانه نه تنها فرصتی برای ارزیابی آثار، بلکه میدان سنجش سطح تعامل روابطعمومیها با نظام رسانهای استان است. تعاملی که اگر به درستی بر محور گفتوگوی حرفهای و تقویت مسئولیتپذیری دوطرفه هدایت شود، موتور محرک اعتماد عمومی، سرمایه اجتماعی و همبستگی حرفهای میان دولت و رسانه خواهد بود و محصول اطلاعرسانی استان را به واقعیت نزدیکتر و از شائبه مصلحتگرایی دورتر میسازد.
مهدی بُکند
مدیر روابط عمومی، تشریفات و امور بینالملل استانداری همدان
رویداد مهم و امیدبخش در مسیر اعتلای رسانهها
برگزاری نخستین جشنواره مطبوعات غرب کشور «هگمتانه» در همدان، رویدادی مهم و امیدبخش در مسیر اعتلای رسانههای منطقهای است. این جشنواره فرصتی مغتنم برای گردهمایی اصحاب قلم، خبرنگاران و فعالان رسانهای استانهای غرب کشور است تا در کنار یکدیگر به تحلیل و تبادل تجربه بپردازند و کیفیت محتوای مطبوعات را به سطحی بالاتر از اطلاعرسانی صرف برسانند.
در دنیای امروز، رسانهها نهتنها بازتابدهنده واقعیتها بلکه سازندگان گفتمانهای اجتماعی هستند. یکی از گفتمانهای حیاتی امروز، عدالت آموزشی است؛ مفهومی که تحقق آن نیازمند نگاه آگاهانه، منصفانه و مستمر رسانههاست.
رسانهها میتوانند با برجستهسازی فرصتها و چالشهای آموزشی در مناطق مختلف، توجه مسئولان را به ضرورت توزیع عادلانه امکانات، نیروی انسانی و فرصتهای یادگیری جلب کنند. آنها با روایتهای انسانی از محرومیتها، تلاشها و دستاوردها، میتوانند پلی میان جامعه و سیاستگذاران بسازند و از طریق گفتوگویی سالم و مستند، مسیر تصمیمگیریهای عادلانهتر را هموار سازند.
بیتردید، استمرار چنین جشنوارههایی سبب همگرایی مطبوعات منطقهای، تقویت همدلی میان خبرنگاران و شکلگیری صدایی واحد برای توسعه فرهنگی، اجتماعی و آموزشی غرب کشور خواهد شد. استان همدان با سابقه تاریخی و فرهنگی خود، میتواند محور شکلگیری این تعاملات باشد و الگوی موفقی برای همافزایی رسانهای در کشور ارائه دهد.
معصومه حدادی
معاون هنری و سینمایی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان همدان
