هفته “کتاب و کتابخوانی” فرصت و بهانهای مناسب و خوب برای پرداختن به اهمیت موضوع، ضرورتها، اولویتها و چالشهای پیش روی جامعه در حوزه کتاب است.
حوزهای که بهرغم جایگاه ارزشمند علم و آگاهی و آن همه تأکید بر مطالعه و دانشاندوزی در آموزهها و مکاتب دینی و بزرگان علمی و فرهنگی، همچنان با چالش بزرگی در بحث سرانه مطالعه و کتابخوانی به ویژه در بین نسلهای جدید مواجه است و امروز در محافل مختلف از ضرورت برنامهریزیها و اقداماتی سخن به میان میآید که باید در راستای ارتقای فرهنگ مطالعه در جامعه انجام گیرد.
کتاب، نقطه آغاز تعلیم و تربیت
در اهمیت و جایگاه کتاب همین بس که این گنج بیپایان نقطه آغاز و آغازگر پرورش و آموزش کودکان در مراکز آموزشی و تربیتی است و قدم گذاشتن آیندهسازان جامعه در محیط مدرسه همراه با کتاب به عنوان منبع اصلی محتواهای ارزشمندی است که جرقههای علم و آگاهی را میزنند.
طبیعی است رشد و پویایی دانشآموزان و دستیابی آنان به قلههای موفقیت با همراهی کتاب و انس گرفتن با یار مهربانی است که متعلمان و متربیان را به سمت نور و روشنایی رهنمون میسازد.
کتاب و تعالی فرهنگی جامعه
کتاب و کتابخوانی آمیخته با فرهنگ و تعالی فرهنگی یک جامعه است و از آنجایی که فرهنگ پایه و اساس رشد و شکوفایی تمدنی و پیشرفتهای بشری محسوب میشود، سطح بالای مطالعه در جامعه، تعالی فرهنگی آن را به دنبال دارد و با چنین واسطهای زمینهساز رشد تمدنی خواهد شد.
پر واضح است که اگر میخواهیم به قلههای پیشرفت دست یابیم و بر پایه عقاید و اندیشههای خود تمدن نوین اسلامی را رقم بزنیم، باید به حوزه کتاب اهمیت ویژهای قائل شویم و برای رشد و ارتقای فرهنگ مطالعه در جامعه تلاش کنیم.
سرانه مطالعه، شاخص مهم توسعهیافتگی
در ارزیابی شاخصهای توسعهیافتگی جوامع توجه خاصی به مطالعه و کتابخوانی شده است، به گونهای که یکی از این شاخصها برخورداری جامعه از سرانه مطالعهی بالا و مطلوب است.
بر این اساس اگر میخواهیم به نقاط مطلوب توسعه همهجانبه و پایدار برسیم و برنامههای کلان و اسناد بالادستی پیشرفت و توسعه را تحقق بخشیم، باید در برنامهریزیها و اقدامات خود، ارتقای سرانه مطالعه در جامعه را بهطور ویژه مورد توجه قرار دهیم.
فناوریهای نوین و کتابخوانی
کاهش سرانه مطالعه و میزان کتابخوانی به واسطه رشد فناوریهای نوین و دنیای دیجیتال بهعلاوه گسترش فضای مجازی و هوش مصنوعی، زنگ خطر جدی برای جامعه است؛ زیرا این تحولات هیچگاه نمیتواند جایگزینی برای کتاب و کتابخوانی باشد و لذا ما با پدیدهای مواجه هستیم که در عین اهمیت و قدرت بالای اثربخشی در زندگی بشر، به اشتباه و با تصور نادرست خیلیها حوزه کتابخوانی را تحتالشعاع قرار داده است.
این در حالی است که در سنجش و ارزیابی شاخصهای پیشرفت جوامع هیچگاه تحولات نوین در عرصه تکنولوژیهای جدید و گسترش فضای دیجیتالی، میزان مطالعه و کتابخوانی به عنوان یک سنجه مهم برای توسعهیافتگی کنار گذاشته نشده است.
بنابراین جفا و ظلم بزرگی در حق یار مهربان است که گوشیهای تلفن همراه به عنوان همراهان همیشگی جایگزین کتاب شوند و کتابخوانی از امور روزمره ما رخت بربندد و فقط در مواقع خاصی بدان روی آوریم.
راهی که باید رفت
با این اوصاف پرداختن به حوزه کتاب و کتابخوانی و تلاش برای عمقبخشی به فرهنگ مطالعه و کتابخوانی و گسترش آن از ضروریترین و واجبترین امور پیش روی جامعه است که باید بیش از پیش و بهطور ویژه مورد توجه قرار گیرد.
فراموش نکنیم که دستیابی به تمام آنچه در قالب اهداف کلان پیشرفت و تعالی همهجانبه و در ابعاد مختلف ترسیم شده است، در گرو شکوفایی علمی و تولید علم است. امر مهمی که بهطور مستقیم با مطالعه و کتابخوانی ارتباط دارد و پیوند ناگسستنی کتابخوانی با این مهم انکارناپذیر است.
از این نظر ما اگر میخواهیم مراحل مختلف دانشاندوزی، پژوهشمحوری، تولید علم و به دنبال آن تولید سرمایه و ثروت را با موفقیت سپری کنیم و به نقطه مطلوب توسعه دست یابیم، باید سرانه مطالعه در جامعه را بهطور مستمر مورد توجه قرار دهیم و تمام روزها و هفتهها رنگ و بوی عینی و عملی کتاب و کتابخوانی به خود بگیرد.
