پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

نبود مخاطب جعبه جادویی را به فکر چاره انداخت

تلویزیون دست به دامنِ سریال‌های نوستالژی

سریال «سال‌های دور از خانه»، یکی از سریال‌های نوستالژی دهه 60 است و حالا پس از 3دهه، بار دیگر از شبکه تماشای تلویزیون ایران در حال بازپخش است، سریال خاطره‌انگیزی که به دلیل تشابه فرهنگی که با زندگی دهه‌شصتی‌ها داشت در ذهن و خاطره هریک از آنها ثبت شده است، سریال ژاپنی معروف به «اوشین» که در آن زمان‌ها مثل بمب سروصدا زیادی به پا کرد و در کنار سریال‌هایی مانند هزاردستان، سربداران و ارتش سری به عنوان کارهای فاخر به حساب نمی‌آمد، اما گویا در این زمان که پخش می‌شود برای بسیاری از مخاطبان خوشایند بوده است. مصداق طعم تلخ فقر، سکوت زن که کودکش را برای کار به خانواده ثروتمندی کرایه می‌دهد، عاطفه در برابر خشونت و تأکید بر غذا، نداشتن غذا، مهمترین محور بخش نخست این سریال است.

اما حالا باید دید چه چیزی سبب شده است که سریال‌های نوستالژی و قدیمی از این قبیل به تلویزیون ایران بازگردند و همچنان به میزان گذشته برای مخاطبان جذاب باشد.
با تمام این تفاسیر؛ فعالیت نمایش خانگی که از دهه 80 و 90 نیز با نمایش سریال‌هایی مانند «قلب یخی» و «قهوه تلخ» توانست مخاطبان زیادی را به خود جذب کند و به نوعی رقیب و تهدید برای تلویزیون تلقی می‌شود طوری که از آن زمان تاکنون سریال‌های نمایش خانگی در بین مردم رواج پیدا کرد و مورد استقبال عموم قرار گرفت؛ در فضایی که به‌راحتی می‌توان فیلم‌ها و سریال‌ها را دانلود کرد، کشاندن بخشی از مخاطبان پای شبکه نمایش خانگی نشان داد که مخاطب حتی با صرف هزینه حاضر هستند به جای ماهواره به تماشای محصولات داخلی بنشیند که همین امر سبب ریزش مخاطبان تلویزیونی در چند سال اخیر شده است.

در همین راستا نیز، برخی از کارشناسان سینما و تلویزیون نیز بر این باورند که دیگر نه آن تلویزیون سابق است و نه آن مخاطبان سابق که ذوق و علاقه‌ای برای دیدن برنامه‌های تلویزیونی داشته باشند و تلویزیون همانند گذشته آن‌طور که باید و شاید مخاطب ندارد، به‌همین خاطر است که پای برنامه‌های نوستالژی و قدیمی به تلویزیون باز شده است.

شاید هم بهتر است این‌گونه گفت که کنار گذاشته‌شدن برخی از چهره‌های تلویزیونی به دلیل اختلاف دیدگاه و سلیقه با مدیران وقت سازمان صداوسیما، سبب ریزش مخاطب شده است و بازگشت چهره‌هایی که مدت‌ها خبری از آنها در قاب تلویزیون نبود در یک سال اخیر سرخط خبرها شد، به عنوان مثال، حضور سوپراستار سینما محمد رضا گلزار که اجرای مسابقه پانتولیگ را برعهده دارد و یا حضور بازیگرانی دیگر مانند جواد رضویان، پژمان بازغی در برنامه معرکه وکودک ‌شو، همچنین حذف چهره‌های معروفی مانند احسان علیخانی، مهران مدیری و رامبد جوان سبب شده است که صدای آژیر ریزش مخاطبان بلندتر به گوش مدیران صداو سیما برسد، بلکه به دنبال چاره‌ای برای بهبود برنامه‌های تلویزیونی باشند.

یک منتقد و نویسنده سینما در این باره معتقد است: با گسترش فعالیت نمایش خانگی به‌ویژه از دوران کرونا به بعد نسبت به گذشته، این سریال‌ها توانسته‌اند مخاطبان زیادی را به خود جذب کنند. درسال‌های اخیر مردم کمتر صدا وسیما و برنامه‌های آن را دنبال می‌کنند.

آنتونیا شرکا درگفت‌وگو با خبرنگار همدان‌پیام افزود: همچنین امروزه شرایط طوری شده که ماهواره‌ها هم جای تلویزیون را گرفته‌اند وبه دلیل دسترسی آسان به شبکه‌های ماهواره‌ای، درصد بالایی از مردم ترجیح می‌دهند سریال‌های ماهواره‌ای را دنبال کنند و از سریال‌های و برنامه‌های صدا و سیما فاصله بگیرند.

وی در بخش دیگری از سخنانش خاطرنشان کرد: چه بخواهیم چه نخواهیم متأسفانه صداوسیما مردم وبه‌خصوص زنان و جوانان و نوجوانان را با تلویزیون بیگانه کرده که بخشی از آن به‌خاطر فاصله‌ای است که در بازنمایی شرایط اجتماعی با آنچه در واقعیت جامعه وجود دارد، است و علت دیگر، محدودیت‌ها و ممیزی‌هایی که به مراتب سخت‌گیرانه‌تر از رسانه‌های دیگر است.

شرکا ادامه داد: از دیگر علت‌های بی‌انگیزگی مردم به تماشای تلویزیون، نقش تربیتی و آموزشی و ارشادی است که صدا و سیما ، آن را به‌عنوان رسالتی برای خود می‌داند و همه این عوامل سبب شده که شاهد برنامه‌ها وسریال‌هایی در صداوسیما باشیم که تناسبی با واقعیت‌های اجتماعی اطراف خود ندارند و گاهی با دیدن این برنامه‌ها و سریال‌ها فکر می‌کنند که این داستان‌ها، محیط‌ها، فضاها و آدم‌ها در کجای دنیا هستند؟!

این منتقد و نویسنده سینمایی با اشاره به بازگشت سریال‌های نوستالژیکی مانند اوشین یادآور شد: خیلی جالب است که سریال‌هایی مانند اوشین که جنبه نوستالژیک دارد از سوی تلویزیون در حال پخش است که شاید برای نسل‌های جدید هم جذابیت خاص خود را دارد و هم اینکه تشابهاتی با فرهنگ ایرانیان دارد و مفهوم عشق، وفاداری، خانواده و... را در این سریال محبوب دهه شصت به نمایش می‌گذارد. در نهایت حرف اول را اثری می‌زند که خوب ساخته شده باشد و در دل مخاطب جا باز کند.

شرکا در پایان بیان کرد: من به عنوان یک منتقد سینما تصورم این است که صدا و سیما با سختگیری‌هایی که به ویژه برای برنامه‌های زنده (علاوه بر سریال‌ها) دارد، سبب شده مردم فاصله زیادی با تلویزیون پیدا کنند. در برنامه‌های سینمایی و ورزشی، گاهی میهمانانی دعوت می‌شوند که در حوزهٔ موردنظر سابقه‌ای ندارند و این سبب شده برخی از کارشناسان، منتقدان، صاحب‌نظران، حضور در برنامه‌های تحلیلی صدا و سیما را تحریم کنند. البته در ایامی مانند عید نوروز، ماه رمضان برنامه‌های مناسبتی تهیه می‌شوند که طرفداران خاص خود را دارند. به هرحال نظرم این است که صدا وسیما یک بازنگری در سیاست‌های خود ایجاد کند که بتواند ضمن حفظ اصول ارزشی خود، انتظارات نسل های جدید را نیز برآورده کند.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس