| پنجشنبه - 15 مرداد 1405 - شماره 5479-D |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
کد مطلب: 113209 |
تاریخ انتشار: 1399-08-20 - 09:33 |
تعداد بازدید: 488 |
|
|
|
|
 سرنوشت نامعلوم کهنترین معبد مادی جهان
تاریخی که بوی پتروشیمی گرفت
فرهنگی
تپه تاریخی «حاجی خان» در استان همدان درحالی ثبت ملی شده که هنوز عرصه و حریمی برای آن مشخص نیست و در حصار پتروشیمی ابن سینا که این روزها خبر افتتاح آن به گوش میرسد، زندانی شده است.
تپه حاجیخان مربوط به صدههای اولیه دوران تاریخی پیش از اسلام در شهرستان فامنین همدان، دهستان خرمدشت و روستای پیرنهان واقع شده و در ۱۸ اسفندماه سال ۱۳۸۷ با شماره ۲۵۱۳۱ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
سال ۱۳۹۰ که مجوز ساخت پتروشیمی ابن سینا صادر شد، محوطه باستانی تپه حاجیخان در روستای زرقان بهدلیل یک کوتاهی در محدوده محصور ساخت پتروشیمی ابن سینا فامنین همدان قرار گرفت حال آنکه که براساس آئیننامه اجرایی بند «ج» ماده (۱۱۴) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور، همه دستگاههای اجرایی مشمول قانون برنامه چهارم توسعه موظفند پیش از اجرای پروژههای بزرگ عمرانی و در مرحله امکانسنجی و مکانیابی، نسبت به انجام مطالعات فرهنگی- تاریخی در مکان اجرای طرح اقدام کنند.
زمانی که زمین مربوط به پروژه پتروشیمی ابن سینا مشخص و واگذاریهای آن صورت گرفت؛ این مهم مغفول ماند و تپه واجد ارزش تاریخی حاجیخان که در دلِ خود آثار کشفنشده بسیاری داشت، بهیکباره خود را در وسط غول پتروشیمی همدان دید.
بدینترتیب در نزدیکیهای سال ۱۳۹۶ بود که پروژه کاوش نجاتبخشی آن در دستور کار قرار گرفت و درنهایت عملیات نجاتبخشی تپه حاجیخان همدان به کشف سازه بسیار بزرگ خشتی از دوره آهن سه (احتمالاً متعلق به مادها) با دیوارهای قطور، سکوی آتشدان و سکوهای نشیمن با ابعادی بزرگتر از معبد «نوشیجان» منجر شد.
اما بهراستی چه زمانی قرار است، قدر این داشتههای مهم را بدانیم و در مسیر حفظ آنها پیش از نابودی آن قدمی برداریم؟
طبق شنیدهها محوطهای که شواهد اسکان مادها در آن موجود است و نخستین کارگاه سفالگری در آن یافت شده، به ساخت پتروشیمی اختصاص یافته و بخشی از آن نیز، در مسیر ساخت پتروشیمی ابن سینا از بین رفته است.
تنها در یک مرحله به پروژه
اعتبار تزریق شده است
به گزارش مهر معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان همدان در اینباره بیان کرد: با توجه به کاوش انجام شده در این محدوده، هماکنون در مرحله مسائل حفاظتی تپه حاجیخان قرار داریم که در این مرحله درخواست اعتبار کردهایم.
سیده مریم مختاری موسوی درباره وضعیت این میراث فرهنگی و ثبت جهانی آن گفت: اگر به حریم منظری تپه حاجیخان در محوطه پتروشیمی ابن سینا آسیبی وارد شده باشد، این موضوع موجب مشکلاتی بر سر ثبت جهانی تپه حاجیخان خواهد شد.
وی در زمینه ثبت جهانی تپه حاجیخان نیز بیان کرد: موضوع ثبت جهانی آن محدوده درحال حاضر برایمان مطرح نیست و اکنون موضوعی را برای ثبت جهانی در پیش گرفتهایم که نیاز دارد تا چند سال روی آن کار شده و این موضوع وارد بحث ثبت زنجیرهای معابد میشود.
معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان همدان ادامه داد: نوشیجان، مربوط به عصر آهن است که توسط سازندههایش پُر شده بود و تپه حاجیخان و چند مورد دیگر نیز به همین منوال هستند؛ اما نیاز است تا عرصه و حریم و ضوابط آنها مشخص شود تا شاهد دخل و تصرفی در آنها نباشیم.
موسوی ادامه داد: در این صورت است که میتوان این میراث فرهنگی را در زمینه ثبت زنجیرهای وارد کار کرد اما تاکنون پروژهای برای عرصه و حریم تپه حاجیخان انجام نشده است.
وی عنوان کرد: تاکنون تنها در یک مرحله به این پروژه اعتبار تزریق شده که آن هم برای کاوشهای اولیه به کار گرفته شد. موسوی با بیان اینکه در عملیات کاوشهای اولیه مشخص شد که محوطه تپه حاجی خان، محوطهای فوقالعاده و ارزشمند است، افزود: برای ادامه کار کاوش و دیگر فصلهای این محوطه تاریخی بهویژه مشخص شدن عرصه و حریم آن اعتباراتی نداشتیم تا بتوانیم مطالعات میدانی آن را به انجام برسانیم.
معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان همدان افزود: در خواست اعتبار برای پیش بردن فصل دوم این پروژه مربوط به بهار سالجاری است اما تاکنون اعتباراتی به آن تخصیص نیافته است.
از مطالبات بر زمین مانده کاوشگران تا کاوشهای ناتمام تپه حاجی خان
اسماعیل همتی ازندریانی نیز با بیان اینکه کاوشهای اولیه در معبد دوره ماد حاجیخان انجام شده است، گفت: به سبب کمبود اعتبارات برای حفاظت از این مجموعه تاریخی باارزش پوشش موقتی انجام شد و بخشی از آثار نیز بنا به نظر وزارت میراث فرهنگی در شرایط فریز قرار گرفته است.
سرپرست تیم کاوش تپه باستانی حاجیخان در همدان با تأکید بر اینکه این محوطه ثبت ملی شده است، مطرح کرد: هرگونه دخل و تصرفی در این محوطه، غیرقانونی خواهد بود.
وی با اشاره به اینکه پیش از کاوشها، بیشتر آثار این محوطه تاریخی، آسیب جدی دیده بود، عنوان کرد: این آسیبها در نتیجه اقدامات عوامل پتروشیمی ابن سینا با ابزارآلات مکانیکی ایجاد شده بود که خوشبختانه درحالحاضر این آسیبها متوقف شده است.
همتی ازندریانی با بیان اینکه بخش اصلی سایت پتروشیمی ابن سینا طبق نقشه روی معبد حاجیخان مستقر میشد، مطرح کرد: این موضوع با توجه به کاوشهای به عمل آمده در مجموعه تپه حاجیخان، به جای دیگری منتقل شد اما مشکلی که هماکنون وجود دارد این است که کار کاوشها به پایان نرسیده است.
مسئول تیم کاوش تپه باستانی حاجیخان در همدان یادآور شد: در کنار معبد حاجیخان، استقرار گاه دوره ماد نیز وجود دارد و بسیار ضروری است تا این کاوش به انجام برسد.
این عضو هیأت علمی دانشگاه بوعلی سینا همدان با تأکید بر اینکه بخش دوم کاوشها، بسیار ضروری و دستاوردهای آن پراهمیت است، مطرح کرد: طبق برآوردهای اولیه میتوان اعتبار مورد نیاز برای این کاوشها را حداقل ۱۵۰ میلیون تومان عنوان کرد.
وی گفت: مطالبات پیشین تیم کاوش و اداره میراث فرهنگی همدان و کاوشگران دوره نخست کاوشها در تپه حاجیخان نیز پس از گذشت ۴ سال بهطور کامل از سوی مسئولان پتروشیمی ابن سینا پرداخت نشده است.
درصورتیکه کاوشها در این مجموعه تاریخی به اتمام نرسد، نمیتوان نتایج ارزشمند آن را شاهد بود و در نتیجه، احتمالاً مشکلاتی سر راه ثبت زنجیرهای معابد و ورود تپه حاجیخان به این موضوع پیش خواهد آمد
مسئول تیم کاوش تپه باستانی حاجیخان در همدان مطرح کرد: درصورتیکه کاوشها در این مجموعه تاریخی به پایان نرسد، نمیتوان نتایج ارزشمند آن را شاهد بود و در نتیجه، احتمالاً مشکلاتی سر راه ثبت زنجیرهای معابد و ورود تپه حاجیخان به این موضوع پیش خواهد آمد.
اما بهراستی چرا باید در همدان که عنوان پایتختی تاریخ و تمدن را به دوش میکشد، همواره موضوع آثار تاریخی به این سمت و سو برود؟ آیا قرار است یکی پس از دیگری، تخریب شوند و از بین بروند؟ پس چه زمانی قرار است میراث فرهنگی در پایتخت تاریخ و تمدن ایران زمین زنده بماند و شاهد محو شدن آنها نباشیم؟
از یخدان میرفتاح ملایر و چشم انتظاری برای جبران مرمت و بلاتکلیفی قنات قاسمآباد گرفته تا حال و روز ناخوش ۹ ساله سراب گیان و بیاعتبار ماندن دستکندهای سامن و ارزان فود، همه و همه نشان از این دارد که نجات میراث فرهنگی و تاریخی در همدان در اولویت آخر مسئولان استان قرار دارد و همواره بهجای قدم نهادن در مسیری که همدان را در طول تاریخ سر پا نگه داشته است، در مسیری با نام کلنگزنی پروژههای عمرانی (که البته همانها هم نصفه و نیمه ماندهاند) گام نهند.
استان همدان با داشتههای تاریخی و فرهنگی بسیار، هنوز نتوانسته یک اثر در این راستا در سطح جهانی به ثبت برساند و این امر، نشان از کمترین توجه به تاریخ و تمدنی دارد که این استان، نام آن را به یدک میکشد و حال، تنها میتوان نوشت که کهنترین معبد مادی جهان در حصار پتروشیمی ابن سینا قرار گرفته است؛ نجاتش دهید و نگذارید، دستانمان بهعنوان میراث داران این سرزمین برای نسلهای بعدی خالی بماند.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
یلدا شب هندوانه و فال و غزل
|
|
|
|
|
حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
نشر و نقل مطالب فقط با ذکر نام روزنامه همدان پیام
بلامانع است.
|
|
|
روزنامه همدان پیام (
اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي،
سياسي، ورزشی )
صاحب امتياز و مدير مسئول:
نصرت ا... طاقتي احسن
-
سردبير: يدا... طاقتي
احسن
نشاني: همدان، خيابان
شريعتي، ابتداي خيابان مهديه،
ساختمان پيام
تلفن: 8264433
(0811)
- فکس: 8285048
(0811) - سازمان
نیازمندی: 8264400
(0811) - ايميل:
info@hamedanpayam.com |
|
