پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

بیمارستان فخریه یادگار بزرگ فخرالحاجیه ملایری

وقتی وارد ملایر می‌شویم و از اهالی این شهر میپرسیم آدرس خانه پسر و دختر فخرالحاجیه را می‌خواهیم سری تکان می‌دهند که فخرالحاجیه را نمی‌شناسیم چه برسد پسر و دخترش و حتی با تعجب میگویند مگر ملایر روستاست که نام یک زن را ببری و تو را درب خانه اش ببرند؟!

اما وقتی به آنها می‌گوییم مخفف نام این بانو فخریه است ما را به خانه فخریه ببرید باز میگویند خیابان فخریه یا بیمارستان فخریه میخواهی بروی یا مدرسه فخریه می‌گوییم ما را نزد پسر فخریه ببرید و آنها مجدد نمیدانند پسر فخریه کیست به عابر بعدی می‌گوییم ما را به درب خانه دختر فخرالحاجیه خانم ببرید با تعجب و حیرانی می‌گوید خانه فخرالحاجیه را هم نمیدانیم چه برسد منزل دختر فخریه خانم گفتیم خب ما را بر سر مزار فخرالحاجیه یا همان فخریه خانم ببرید که عده ای اصلا آدرس مزار این بانوی اصیل ملایری را نمیدانستند عده ای هم که گفتند مزار بانو فخرالحاجیه ملقب به فخریه در گذشته در ابتدای خیابان فخریه جنب بیمارستان فخریه و دور میدان مادر یا به اصطلاح قدیمی ترها دور میدان فخریه بوده اما الان مزاراو را به داخل بیمارستان فخریه جابجا کرده اند من که خبر داشتم بانو فخرالحاجیه از حاصل ازدواجشان با اقای حسین ترکمان سهرابی پسر و دختری نداشتند گفتم پس مزار مادر در خانه پسر افتاده است باز آن شهروند ملایری با گویش شیرین ملایری گفتند: شی میگی قبر فخرالحاجیه یا همون فخریه که دنبالشی داخل بیمارستان فخریه افتاده خونه پسرش کجا بیده؟!

آری سکینه ترکمن سهرابی که اصالتا اهل روستای آورزمان بود و در سال 1249 شمسی چشم به جهان گشود و در خانواده ترکمن سهرابی به موقعیت اشخاصی یافت که به واسطه اداره کردن املاک و مستعقلاتی که از پدرش به ارث برده بود و حشر و نشر فراوان در جامعه با اقشار مختلف به جایگاهی بالا و انسانی دانا و آگاه تبدیل شده بود که معروف به فخرالحاجیه شده بود اما چون فرزندی پسر یا دختر نداشت همیشه نگران بود که نامش و اسم و رسمش در گذر زمان فراموش شود و به همین دلیل هروقت هرکسی با او همکلام میشد اولین سؤالش از اطرافیانش این بود که من باید چه کنم تا نامم در گذر زمان و در جبیره و جبهه و پیشانی ملایر سالها و قرنها بماند شاید سکینه ترکمن سهرابی آن موقع فکر درخشش نامش نبود بلکه فقط دنبال راهی برای ماندگاری نامش بود درواقع سکینه ترکمن سهرابی خوب فهمیده بود نامش باید مهره ای از تسبیه ملایر باشد سکینه خانم که زنی آگاه و باسواد و فرهیخته بود متوجه شده بود که نام هرشهر از پازل های ریزی تشکیل شده که نقشه بزرگ یک شهر را در اینده میسازند مثل پارک سیف الدوله و تپه نوشیجان و حتی مجتمع حاج علی طوسی‌ آری سکینه ترکمن سهرابی متوجه شده بود که راز ماندگاری هر شخص در تاریخ داشتن یک اولاد خلف یا حتی ناخلف است که اگر فرزند خوبی باشد همه پدر و مادرش را یاد کنند و اگر فرزند عاقبت به خیری نباشد باز مردم بگویند فرزند فلانیست اما سکینه و حسین ترکمن سهرابی فرزند خلف و ناخلفی نداشتند و فقط روز و شب به این نکته فکر می‌کردند چه موقوفه ای برای مردم ملایر بگذاریم که همیشه به یاد ما باشند و حتی ملایر را با نام موقوفه ما بشناسند.

عده ای به آنها گفتند مسجد و تکیه بسازید عده ای دیگر گفتند بوستان و خانه بسازید اما سکینه و حسین گفتند می‌خواهیم در ملایر بنایی بسازیم که در برگیرنده تمام اقشار ملایر باشد سکینه و حسین که امروزه نامشان را به مخففِ فخریه میشناسند و قدیمی ترها به شهرتِ فخرالحاجیه آنها را یاد می‌کنند به دلیل اصالت خانوادگی و آگاهی به مسائل اجتماعی نگاهی وسیع و گسترده پیدا کرده بودند که بیمارستان و مدرسه نیازه هر انسانی از هر طبقه اجتماعیست به همین دلیل گمان کردند شاید هرکسی اهل مسجد و تکیه نباشد اما هر قشری از هر طبقه جامعه حتی یک قاتل حتی یک معلم و مهندس و دکتر و روحانی یک روز بیمار میشود و به بیمارستان رجوع می‌کند یا هر مادر ملایری که فرزند خویش را در این بیمارستان دنیا بیاورد نام فخریه در شناسنامه اش حک میشود بمانند این است که فرزندی از فخرالحاجیه یا سکینه ترکمن و حسین ترکمن سهرابی زاییده شده است به همین دلیل به نیت پسری که نداریم بیمارستان فخریه را می‌سازیم اما به نیت دختری که نداریم مدرسه ای خواهیم ساخت تا هر دختری فارغ التحصیل این مدرسه باشد و در این مجموعه باسواد شود نام فخریه در مدارک تحصیلی او درج میشود و همینطور نام فخریه نسل به نسل ورق به ورق و شناسنامه به شناسنامه در اوراق ملایری ها درج میشود.

بله اکنون حسین و فخریه ترکمن سهرابی هزاران پسر و دختری دارند که یا در بیمارستان فخریه که مخفف نام فخرالحاجیه است به دنیا آمده یا معالجه شده اند و یا باسواد و اکنون که این داستان را برای ملایریهای اطرافم تعریف کردم متوجه شدند که من دیوانه نیستم وقتی می‌گویم من را به خانه پسر فخرالحاجیه ببرید یعنی من را به بیمارستان فخریه که به نیت پسرش ساخته راهنمایی کنید یا وقتی میگویم در ختنه پسر مدفون شده یعنی سکینه ترکمن در بیمارستان فخریه به خاک سپرده شده است و هنگامی که می‌گویم خانه دخترش کجاست یعنی مدرسه فخریه را نشانم دهید.

اما آنقدر پسر و دختر سکینه خانم در ملایر عاقبت بخیر و کار راه انداز و گره گشای ملایری ها بوده اند که خیابان منتهی به خانه پسر و دختر سکینه خانم نیز معروف به خیابان فخریه شده است.

شاید کمتر کسی بداند تندیس میدان مادر در بین حدفاصله بیمارستان فخریه و مدرسه فخریه نماد سکینه ترکمن سهرابیست که با حسرتِ در آغوش گرفتنِ فرزند تمام فرزندان ملایر را در آغوش بیمارستان و مدرسه موقوفه خویش در آغوش گرفت.

اسفندیار سهرابی یکی از بستگان بانو فخرالحاجیه می‌گوید ایشان همیشه تاکید داشتند که دولت‌ها باید هدایا و تقدیرات خویش از واقفین و خیرین را در جمع مردم انجام دهد تا مردم بیش از پیش به وقف و برداشتن قدم خیر شائق شوند و اشتیاق پیدا کنند به همین دلیل بعد از فوت سکینه و حسین ترکمن سهرابی که امروزه مزار هرچی این بزرگواران در ابتدای ورودی بیمارستان فخریه است خیرین زیادی ادامه دهنده راه این عزیزان بودند تذ چراغ وقف خاموش نشود و همیشه نفت این چراغ فارغ از حمایت های دولت فراهم شود افرادی همچون فرخ مظاهری ؛ فاطمه میرزایی ؛ اکرم شایگان و زیبا بیات ؛ قمر جوکار و ژیلا زندوکیلی ؛ حکیرا حاج سید جوادی و سیما وکیلی ، مهین فراهانی و دکتر مرضیه موسوی کسانی بودند که راه خیر و وقف را در ملایر برگزیدند.

دکتر عباس آذرهمایون که بانی برگزاری نخستین آیین گرامیداشت خیر بزرگ ملایری فخرالحاجیه است ملایر را مدیون این وقف می‌داند.

چندسالی نام خیابان فخریه به شهید مهراب آیت الله مدنی تغییر یافت اما از آنجایی که ملایری ها سالها و قرنهاست این خیابان را به نام فخریه بین خودشان صدا می‌کنند مجدداً نام خیابان مذکور به فخریه برگشت داده شد تا نشان دهد خیر و خوبی و وقف از ذهن هیچ مردمی پاک نمی‌شود.

بانو فخرالحاجیه در تاریخ ۲۹ شهریور ۱۳۲۳ و در سن ۷۲ سالگی رخت از این جهان بست و شعر زیر بر مزار ایشان نقش بست :

ز شهریور گذشت بیست و نه روز
کز این دارالمحن برچیده مسند
به فخرالحاجیه مشهوره و هست
کنیز فاطمه بنت محمد ص
نماند او خود ولیکن نامش
بماند همچو آثارش مخلد

امام رضا علیه السلام فرمودند:

لَیسَ فی عبادتُ کثرت صیام و علی صلاه و انما عبادتُ کثرت تفکر فی اَمرالله :
عبادت و بندگی خداوند به زیادی نماز و روزه نیست زیرا نماز و روزه وظیفه هر بنده ای برای شکرگزاری به درگاه خداست اما تفکر فی امرالله که فکر کنیم در راه خداوند و ببینیم چه چیز خدا را از ما خشنود می‌کند و ما را به رضای الهی و قرب الهی میرساند عبادت محسوب میشود که گاهی گرفتن دستی و پاک کردن اشکی از گونه ای و وقف مالی و اموالی در راه رضای خدا و در حق مردم نه تنها خدا را خشنود می‌کند بلکه همانند عبادت الهی است.

که سالها و قرنهاست سکینه و حسین ترکمن سهرابی با معالجه هر بیمار در بیمارستان فخریه و بایواد شدن هر بچه در مدرسه فخریه عاشقانه خدا را عبادت می‌کنند.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس