محمدرضا نوروز پور معاون امور رسانهای و تبلیغات وزارت فرهنگ که در آئین اختتامیه جشنواره مطبوعات غرب کشور به همدان سفر کرده بود، در نشست هم اندیشی با اصحاب رسانه و مطبوعات پای درد دل آنان نشست و برای راهگشایی مشکلات آنها قول مساعد داد.
در این نشست برخی از اهالی رسانه در سخنان خود از مسائل صنفی دیپلماسی فرهنگی و... سخن گفتند که به نوعی فرصت مناسبی را برای بررسی چالشها و مشکلات پیشروی رسانهها و خبرنگاران در سطح استان و کشور فراهم کرد.
یکی از مهمترین موضوعات مطرح شده در این نشست، معضل گرانی کاغذ بود که به شدت گریبانگیر نشریات کاغذی شده است، از همین رو مدیران رسانهای استان همدان ضمن گلایه از افزایش بیرویه قیمتها، تأکید کردند که این گرانی نه تنها هزینههای تولید محتوا را برای نشریات افزایش داده، بلکه امکان چاپ و انتشار برخی از این نشریات را به حداقل رسانده است.
از دیگر مشکلاتی که در این نشست به آن اشاره شد، معضل بیمه خبرنگاران بود. خبرنگاران حاضر در جلسه بر لزوم رفع مشکلات مربوط به بیمه و تأمین اجتماعی آنها اشاره کردند وهمچنین خواستار رسیدگی فوری به این مسأله شدند. به عقیده آنها، وضعیت بیمه خبرنگاران نه تنها بر سلامت و امنیت شغلی آنها تأثیر میگذارد، بلکه بر کیفیت عملکرد آنها در زمینه اطلاعرسانی نیز اثرگذار است.
موضوع دیگری که در این نشست نیز مطرح شد، توزیع یارانه رسانهها بود. مدیران رسانهای استان همدان از نحوه توزیع این یارانهها و تأثیر آن بر توان مالی رسانهها گلایه داشتند و خواستار بازنگری در سیاستهای حمایتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی شدند تا یارانهها به شکل عادلانهتری توزیع شود و رسانههای کوچک و محلی نیز از آن بهرهمند شوند.
همچنین در این جلسه اعتراضاتی به تعداد بالای صدور مجوزهای رسانهای و نحوه نظارت بر آنها مطرح شد. برخی مدیران رسانهای معتقد بودند که تعداد زیاد مجوزهای رسانهای به تناسب نیاز بازار و کیفیت رسانهها نیست و به این ترتیب، فضای رقابتی به شدت فشرده شده و بسیاری از رسانهها با مشکلات مالی جدی مواجه هستند.
معاون امور رسانهای و تبلیغات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به خلأ برنامههای سرگرمیمحور فاخر در رسانهها، بیان کرد: باید از خود پرسید: «جایگاه برنامههای سرگرمکننده و در عین حال پرمحتوا که سبب افزایش آگاهی و تقویت روحیه امید در مردم شود، کجاست؟» در حالی که یکی از وظایف اصلی رسانهها تولید محتوای آگاهیبخش و سرگرمکننده است که به مقابله با آسیبهای اجتماعی کمک کند.
محمدرضا نوروزپور با تأکید به اینکه زمانی که رسانهها فقط اخبار منفی و مشکلات اجتماعی را منتشر میکنند و هیچ برنامهای برای سرگرم کردن یا امیدبخشیدن به مردم ندارند، چگونه میتوان انتظار داشت که مردم به زندگی خود امیدوار باشند؟، افزود: رسانهها موظفاند در قالب برنامههای سرگرمی، آگاهی بدهند و مردم را به سوی زندگی مثبت و پرامید هدایت کنند.
وی در ادامه با اشاره به رشد رسانهها در کشور گفت: همه شما از مشکلات موجود گله دارید و حق دارید. این مشکلات را به خوبی میشناسم و برای آنها راهحلهایی دارم. اما واقعیت این است که وقتی در سال ۱۳۹۳ آمار دقیقی از رسانهها گرفته شد، مجموع رسانهها در کشور کمتر از ۳۸۰۰ مورد بود. امروز اما نزدیک به ۱۵ هزار مجوز رسانهای صادر شده است که نشاندهنده رشد چشمگیر این حوزه است.
رسانهها باید توسط متخصصان این حوزه مدیریت شوند
معاون امور رسانهای و تبلیغات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی همچنین با اشاره به مشکلات موجود در قوانین کشور، اظهار کرد: بهعنوان شخصی که سالها در این حوزه فعالیت کردهام، معتقدم که رسانهها باید توسط متخصصان این حوزه مدیریت شوند، اما متأسفانه قوانین کشور برخلاف این اصل طراحی شده است و حتی گاهی اقدامات معکوس را تشویق میکند.
نوروزپور در پاسخ به پرسشهایی در خصوص فرآیند صدور مجوز رسانهها گفت: قانون به هر شهروند ایرانی که شرایط لازم را داشته باشد، این حق را میدهد که برای دریافت مجوز رسانه درخواست دهد، وزارت ارشاد نیز بر اساس قانون، سعی دارد تا متقاضیان را آموزش دهد و آنها را با وظایف رسانهای آشنا کند.
ما بهالتفاوت بیمه به صندوق حمایت از هنرمندان پرداخت میشود
معاون امور رسانهای و تبلیغات وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به مشکلات بیمه روزنامهنگاران گفت: با سازمان تأمین اجتماعی رایزنی کردیم و حداقل نرمش در قانون ایجاد شده تا اگر اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی هر استان تأیید کند که فردی روزنامهنگار بوده و در دورهای بیمه نشده، ما به التفاوت بیمه را به صندوق حمایت از هنرمندان پرداخت کند تا سوابق بیمهای آنان اصلاح شود و حتی موارد مرتبط با مشاغل سخت و زیانآور نیز رفع شده است.
وی با اشاره به چالشهای جهانی در کاهش مصرف کاغذ در صنعت نشر، تصریح کرد: موضوع کاهش مصرف کاغذ و جایگزینی آن با فضای دیجیتال یکی از ضرورتهای جهانی است. این کار نه تنها به حفظ محیط زیست کمک میکند بلکه از لحاظ اقتصادی نیز مزایای فراوانی دارد.
وی در پاسخ به پرسشهایی در خصوص تأمین کاغذ دولتی توضیح داد: در حال حاضر ارزی برای تأمین کاغذ دولتی در اختیار نداریم و درخواستهای ما برای تخصیص ارز دولتی به کاغذ نیز رد شده است. طبق نظر قانونگذار، کاغذ جزو کالاهای اساسی به شمار نمیآید.
نوروزپور همچنین به یارانه رسانهها اشاره کرد و گفت: یارانه مطبوعات امسال ۲۰۰ میلیارد تومان است که تاکنون تنها ۲۰ درصد آن تخصیص یافته است. این یارانهها بر اساس شاخصهای مشخص و شیوهنامه خاصی توزیع میشود، هرچند ممکن است اعتراضاتی به نحوه تخصیص آن وجود داشته باشد، اما توزیع این یارانهها با دقت و براساس رتبهبندی دقیق انجام میگیرد.
رسانهها باید خود را با تحولات دیجیتال همگام کنند
نوروزپور با بیان اینکه مهلت 5ساله در زمینه ارائه آگهی های دولتی به رسانه ها رو به اتمام است، ادامه داد: ما به عنوان حامی رسانهها و به ویژه رسانههای چاپی که نماد دموکراسی هستند، سعی میکنیم برای توقف این تصمیم اقدام کنیم و حمایت از روزنامهها از طریق توزیع آگهیهای دولتی ادامه یابد.
وی تأکید کرد: بهترین روش توزیع آگهیها، تداوم توزیع شفاف و قانونمند آگهیهاست و وزارت ارشاد توزیع آگهیها را در چارچوب سامانه و بر اساس قانون انجام میدهد و بررسی میکند تا حق هیچ رسانهای ضایع نشود.
معاون مطبوعاتی به لزوم تطبیق روزنامهنگاری با فناوریهای نوین و چالشهای دیجیتال اشاره کرد وگفت: رسانهها باید خود را با تحولات دیجیتال و نیازهای جدید مخاطب همگام کنند. رسانههایی که نتوانند با این تحولات همراه شوند، ممکن است از چرخه بقا خارج شوند. این تغییرات در جهان امروز اجتنابناپذیر است.
نوروزپور تأکید کرد: رسانههای مکتوب باید برای بقا خود را با فناوریهای جدید تطبیق دهند، اگر رسانهای نتواند با این تغییرات همراه شود، احتمال از بین رفتن آن وجود دارد.
وی همچنین درباره اهمیت همگامی با رسانههای دیجیتال و شبکههای اجتماعی افزود: در عصر امروز، رسانهها باید به خوبی از تکنولوژیهای نوین مانند هوش مصنوعی استفاده کنند و در غیر این صورت در رقابت با رسانههای دیجیتال از دست خواهند رفت.
دفتر وزارت امور خارجه میتواند فرصتهای فرهنگی برای توسعه استان فراهم کند
در ادامه نیز سردبیر روزنامه همدانپیام در این نشست با اشاره به آغاز فعالیت دفتر وزارت امور خارجه در همدان گفت: افتتاح و فعال شدن این دفتر میتواند فرصتهای جدیدی برای توسعه استان فراهم کند. این اقدام نه تنها به تقویت ارتباطات بینالمللی همدان کمک خواهد کرد، بلکه با ایجاد بستر مناسب، فرصتهای فرهنگی جدیدی نیز برای استان فراهم میشود که میتواند در راستای تقویت دیپلماسی فرهنگی در منطقه مؤثر باشد.
یدا... طاقتی احسن به چالشهای رسانههای مکتوب در دوران ظهور رسانههای دیجیتال بیان کرد و از معاون وزارت ارشاد پرسید: با توجه به رشد رسانههای مجازی و تحولات فناوری در عرصه رسانهها، وزارت ارشاد چه طرحها و برنامههایی برای حمایت از رسانههای مکتوب و نشریات برای تقویت فناوریهای نوین رسانهای دارد؟
وی افزود: رسانههای محلی بهویژه در استانها نیازمند توجه ویژه هستند تا بتوانند به جایگاه اصلی خود در اطلاعرسانی و تحلیل مسائل منطقهای برسند.
طاقتی احسن همچنین به تأکید دولت بر اجرای سیاستهای دولت محلی پرداخت و گفت: در راستای اجرای این سیاستها، لازم است که رسانههای محلی نیز مورد توجه قرار گیرند. اگر مرجعیت رسانههای محلی به این رسانهها بازگردد، میتوانند در تقویت آگاهیهای عمومی و ارائه تحلیلهای دقیقتر در سطح استانها و حتی در سطح ملی نقش بهسزایی ایفا کنند.
در پایان نیز میتوان گفت که مهمترین محورهای مطرحشده، پرداختنشدن بهموقع یارانههای مطبوعات، مشکلات مربوط به بیمه خبرنگاران، نگرانی از کاهش یا قطع آگهیهای دولتی و همچنین چگونگی سازگاری رسانههای چاپی با گسترش فضای مجازی بود.
هریک از خبرنگاران با اشاره به تأخیر در پرداخت یارانهها، بر این باور بودند که این مسأله سبب تضعیف بنیه مالی نشریات محلی شده و استمرار فعالیت آنها را دشوار کرده است. از سوی دیگر، نبود پوشش بیمهای مناسب برای خبرنگاران، بهویژه در شهرستانها، از دیگر دغدغههای پررنگ این جمع بود که امنیت شغلی و آینده فعالان رسانهای را تهدید میکند.
مدیران مسئول برخی نشریات نیز از کاهش آگهیهای دولتی بهعنوان منبع اصلی درآمد مطبوعات سخن گفتند و هشدار دادند که ادامه این روند میتواند به تعطیلی بسیاری از رسانههای محلی بینجامد. در کنار این موارد، رشد سریع و گاه بیضابطه فضای مجازی و شبکههای اجتماعی، موضوع دیگری بود که حاضران بر لزوم بازتعریف نقش رسانههای چاپی در این فضا تأکید کردند.
