پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

صفحه ویژه خبر گزاری ها امروز "خبرگزاری تسنیم همدان"

مسئولانی که تحمل «طنز» را ندارند

شادی و نشاط عامل مهمی است که تحمل مشکلات زندگی را آسان می‌کند و به کمک آن بهتر می‌توان بر سختی‌ها فائق آمد، به‌ویژه اگر این مشکلات در قالب طنز و کنایه‌ بیان شوند.
به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، طنز از دیرباز جایگاه خاصی در ادبیات فارسی داشته است و شاعران و نویسندگان سعی کرده‌اند مشکلات و کاستی‌های فردی و اجتماعی را در قالب طنز و کنایه بیان کنند تا از ظرافت کلام خود، برای اصلاح عیوب و کاستی‌ها استفاده کنند.
حتی شاعرانی مانند مولوی که اشعار عارفانه کم‌نظیری دارند، خود را بی‌نیاز از شعر طنز نمی‌بینند:
عارفی پرسید از آن پیر کشیش / که توی خواجه مسن‌تر یا که ریش
گفت نی من پیش از آن زاییده‌ام / بی ز ‌ریشی بس جهان را دیده‌ام
حکایاتی مانند طوطی و بازرگان که مولوی به زبان شعر بیان می‌کند، سرشار از ظرافت شاعرانه طنز است و به بهترین شکل پیام خود را در قالب کنایه و طنز بیان می‌کند که می‌توان گفت این ظریف‌گویی در ادبیات جهانی کم‌نظیر است.
بوستان سعدی نیز گنجینه‌ای از حکایات پندآموز در بیان رذایل اخلاقی و نابه‌سامانی‌های اجتماعی است:
یکی از پادشاهان پارسایی را دید، گفت: هیچت از ما یاد می‌آید؟ گفت: بلی، هر وقت که خدای را فراموش می‌کنم.
هر سو دود آن کش ز بر خویش براند / وان را که بخواند به در کس ندواند
مطالعه بوستان سعدی در مکتب‌خانه‌ها، علاوه بر آشنایی کودکان با ادبیات و واژگان زبان فارسی، به‌صورتی ظریف و غیرمستقیم، فضایل و رذایل اخلاقی را به آنها آموزش می‌داد و به حفظ این گنجینه نیز کمک می‌کرد.
رودکی، سنایی، انوری و حافظ نیز از شاعرانی هستند که به مشکلات اجتماعی و بی‌اخلاقی‌ها به زبان کنایه می‌پرداختند. شعر طنز در گذر زمان دستخوش تغییراتی بوده و در دوره‌های مختلف، فراز و فرودها داشته است اما شاعران پارسی‌‌زبان هیچ‌گاه از این نوع شعر دست برنداشته‌اند و با اشعار خود به حفظ و غنای آن کمک کرده‌اند.
هرچه جامعه پویاتر باشد، آثار طنز امکان بیشتری برای بروز پیدا می‌کنند.
ناصر فیض در تشریح وضعیت شعر طنز کشور اظهار کرد: در جامعه‌ آرام و محافظه‌کار، فضای مناسبی برای خلق آثار طنز وجود ندارد. اما وقتی در جامعه تضارب افکار و دیدگاه‌های مختلف درباره رویدادهای جامعه وجود دارد، آثار طنز بیشتری هم تولید می‌شود.
این شاعر طنزپرداز افزود: طنز در ۲ دوره به‌دلیل شرایط خاص اجتماعی، جایگاه ویژه‌ای داشته است و به همین دلیل است که در دوره مشروطه، به‌دلیل وجود احزاب و دیدگاه‌های مختلف، فضا برای خلق آثار طنز فراهم می‌‌‌شود و شاهد شکوفایی آثار طنز مانند روزنامه‌ها و مجلات طنز هستیم.
وی بیان کرد: در واقع طنزپردازان از میان همین دیدگاه‌های مختلف، موضوع خود را پیدا می‌کردند و به نقد آن می‌پرداختند؛ چون اساس طنز، نقد و اعتراض و برشمردن ناملایمات با زبان هنر و طنز و شوخ‌طبعی است.
فیض با بیان اینکه پیش از انقلاب اسلامی نیز این آثار طنز در برخی مجلات و مطبوعات آن زمان وجود داشت، گفت: پس از انقلاب اسلامی هم در دوره‌ای، احزاب و جریان‌های مختلف سیاسی در کشور حضور داشتند و از طرف دیگر اتفاقات مختلف و متفاوتی مانند تغییرات سیاسی و ترورها و حضور گروه‌های مخالف سیاسی، سبب حرکت و جنبش در مطبوعات می‌شدند که شامل آثار طنز هم می‌شد.
وی با اشاره به اینکه شرایط کنونی هم تقربیا به همین شکل است و حضور گرایشات مختلف سیاسی، فضای مناسبی را برای خلق آثار طنز ایجاد کرده است، عنوان کرد: طنزپردازان هم از این فرصت استفاده می‌کنند و کمتر روزنامه و مجله‌ای را می‌بینید که ستونی برای طنز نداشته باشد و حتی پس از تعطیلی مجله گل‌آقا فکر می‌کردیم، دیگر فضایی برای آثار طنز ایجاد نمی‌شود اما می‌بینیم که مجلات تخصصی و حرفه‌ای مانند «سه نقطه» در این عرصه منتشر می‌شوند و آثار طنز با قالب‌های جدیدی درحال بروز هستند و ابتکار این آثار در حوزه زبانی و پاسداشت زبان فارسی نیز قابل توجه است.
این شاعر طنزپرداز اظهار کرد: به‌طور کلی، درحال‌حاضر آثار طنز جایگاه مناسبی در ادبیات فارسی دارند اما نباید از بعد حرفه‌ای و علمی این آثار غافل شد و این‌گونه نباشد که عده‌ای به‌دلیل تشویق و استقبال بی‌مورد، به نگاه سطحی خود در این آثار، اکتفا کنند و خود را بی‌نیاز از پیشرفت بدانند و البته به‌ نظرم فرهیختگان حوزه طنز، به این آثار توجه دارند و آینده طنزپردازان ادبیات فارسی، امیدوارکننده است.
وی عنوان کرد: بخشی از طنز مربوط به آستانه تحمل و ظرفیت مخاطب است و به همین دلیل گاهی محدودیت‌های طنزپرداز در بیرون از ادبیات و حوزه طنز، تعریف می‌شود؛ بنابراین مخاطبان باید توجه داشته باشند که اگر طنزپرداز نقدی می‌کند، قصد بدی ندارد و هدف او اصلاح عیوب و مشکلات است.
فیض در این‌باره افزود: هر مشکلی در جامعه، عاملی دارد و انتقاد از آن مشکل، در واقع انتقاد به عامل آن است و همین انتقاد موجب ناراحتی‌ می‌شود، اما مسئولان باید بدانند که وظیفه طنزپرداز، بیان مشکلات به زبان طنز است و و مانند پزشکی که وظیفه‌اش جراحی برای التیام است، سخن طنزپرداز هم هرچند ممکن است گزنده باشد اما در پی اصلاح و بهبود شرایط است و مطلوب بودن شرایط برای طنزپردازی، علاوه بر تلاش طنزپردازان، نیاز به سعه صدر مخاطب و مسئولان جامعه دارد.
وی همچنین عنوان کرد: طنزپرداز همیشه در جامعه متهم است و نگاه درستی به او وجود ندارد و با وجود اینکه عده‌ای از مردم به‌دلیل اینکه نقد و مشکلات آنها به زبان طنز بیان می‌شود، از آثار طنز استقبال می‌کنند اما مسئولانی که مسبب این مشکلات هستند، این نگاه انتقادی را دوست ندارند.
مسئولان کم‌تحمل، امکان بروز و ظهور به آثار طنز نمی‌دهند
جواد نوری نیز درباره وضعیت شعر طنز در همدان بیان کرد: شعر طنز همدان و به‌طور کلی شعر در همدان اوضاع خوبی ندارد و قسمتی از آن هم به فضای کلی کشور در این مورد مربوط می‌شود و این وضعیت در بیشتر جاهای کشور وجود دارد که یک دلیل آن، این است که هنوز بخشی از ادبیات در سیطره افراد سنتی و کسانی است که با فضاهای جدید ادبی آشنا نیستند و نوآوری را برنمی‌تابند.
این شاعر طنزپرداز همدانی در این‌باره افزود: در همدان نیز به‌دلیل اقلیم سرد و خشک آن، از دیرباز طنز و خنده رواج چندانی بین مردم آن نداشته و این موضوع در ادبیات و شعر همدان نیز تأثیر داشته است و در فضای شعری آن، طنز چندانی وجود ندارد.
وی بیان کرد: هرچند پیشکسوتانی در عالم طنز بوده‌اند که اسامی آنها در کتب شعر آمده ولی در دوره معاصر ما، طنز جایگاه چندانی ندارد و دلیل عمده آن هم فضای سیاسی واجتماعی حاکم بر جامعه است که مسئولان و دولتمردان، شعر طنز را برنمی‌تابند و در واقع، علاوه بر اینکه هنرمند خلاق طنزنویس نداریم، مسئولان هم تحمل انتقادات را ندارند و این عوامل سبب شده‌ است که شعر طنز در استان همدان مهجور باشد.
نوری با بیان اینکه مدتی کارگروه شعری در حوزه هنری برای پرورش استعدادها تشکیل دادیم، گفت: این کارگروه به‌دلیل همین عدم تحمل مسئولان، تعطیل شد و درحال‌حاضر نیز انجمن مستقل ادبی در حیطه طنز در همدان وجود ندارد.
وی افزود: مسئولان باید سعه صدر خود در برخورد با اشعار طنز را بالا ببرند و هنرمندان نیز جسارت پرداختن به شعر طنز را داشته باشند تا این فضا بهتر شود.
این شاعر طنزپرداز تصریح کرد: رشد شعر طنز نیازمند انجمن و نشست‌هایی است که در بستر آن، شاعران به تبادل‌نظر و رفع اشکال بپردازند، اما وقتی چنین امکان حداقلی نیز فراهم نیست، رشد هم حاصل نمی‌شود.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس