در گوشهوکنار خانهها و کارگاههای محقر شهر ازندریان ملایر، هنرمندانی خاموش میراثی به قدمت نیمقرن را با دستان خود زنده نگاه داشتهاند و خیاطان این دیار با وجود تمام دشواریها، نگذاشتند گرد فراموشی بر چهره هنر اصیلشان بنشیند.
این هنرصنعت ریشهدار، چنان در بافت جامعه تنیده که نیمی از جمعیت بیش از ۱۲هزار نفری ازندریان را در بر میگیرد و شهرت خیاطان این خطه زینتبخش ویترینهای شلوغ خیابانهای 7تیر و لالهزار تهران است و گردش اقتصادی این حرفه، مستقیم و غیرمستقیم، زندگی بیش از ۲۰هزار نفر را تأمین میکند.
بیشتر استادکاران این حرفه، در فضاهای کوچک خانگی یا کارگاههای محلی به صورت خانوادگی مشغول به کارند، با این حال سایه نظام «اجرتدوزی» بر سرشان سنگینی میکند؛ همان عاملی که موجب میشود سود اصلی به جیب دلالان برود و تنها قناعتی اندک عاید خالقان این آثار شود.
دانش خیاطی در ازندریان و دیگر نقاط ملایر نه در کلاسهای آکادمیک، که در سینهبهسینه تجربه منتقل شده است. امروز اما، استادکاران ماهری در رشتههای برش و دوخت، دانش و مهارت خود را همچون گنجی به ارث بردهاند که مشتاقانه آماده انتقال آن به نسل جدید هستند.
به گزارش ایرنا، محرومیت از پوشش بیمه و دسترسی نداشتن به تسهیلات بانکی، چونان زنجیری پای خیاطان را بسته است. در این میان نام ملایر در کنار فرش و مبلمان منبت، با هنر دست هزاران هنرمند که بر پارچه نقش میزنند و یکی از کانونهای تأثیرگذار صنعت پوشاک ایران را شکل میدهند، عجین شده است. با این وجود، این صنعت پرظرفیت با وجود ظرفیتهای فراوان، با موانع و چالشهایی دست و پنجه نرم میکند که آینده آن را تحت تأثیر قرار داده است.
سلمان چهاردولی در ابتدا با اشاره به نبود آمار دقیق از فعالان این حوزه گفت: هنوز آمار مشخصی از فعالان صنعت پوشاک در ملایر در دست نیست، زیرا بخشی از نیروها در بخش غیررسمی فعالیت میکنند و برخی بدون پروانه کسب یا بهصورت مزدیدوزی و سریدوزی مشغول به کار هستند.
وی افزود: طبق برآوردهای انجامشده، بیش از ۱۷هزار خیاط در شهرستان ملایر فعالیت دارند و تنها در ازندریان بین سه تا چهار هزار نفر در این حرفه مشغولند، در حالیکه در اسلامشهر آقگل نیز حدود یکهزار نفر فعالیت دارند.
چهاردولی بیان کرد: بر اساس آمار واحدهای رسمی، حدود یکهزار پروانه کسب در این زمینه صادر شده که از این میان ۸۰۰ واحد تولیدی بهصورت فعال در حال تولید انواع پوشاک از جمله لباس بچهگانه، زنانه، مردانه، سیسمونی نوزاد، کاپشن و لباس جین هستند.
وی ادامه داد: این حجم از نیروی کار موقعیتی ممتاز برای ملایر در نقشه صنعت پوشاک کشور ایجاد کرده است، اما این صنعت با چالشهایی نظیر فعالیت بخش غیررسمی، نبود برندسازی مؤثر، مشکلات تأمین مواد اولیه و نوسانات بازار روبهروست.
رئیس اتحادیه خیاطان ملایر تأکید کرد: ظرفیت ۱۷هزار نفری خیاطان میتواند موتور محرکهای برای اقتصاد منطقه باشد و با برنامهریزی دقیق، رفع موانع و سرمایهگذاری در برندسازی، سهم ملایر در بازار داخلی تثبیت و حتی زمینه ورود به عرصه صادرات فراهم شود.
وی تصریح کرد: شهرستان ملایر با ظرفیتهای منحصربهفرد خود حدود ۳۰ درصد از مانتوهای کشور را تولید میکند و این نشاندهنده نقش برجسته خیاطان این شهر در اقتصاد پوشاک ایران است.
چهاردولی با اشاره به فرسودگی تجهیزات گفت: بخش عمدهای از ماشینآلات و چرخهای خیاطی کارگاههای ملایر بین ۴۰ تا ۵۰ سال قدمت دارند و همین موضوع توان رقابت را از تولیدکنندگان گرفته است.
وی افزود: کیفیت پایین پارچه نیز چالش دیگر تولیدکنندگان است، زیرا پارچههای داخلی کیفیت لازم را ندارند و تولیدکنندگان معتقدند صنعت نساجی کشور میتواند محصولات بهتری ارائه دهد.
رئیس اتحادیه خیاطان ملایر اظهار داشت: تولیدکنندگان درگیر مشکلات مالی و کمبود سرمایه در گردش هستند و نوسانات قیمت پارچه و مواد اولیه زیانهای سنگینی به آنها وارد میکند.
وی گفت: یکی از تهدیدهای جدی، ورود پوشاک قاچاق به بازار است که با قیمت پایین، عرصه را بر تولید داخلی تنگ کرده است.
چهاردولی در ادامه راهکار خروج از بحران را در «ارتقای کیفیت» و «برندسازی» دانست و گفت: تولیدکنندگان ملایری راه نجات را در ارتقای کیفیت و ایجاد برند میبینند، اما کمبود سرمایه در گردش و هجوم پوشاک قاچاق نفس آنان را به شماره انداخته است.
وی افزود: ممنوعیت واردات راهحل نیست، بلکه باید با بهبود کیفیت، مردم را به خرید کالای ایرانی ترغیب کرد.
رئیس اتحادیه خیاطان ملایر
خاطرنشان کرد: یکی از بزرگترین مشکلات تولیدکنندگان، نبود سرمایه در گردش است و این مسأله باعث میشود تولیدکننده برای تأمین نقدینگی، محصولات خود را زیر قیمت واقعی به دلالان بفروشد و ضرر کند.
وی تأکید کرد: برای رفع این معضل، باید دسترسی آسان به تسهیلات بانکی فراهم شود تا تولیدکنندگان از چرخه دلالی خارج شوند.
چهاردولی ادامه داد: راهکار بلندمدت دیگر، راهاندازی برندهای بومی پوشاک است، زیرا برند برای هر محصول شناسنامهای است که اعتماد مشتری را جلب میکند و سبب پایداری تولید میشود.
وی با ابراز تأسف گفت: با وجود وعدههای دادهشده برای ثبت برند، هنوز هیچیک از آنها اجرایی نشده است، اما اتحادیه همچنان پیگیر تحقق این وعدههاست.
رئیس اتحادیه خیاطان ملایر در خصوص صادرات نیز اظهار داشت: با وجود نیروی انسانی ماهر و توان تولید بالا، حضور پوشاک ملایر در بازارهای جهانی بسیار کمرنگ است.
وی افزود: خیاطان ایرانی از مهارت و ظرافتی مثالزدنی برخوردارند و حتی کشورهای همسایه مانند ترکیه در جذب آنها تلاش میکنند، اما به دلیل نبود حمایت کافی، این ظرفیت مغفول مانده است.
چهاردولی با هشدار نسبت به مهاجرت خیاطان ماهر گفت: به دلیل تفاوت دستمزد و شرایط کاری در کشورهای همسایه، بسیاری از خیاطان به مهاجرت روی آوردهاند و این موضوع موجب خروج سرمایه انسانی ارزشمند از شهر شده است.
وی درباره علت ضعف در صادرات افزود: نبود حمایت نهادهای دولتی و هزینههای سنگین حضور در نمایشگاههای بینالمللی از مهمترین موانع صادرات است.
رئیس اتحادیه خیاطان ملایر با اشاره به وضعیت نامطلوب معیشتی خیاطان اظهار کرد: بسیاری از آنان سه شیفت کار میکنند اما تنها دستمزد یک شیفت را میگیرند و به دلیل غیررسمی بودن کارگاهها، از بیمه نیز محروم هستند.
وی افزود: این شرایط ناعادلانه باید سامان یابد، زیرا در غیر این صورت پایههای تولید در شهر سست خواهد شد و رؤیای صادرات محقق نمیشود.
چهاردولی در بخش دیگری از سخنانش درباره راهکار ساماندهی این صنعت گفت: تجمیع واحدهای تولیدی در شهرکهای صنعتی تخصصی، راهکاری کلیدی برای عبور از فضای سنتی و دستیابی به تولید حرفهای است.
وی افزود: باید از کارگاههای خانگی به کارخانههای صنعتی کوچ کنیم، زیرا فضای خانگی دیگر پاسخگوی نیازهای این صنعت نیست.
رئیس اتحادیه خیاطان ملایر اظهار داشت: پروژه شهرک صنفی صنعتی ملایر در همین راستا آغاز شده و دولت باید با اعطای تسهیلات ویژه، خیاطان را در خرید زمین و ساختوساز حمایت کند تا این فرصت از دست نرود.
وی با تأکید بر مزایای تمرکز واحدهای تولیدی گفت: حضور متمرکز خیاطان موجب شکلگیری هویت جمعی، افزایش رقابتپذیری، سهولت در آموزش، تبلیغات و صادرات میشود و میتواند تحولی بزرگ در این صنعت ایجاد کند.
چهاردولی در پایان گفت: توسعه صنعت پوشاک با سرمایهگذاری بلندمدت و ارتباط دانشگاه با صنعت، جذب طراحان و مدیران متخصص و حمایتهای مالی و فنی میتواند این صنعت را به موتور محرک اقتصاد تبدیل کند.
وی تأکید کرد: اگر پروژههایی مانند شهرک صنعتی پوشاک ملایر با حمایتهای لازم همراه شود، این شهر توان تبدیل شدن به قطب صادراتی پوشاک ایران را خواهد داشت.
