| چهارشنبه - 1 مهر 1405 - شماره 5517 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
کد مطلب: 119868 |
تاریخ انتشار: 1400-07-04 - 07:00 |
تعداد بازدید: 327 |
|
|
|
|
فراز و فرود اندیشه ابنسینا در اروپای سدههای میانه
فرهنگی
بیستوششمین نشست از مجموعه درسگفتارهایی درباره بوعلیسینا به «فراز و فرود اندیشه ابنسینا در اروپای سدههای میانه» اختصاص داشت که با سخنرانی عاطفهاسماعیلی چهارشنبه ۱۷شهریورماه بهصورت مجازی پخش شد.
پژوهش درباره سرگذشت ابنسینا در اروپا در سدههای میانه مشکلات بسیاری را پشت سر و پیشرو دارد. تاکنون در حدود 100سال پژوهش درباره قرون وسطی و تأثیر ابنسینا در متفکران قرون وسطی انجام شده و تلاش بر این بوده که ابزارهای پژوهشی و تمهیداتی را که برای پژوهش در آرای استادان لاتینی و متفکران اروپایی ضروری است، در دانشکدههای قرون وسطایی (بهویژه آکسفورد و پاریس) به کار گرفته شود.
در سده دوازدهم هرکدام از مکاتب مسیحی در اروپا تأثیرات بخشی و جزئی از ابنسینا گرفتهاند و از یک بخشی از آرا برای کامل کردن ایدههایشان استفاده کردند. چیزی به نام مکتب ابنسینایی در اروپای سدههای میانه وجود نداشته است. ژیلسون فیلسوف مشهور فرانسوى بر این باور است که مکاتب مسیحی خودشان جهانبینی داشتهاند و برای تکمیل آن از ابنسینا استفاده کردهاند. در سالهای اخیر تحقیقات مستقلی درباره ابنسینا انجام شده است و درباره تأثیر آن در فلسفه لاتین نیز تحقیقاتی صورت گرفته است و سوگیریهایی در این زمینه وجود داشته، اما این سوگیری فقط درباره ابنسینا نیست؛ بلکه درباره ابنرشد هم وجود داشته و دارد و بازتاب آن را میتوانیم ببینیم. استادان مسیحی در دانشگاههای اروپایی روشهای پیچیده نقل قول داشتند و روشهای خلاصه کردنی نیز برای آموزهها وجود داشته که کار را پیچیده میکند، اینکه کدام بند درباره کدام قسمت از آثار ابنسینا سخن میگوید، یکی از دشواریهایی بود که در اینباره وجود داشته است.
آثار ابنسینا 100 سال پس از درگذشت وی به لاتین ترجمه شدند
نخستین گام برای بررسی سرگذشت ابنسینا، ترجمه آثار وی به لاتین است. برخی از آثار ابنسینا در شمار نخستین کتابهایی بودند که از عربی به لاتین ترجمه شدند.
مترجمانی که به آثار ابنسینا توجه داشتند
چند مترجم در این کار دست داشتند مترجمی که بیشتر آثار ابنسینا را ترجمه کرده و معمولاً نامش بهصورت دوم ینیکوس گوندیسالینوس ضبط میشود و همراه با مترجم فعال و نام آشناتر به نام گراردوسِ کرِمونایی همکار بود. آنچه به آن نیاز داشتند یک جهانشناسی بود که آموزههای اساسی آنها فلسفی و متافیزیکی بود که به یک شناخت طبیعی از جهان پیوند بزند و یک سیستم فکری را ایجاد کند تا بتوان الهیأت فلسفی منسجمی را در آن جا داد و این موجب میشد طبیعیات و الهیأت برای آنها جالب باشد.
یک چرخش اساسیتر و بنیادیتر در راه بود و آن هم ترجمه شرحهای مختصر و مفصل ابنرشد بر آثار ارسطو بود بخصوص در مابعدالطبیعه که 2 نکته به همراه داشت:
آلبرت ماگنوس از آثار ابنسینا بهرهبرداری میکرد
نیازهای اساسی که از نظر تفسیری ابنسینا برآورده میکرد با ابزاری که خط بهخط خوانده بود برطرف میشد و مسأله دیگر و مهمتر این بود که ابنرشد جابهجا از ابنسینا انتقاد میکرد و فهمش از ارسطو را به چالش میکشید و این سببساز تغییرات اساسی در مرجعیت ابنسینا در دانشگاهها بود و به این شکل نبود که در این مرحله هم ابنسینا کنار برود، بلکه نقشی داشت در آثار متفکری مثل آلبرت ماگنوس که تفسیر کاملاً نظاممند با تکیه بر منابع برای دانشگاههای اروپایی تحقیق کند.
اقبال ابنسینا به کتاب طب در دوره رنسانس
این تصویر کلی که ابنسینا مؤمنتر بود موجب میشد اقبال دوباره به وی شود کسی که این پروژه را برعهده گرفت که با کمک ابنسینا نیازهای تفسیری را برآورده کند در عینحال انتقادهایی هم به ابنسینا داشت «توماس آکویناس» بود. او همکاری داشت به نام ویلیام که به ترجمه اصل آثار ارسطویی از یونانی به لاتین پرداخت. این نوع ترجمه موجب شد که توماس از طرف کلیسا تنبیه شود، اما موجب پیدایش یک متافیزیک جاافتاده سنتی در دانشگاههای اروپایی شد که ابنسینا در آن نقشی پیوسته داشت.
برجسته شدن آموزههای ابنسینا در فرهنگ لاتین
در سطح دیگر ابنسینا ویژگی خاصی در زبان لاتین دارد. یک رویههای تفصیلی و اتفاقاتی در ترجمه موجب شده فهم غالبی از ابنسینا در زبان لاتین شکل بگیرد. ابنسینا پس از ایده مشهورش برای جدایی وجود و ماهیت از فعلهای مختلف استفاده کرده بود از جمله از عارض شدن، ملحق شدن و داخل شدن و لازم بودن بهره برد، ولی در لاتین بیشتر آنها با مشتقات عرض ترجمه شد یعنی وجود یک عرض برای ماهیت است.
تأثیرات ایدههای ابنسینا بر متفکران قرون وسطایی
هم شیوه نگارش فلسفی ابنسینا که استدلالهای دیگران را میگرفت و خلاصه میکرد و شکل ارجاع دادنش برای اروپاییها تأثیرگذار بود هم ژانر فلسفی دانشنامه که برای ابنسینا بود و به این شکل هم خودش 3 دانشنامه بزرگ داشت. به این ژانر دانشنامه در اروپا اقبال شد و تحتأاثیر آن کُتبی به وجود آمد که به آنها جامع میگفتند و دانشنامه فلسفی بودند و در سده بعدی به شدت رواج داشتند.
عصر مدرن در مواجهه با ابنسینا جای کار بسیاری دارد
مهمترین مقولاتی که میتوان به وجود اضافه کرد شی و ضرورت بود که فراتر از مقولات قرارمیگرفتند و این نیز از مفاهیم موردعلاقه فیلسوفان مسیحی بود. تأثیرات ایدههای ابنسینا بر متفکران قرونوسطایی خیلی زیاد است از جمله تعریف درباره مابعدالطبیعه و یا بحثهای مفصل درباره علیت فاعلی که علیت فاعلی در اصل باید ایجاد چیزها باشد نه به حرکت واداشتن آن، همچنین طب ابنسینا که بسیار مهم تلقی میشد، اما به عنوان اثر دیگر به مسأله تشخص هم تحتتأثیر ابنسینا بود. در نظام ارسطو ذات اشیا و اساس آنها همان صورت کلی یا ساختار مشترکی است که افراد یک نوع با هم به اشتراک میگذارند. پرسشی که از ارسطو پیش میآمد این بود، افراد مختلف مثل سقراط و ارسطو چگونه از هم جدا میشوند، اینکه ذات انسان بودن در آنها مشترک است چگونه تفاوت سقراط و ارسطو را میتوان مطرح کرد؟
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
یلدا شب هندوانه و فال و غزل
|
|
|
|
|
حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
نشر و نقل مطالب فقط با ذکر نام روزنامه همدان پیام
بلامانع است.
|
|
|
روزنامه همدان پیام (
اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي،
سياسي، ورزشی )
صاحب امتياز و مدير مسئول:
نصرت ا... طاقتي احسن
-
سردبير: يدا... طاقتي
احسن
نشاني: همدان، خيابان
شريعتي، ابتداي خيابان مهديه،
ساختمان پيام
تلفن: 8264433
(0811)
- فکس: 8285048
(0811) - سازمان
نیازمندی: 8264400
(0811) - ايميل:
info@hamedanpayam.com |
|
