| پنجشنبه - 15 مرداد 1405 - شماره 5479-D |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
کد مطلب: 115893 |
تاریخ انتشار: 1399-11-27 - 10:16 |
تعداد بازدید: 517 |
|
|
|
|
 کوتاهی مجموعههای مسئول در ثبت جهانی قنوات همدان
شناسنامههایی که گم میشوند
فرهنگی
قنات که کهنترین راه دسترسی به آب شرب در ایران بهشمار میرود در گذشته با نام کاریز شناخته میشده و معنی آب روان در زیرزمین یا مجرای آب زیرزمینی، دارد.
قنات یک کانال زیرزمینی محسوب میشود که دارای شیب بسیار کمی است و آب موجود در آبخوان یا سفرههای آب زیرزمینی را به سطح زمین منتقل میکند؛ تاریخ بیان میکند که حفر و بهرهبرداری از قنات از زمان هخامنشیان تا امروز یعنی بیش از 3 هزار سال قدمت دارد و دیگر کشورهای جهان حفر قنات را از ایران آموختهاند.
قناتها در کنار اینکه در زمینه آبرسانی به اراضی کشاورزی نقش بسزایی دارند، میتوانند در راستای جذب گردشگر هم مؤثر باشند بهگونهایکه با ثبت ملی و جهانی چند قنات قدیمی در هر منطقه میتوان جاذبه گردشگری خاصی در کنار سایر جاذبههای گردشگری ایجاد کرد.
این امتیاز و بهرهمندی از قناتها شامل حال همدان شده و در واقع میتوان مطرح کرد که قنات یکی از مهمترین میراث فرهنگ کشاورزی در ایران و استان همدان است.
در استان همدان قناتهای زیادی وجود دارد که عظمت باستانی این سرزمین را به رخ میکشد اما شناخت نقاط قوت و ضعف و فرصت و تهدیدهای مربوط به گردشگری قنات بر تداوم حیات و کارآمدی قنوات مؤثر است، ضمن اینکه موضوع ثبت جهانی قنوات درحالی مطرح شده که بتوان قدم در مسیر مرمت مناسب آنها برداشته و مانع از تخریب و یا مشکلات دیگر برای آنها شد؛ اما بهراستی وضعیت همدان بهویژه در شهرستانها در این بین به چه نحوی است؟ آیا آن طور که باید و شاید به این مهم توجه شده است؟
در این زمینه پای صحبتهای سیداسماعیل موسوی رئیس اداره مهندسی مدیریت آب و خاک جهاد کشاورزی استان همدان و محمود فتحی رئیس جهاد کشاورزی شهرستانهای رزن و درگزین نشستیم تا وضعیت قنوات در همدان، احیا و قدم نهادن در مسیر ثبت جهانی آنها را جویا شویم که در ادامه متن این گفتوگو را میخوانید:
قنات به آبخوانها و سفرههای آب زیرزمینی فشاری نمیآورد
رئیس اداره مهندسی مدیریت آب و خاک جهاد کشاورزی استان همدان در گفتوگو با خبرنگار بازار با بیان اینکه منابع آبی به 2 دسته آبهای سطحی و آبهای زیرزمینی تقسیم میشود، اظهار کرد: آب چاه، چشمه، قنات و ... جزو آبهای زیرزمینی هستند.
سیداسماعیل موسوی با بیان اینکه قنات به دست بشرساخته شده و افزون بر 3 هزار سال قدمت دارد، ادامه داد: قنات به آبخوانها و سفرههای آب زیرزمینی فشاری نمیآورد.
وی به مزیتهای قنات اشاره کرد و با بیان اینکه حقآبه قنات جزو منابع آبهای سطحی است، افزود: آب قنات با آمدن بر روی زمین جزو آبهای سطحی محسوب میشود.
رئیس اداره مهندسی مدیریت آب و خاک جهاد کشاورزی استان همدان درباره حقآبه، اضافه کرد: حقآبه از زمان قدیم عرف بوده و زمین هرکس در بالادست و نزدیکتر به منشأ آب بوده سیرآب میشده و سرریز آن به زمینهای دیگر ریخته میشده و این منوال در گذشته وجود داشته و هنوز هم پا برجا است.
کسی حق خرید و فروش آب بدون زمین یا زمین بدون آب را ندارد
وی در ادامه به ماده ۲۸ قانون توزیع عادلانه آب اشاره کرد و با بیان اینکه براساس این قانون آب بهتبع اراضی زراعی قابل ارزش است، تأکید کرد: کسی حق خرید و فروش آب بدون زمین یا زمین بدون آب را ندارد.
موسوی در اینباره با اشاره به اینکه برخی آب را بدون زمین و یا زمین را بدون آب میفروشند، بیان کرد: این کار غیرقانونی است.
وی درباره نحوه ایجاد سازه قنات ادامه داد: در گذشته زمینها را براساس بافت منطقه و نوع پوشش گیاهی تشخیص میدادند که در آن آب وجود داشته باشد، براساس این تشخیص در یکسری از نقاط چاههایی را بهصورت گمانهزنی حفر میکردند و به لایه زیرزمینی میرسیدند و از این طریق میفهمیدند که در آن نقطه آب وجود دارد.
موسوی با تأکید بر اینکه قنات هر چند سال یکبار بنا به رسوب و کاهش آشکار آبدهی نیاز به مرمت و لایروبی دارد، اضافه کرد: درصورت نیاز به لایروبی قنات، کشاورزان به جهاد کشاورزی شهرستان درخواست خود را ارائه داده و بنا به تشخیص اداره آب و خاک جهاد کشاورزی برای مرمت اعتبار درنظر گرفته میشود.
وی با بیان اینکه براساس قانون لایروبی قنات بر عهده بهرهبردار است، ادامه داد: مرمت و لایروبی قنات بهطور میانگین با توجه به تورم بهازای هر متر حدود ۴۵۰ هزار تومان تا ۵۰۰ هزار تومان هزینه دارد.
رئیس اداره مهندسی مدیریت آب و خاک جهاد کشاورزی استان همدان درباره ثبت ملی و بینالمللی قنوات نیز عنوان کرد: سازمان میراث فرهنگی برای ثبت ملی و ثبت بینالمللی قنوات دارای شرایط خاص اقدام میکند.
در کشور ۱۰ قنات به ثبت جهانی رسیده است
وی با اشاره به اینکه در کشور تعداد ده قنات به ثبت جهانی رسیده و در همدان در این زمینه کمکاری شده است، بیان کرد: در استان همدان 2 هزار و ۳۹۸ رشته قنات وجود دارد.
موسوی با بیان اینکه در شهرستانهای رزن و درگزین ۸۶ رشته قنات وجود دارد و همه قنوات آب دارند، افزود: یکی از قناتهای خوب در شهرستان رزن قنات روستای «شوند» است. رئیس جهاد کشاورزی شهرستانهای رزن و درگزین نیز در گفتوگو با خبرنگار بازار با بیان اینکه شهرستان درگزین ۴۳ روستا و 2 شهر دارد، اظهار کرد: این شهرستان 2 تعاونی تولید و ۷۸ رشته قنوات دارد.
محمود فتحی با اشاره به اینکه مساحت شهرستان درگزین برابر ۵۶ هزار و ۷۳۴ هکتار است، ادامه داد: تعداد بهرهبرداران کشاورزی شهرستان درگزین 5 هزار و ۹۴۵ نفر است.
وی با بیان اینکه در شهرستان درگزین ۱۷ هزار هکتار اراضی آبی و هزار و ۶۰۰ هکتار باغات وجود دارد، افزود: همچنین ۳۸ هزار هکتار اراضی دیم و ۱۱۰ هکتار باغات دیم وجود دارد.
رئیس جهاد کشاورزی شهرستانهای رزن و درگزین اضافه کرد: ۹۵ درصد اراضی آبی مجهز به سیستم آبیاری نوین هستند و آبیاری کمفشار هم چندین مورد انجام شده است.
وی با اشاره به اینکه ۸۵ کیلومتر جاده بین مزارع و یک مورد بند خاکی اجرا شده است، بیان کرد: برای ده کیلومتر لولهگذاری 2 هزار و ۴۶۵ میلیون ریال اعتبار هزینه شده است.
فتحی در ادامه به موضوع قنات اشاره کرد و با بیان اینکه قنات در ایران قدمت بسیار بالایی دارد، افزود: قنات روستای شوند به نام قنات «کیوار» یک قنات بسیار قدیمی است اما اطلاعاتی از تاریخ ساخت آن در دست نیست.
وی با بیان اینکه امسال قنات لایروبی شده و همچنان درحال انجام است، افزود: لایروبی با توجه به نیاز قنات و درخواست کشاورزان انجام میشود. فتحی با اشاره به اینکه قنات «کیوار» روستای شوند شهرستان درگزین دارای ۴۱ چاه میله است، بیان کرد: عمق مادر چاه ۴۰ متر با دبی ۹۰ لیتر در ثانیه است.
وی با بیان اینکه اراضی تحت شرب قنات «کیوار» اراضی بهصورت تکهتکه هستند و امکان اجرای آبیاری بارانی در آنها وجود ندارد، اضافه کرد: کشاورزان برای اجرای آبیاری بارانی همکاری نمیکنند. به گفته پژوهشگران، قنات محصول تفکر و ابداع ایرانیان است اما برخی قدمت آن را به ۸۰۰ سال پیش از میلاد و بعضی نیز این فناوری ایرانی را مربوط به گذشتهای دورتر یعنی دوران پارتها (دوران مس) در ایران میدانند. کشور ایران درحالحاضر حدود ۴۰ هزار رشته قنات به طول ۲۷۲ هزار کیلومتر دارد که البته بسیاری از آنها بهدنبال خشکسالیهای یکیدو دهه اخیر نابود و برخی نیز بهشدت در معرض نابودی قرار دارند.
نکته حائز اهمیت در مورد این فناوری، تضمین بقای شهرهای مهم و تاریخی کنونی کشورمان در شرایط سخت و خشک آب و هوایی از گذشته تاکنون بوده بهنحوی که این تجربه موفق گذشتگان ما بعدها در دیگر کشورهای جهان نیز مورد استفاده قرار گرفته است به همین دلیل نیز این دانش بومی ایرانی راه سازمان یونسکو را برای جهانی شدن در پیش گرفت و در قالب یک پرونده زنجیرهای ۱۲ قنات منحصر بهفرد کشورمان در فهرست آثار تاریخی یونسکو در سال ۲۰۱۶ به ثبت رسید.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
یلدا شب هندوانه و فال و غزل
|
|
|
|
|
حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
نشر و نقل مطالب فقط با ذکر نام روزنامه همدان پیام
بلامانع است.
|
|
|
روزنامه همدان پیام (
اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي،
سياسي، ورزشی )
صاحب امتياز و مدير مسئول:
نصرت ا... طاقتي احسن
-
سردبير: يدا... طاقتي
احسن
نشاني: همدان، خيابان
شريعتي، ابتداي خيابان مهديه،
ساختمان پيام
تلفن: 8264433
(0811)
- فکس: 8285048
(0811) - سازمان
نیازمندی: 8264400
(0811) - ايميل:
info@hamedanpayam.com |
|
