پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

گردشگری فیلم راه نجات پساکروناست؟

ورکانه زیرذره‌بین کارگردان سلمان فارسی

نویسنده : مریم مقدم

در سالیان گذشته تبلیغات چندانی برای معرفی جاذبه‌های فرهنگی و گردشگری غرب کشور انجام نشده است و بسیاری از مردم ایران هنوز همدان را تنها به بوعلی‌سینا می‌شناسند و ظرفیت‌های دیگر برای معرفی مغفول مانده است.
کوچکترین اطلاعی از این حجم بالای آثار تاریخی، طبیعی و فرهنگی در استان‌ ندارند و وقتی با این جاذبه‌های شگرف روبه‌رو می‌شوند حیرت‌زده می‌شوند. این درحالی است که حالا در پساکرونا باید توزیع جمعیت مسافر هدفمند در جای‌جای استان رقم خورد.
گردشگری فیلم یک نمونه خاص از گردشگری رسانه‌محور است که بینندگان را ترغیب می‌کند حین یا بعد از تولید، از مکان‌های نمایش داده شده در یک فیلم داستانی بلند یا یک تولید تلویزیونی بازدید کنند. براساس تعریف سازمان ملی گردشگری اسکاتلند گردشگری فیلم کسب‌وکار جذب بازدیدکنندگان از طریق نمایش یک مکان یا طرح داستان یک مکان در فیلم، ویدئو و تلویزیون است.
در ادبیات دانشگاهی اصطلاح گردشگری فیلم و گردشگری القایی فیلم یکسان به‌کار می‌رود. تأثیر فیلم بر زندگی مصرف‌کنندگان آنچنان زیاد است که به انتخاب مقصدهای گردشگری نیز سرایت کرده است. تصاویری که فیلم‌ها ارائه می‌‌کنند در طول دهه‌ها باقی می‌مانند؛ شهرت به همراه می‌آورند؛ خلق هویت می‌کنند؛ و از آنجا که یکسونگری‌های موجود در دیگر انواع رسانه‌‌های تبلیغی، مثلاً رسانه‌های چاپی، در فیلم‌ها مشهود نیست بهتر می‌توانند اعتماد افراد را جلب کنند.
نمایشی که یک فیلم برای شهر، روستا یا استان دارد به مثابه تبلیغی است که میلیون‌ها نفر تماشا می‌کنند. این در حالی است که با فعالیت‌های ترویجی هدف‌دار گردشگری نمی‌توان به این تعداد بیننده دست یافت.

همدان لوکشین فیلم می‌شود
کارگردان سریال تاریخی سلمان فارسی برای انتخاب لوکیشن فیلمبرداری این سریال از 2 روستا و چند مکان همدان بازدید کرد. ورکانه از روستاهای سنگی با معماری خاص و هدف گردشگری است.
این روستا چند سال پیش لوکیشن فیلمبرداری سریال «علی‌البدل» بود گرچه در معرفی نام و نشان ورکانه در این سریال کوتاهی‌هایی شد، اما همچنان باورها بر این اساس است که در معرفی ورکانه کم‌تأثیر نبوده است.
این روستا که یکی از روستاهای منحصربه‌فرد هدف گردشگری است و بافت سنگی آن با ورود به روستا خودنمایی می‌کند، بار دیگر مورد بازدید یکی از کارگردانان قرارگرفت تا شاید ورکانه لوکیشین بعدی یک فیلم دیگر شود.
داوود میرباقری، کارگردان برجسته کشورمان به دنبال ساخت سریال «سلمان فارسی» در روزهای گذشته از این روستا بازدید کرد تا شاید بخشی از سریال در این روستا را تصویربرداری کند.
وی در ادامه سفرش به همدان از روستای سیمین بازدید کرد، روستای سیمین نیز یکی از روستاهای هدف گردشگری است که بافت سنگی و جاده دسترسی به آن جاذبه گردشگری دارند و همواره علاقه‌مندان به طبیعت بکر را به سمت خود فرامی‌خواند.
این روستا با فاصله کمتر از ۱۲کیلومتر از شهر همدان واقع شده که علاوه بر طبیعت فوق‌العاده و کوه‌های کم‌نظیر اطرافش دارای معماری به‌خصوص سنگی است که به سبب آن در کشور از اهمیت زیادی برخوردار است.
ورکانه با تاریخ ۳۰۰ ساله در منطقه‌ای کوهپایه‌ای با بافت یکنواخت سنگی و معماری پله‌ای، کوچه‌های تنگ و حمام و خزینه در قسمت مرکزی همدان قرار گرفته است.
لوکیشن بعدی که میرباقری در سفر به همدان از آن بازدید کرد، کارگاه‌های سفال لالجین بود.
لالجین پایتخت سفال جهان نیز یکی از قطب‌های گردشگری استان همدان است که به عنوان مرکز سفال و سرامیک در خاورمیانه و حتی دنیا شناخته شده است.
شهر لالجین یکی از شهرهای شمالی استان است که در بخش لالجین شهرستان بهار واقع شده‌ و کارگاه‌های سفال کهن و قدیمی آن برای فیلمبرداری و لوکیشن فیلم‌های تاریخی بسیار جذاب است.
راسته چاقوسازهای شهر همدان یکی دیگر از نقاطی بود که مورد بازدید این کارگردان قرار گرفت؛ راسته‌ای که یکی از بخش‌های قدیمی بازار همدان است و اکنون هم برخی در همان بازار قدیمی مشغول فعالیت هستند.

تجارب موفق ایران
سریال «نون. خ» یکی از تجارب ارزنده بود که در 3 فصل خود نکات مثبت بسیاری را داشت. دستکم در حوزه‌ جغرافیایی حالا بسیاری می‌دانند غرب کشور کجای نقشه است و چه جاذبه‌های زیبایی برای سفر دارد. این سریال در پرداختن به برخی ویژگی‌های فرهنگی مناطق کردنشین به‌ویژه تابوشکنی همیشگی در بحث موسیقی و گذری به چشم‌اندازهای طبیعی غرب ایران در تیتراژهای ابتدایی و پایانی نسبتاً موفق بود.
شاید زمانی احتمال شنیدن آواز اساتیدی همچون حسن زیرک، عمر دزه‌یی، مظهر خالقی و شاکرو از قاب تلویزیون محال بود، اما سریال «نون خ» با هوشیاری تیم کارگردانی‌اش این کار را خیلی راحت انجام داد و برخی از صداهایی که با بی‌مهری از قاب تلویزیون بیرون بودند به خانه‌های ما آورد.
یکی از نقاط قوت سریال «نون خ» تیتراژهای قوی آن بود که به تصاویری از مناطق گردشگری غرب کشور مزین است.

گردشگری فیلم در جهان
گردشگری فیلم از دهه ۱۹۹۰ موردتوجه قرار گرفته است و برخی کشورها فعالانه در ترویج آن تلاش کرده‌اند.
کشورهای انگلستان، استرالیا، نیوزیلند، ایرلند و کره از جمله مواردی هستند که فیلم موهبتی برای صنعت گردشگری‌شان بوده است.
پژوهشی در انگلستان نشان داده است که از هر۱۰ بریتانیایی ۸ نفر ایده سفر تعطیلات خود را از فیلم‌ها می‌گیرند و از هر ۵ نفر یکی واقعاً به لوکیشن نشان داده شده در فیلم مورد علاقه سفر می‌کند. در سال ۱۹۹۳ از هر ۶ بازدیدکننده ایرلند بیش از یک نفر گفتند که یک فیلم زمینه‌ساز بازدید از آن کشور بوده است.
در مورد گردشگری فیلم در کره نیز قابل‌توجه است که از هر ۷ گردشگر ورودی در کره یک نفر گردشگر فیلم مرتبط با درام‌های تلویزیونی این کشور است.
این درحالی است که در مورد توسعه گردشگری فیلم در کشورهای غیرغربی اطلاعات بسیار اندک است و تأثیر فیلم‌هایی که زمان و محل رویدادشان خاورمیانه است بر گردشگری در این مناطق، کمتر بررسی شده است.
در ایران نیز تاکنون پژوهش قابل ملاحظه‌ای در زمینه بهره‌برداری از ظرفیت فیلم‌ها و سریال‌ها در ترویج گردشگری انجام نشده است.

ذی‌نفعان گردشگری فیلم
هر فرد یا گروه که در روند یا یک جنبه اساسی از فعالیت یک سازمان دارای منفعت باشد به مثابه یک ذی‌نفع قلمداد می‌شود. ذی‌نفعان را براساس سطح منفعت و ظرفیت اثرگذاری‌شان بر فرایند تصمیم‌گیری سازمان، به گروه‌های مختلفی طبقه‌بندی می‌کنند.
ذی‌نفعان اصلی عبارتند از: سازمان مدیریت مقصد (DMO)، جامعه محلی، گردشگران، کسب‌وکار گردشگری و صنعت فیلم. البته، ذی‌نفعان مختلف موجودیت‌های همگن نیستند و هم‌پوشانی‌هایی بین آنها وجود دارد (مثلاً ساکنان جامعه محلی، صاحبان کسب‌وکارها هستند یا در مدیریت مقصد مشارکت دارند). در برنامه‌ریزی گردشگری فیلم، نقش و منفعت ذی‌نفعان و سطح درگیر بودن آنها متفاوت است.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس