پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

بازنشر یادداشت مرحوم ناصر نژاد

هویت بازار تاریخی همدان از دست رفته است

بازار تاریخی و سنتی همدان تا گذشته ای نه چندان دور شاید بتوان گفت پیشانی تاریخ فرهنگی و تجلی‌گاه صنایع بومی و اقتصاد خود جوش قدیمی ترین شهر ایران و جهان شناخته می شد، اما درحال حاضر فقط چند نام از آن همه شکوه و رونق بازار بزرگ باقی مانده است که آن نیز بتدریج در اذهان مردم درحال رنگ باختن است .
بازار قدیم همدان به لحاظ مرکز ثقل اقتصاد مولد پخش وسیعی از غرب کشور با نامها و هویتی اصیل از راسته های منظم و متعدد و همچنین کاروانسرا و تیمچه هایی آباد و پر رونق نزد تجار و صاحبان کسب و کارهای گوناگون در کشورمان شناخته می شد و هر راسته بازار و کاروانسرا و تیمچه هویتی خاص و آدرس سرراست داشت که هر مراجعه کننده و انبوه طرف معامله از نقاط شهری و روستایی برای تهیه و فروش کالاهای گوناگون را مستقیم به مقصد هدایت می کرد. بخش ها و مراکز فعالیت های اقتصادی بازار سنتی همدان بر اساس نوع کار و پیشه صنعت گران و تجار و صاحبان کسب و کارهای خرد و کلان نام گذاری و شناخته می‌شد و هر راسته و تیمچه کانون داد و ستد و تولید کالایی خاص بود، به گونه ای که مثلاً راسته خامه فروشان بازار همدان فقط مختص فعالیت تجار و فروشندگان و همچنین تردد مشتریان مواد اولیه تولید قالی شناخته می‌شد و کاروانسرا و تیمچه های رنگرز ها و رنگ فروشان فقط صاحبان این گونه حرفه های بومی را گردهم می‌آورد و بدینگونه راسته مسگر‌ها، حلبی سازها، کفاشان، قنادها، کتاب فروشی ها، زرگر ها، قصاب‌ها، شیشه گرها، نخود بریزخانه و چندین حرفه و فن و صنایع دستی و بومی با حال و هوای خاص و سر‌و صداهایی که نشانه رونق و جنب و جوش این گونه حیات اقتصادی بود، مشتریان و مراجعه کنندگان مخصوص بخود را جلب می‌کرد.
دیگر نیروهای کار و رفوگر قالی، فعالان حرفه های وابسته و بار برها و صد ها کسب و کار خدماتی و خیاط و پارچه فروش و خوار و بار فروشی نیز حول محور رونق و رفت و آمد پر جنب و جوش بازار همدان معاش خود را تامین می کردند و حیات اقتصادی داشتند .
امروزه اما از تمام شکوه و رونق گذشته بازار همدان نامها و هویتی کمرنگ باقی مانده است و تمام راسته بازار ها و تیمچه های پر طمطرق به اشغال کسب و کار های غیر مرتبط و واسطه ای در آمده است که هیچ کمک و همسویی با اقتصاد سنتی و کسب و کار های مولد در بازار قدیم همدان ندارد.
مثلا در تمام راسته بازار کفاشها ها چند مغازه باقی است که آنها هم اغلب کفش و این گونه کالاهای تصنعی از نقاط دیگر کشور را عرضه می کنند و کفش دست دوز بندرت در بازار کفاشان همدان تولید می‌شود. از چند تیمچه مخصوص رنگرز ها و صدها استاد رنگرز و دستان رنگ گرفته کارگران رنگرز در بازار همدان فقط یک کارگاه کم رونق رنگرزی با استاد کارگری تنها و پا بسن گذاشته باقی مانده است که ان هم باید جستجو کنی و از چندین نفر نشانی بگیری تا بتوانی پیدایش کنی.
حالا دیگر بازار سنتی همدان با راسته ها و تیمچه و کاروانسراهای پر تعدادش در قرق مشاغل واسطه ای و عرضه کالاهای لوکس و برقی و اجناس وارداتی است که شاید به بهانه قیمت هایی بظاهر ارزان و نازل تر نسبت به فروشگاه‌های سطح شهر، مشتریان مخصوص بخود را جذب می کند و کمتر کسی نام و نشان بازار قدیم همدان را با همان هویت با شکوه گذشته و بعنوان بخش مهمی از تاریخ تمدن ایران زمین می‌شناسد .
۲۷ مردادماه ۱۴۰۳

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس