پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

نمایی‌از نیما

نویسنده : سهیلا ملائی

علی اسفندیاری مشهور به نیما یوشیج (زاده 21آبان 1276_درگذشته 13دی 1338)شاعر معاصر ایرانی است که بنیان‌گذار شعرنو و ملقب به پدر شعر نو فارسی است.نیما با درهم شکستن زنجیره ی قافیه و فرم سنتی ،مفهوم شعر را نیز دگرگون کرد و ساختاری نو ارائه داد که از حق به دور است اگر تلاش‌های او را تنها در تغییر شکل بدانیم چرا که محتوا را هم به قدر وسع دچار تحول کرد.جدال جسورانه ومحترم او با دلبستگان سنت را نباید از نظر دورداشت چرا که نیما با ارائه قالب نو، خود و نگاه خود را به دنیا ارائه کرد و گزاف نیست اگربگوییم سایه اش برسرما همچنان مشهود است. نهالی که با ظهور نیما در تاریخ ادبیات ایران غرس شد بعد‌ها با اخوان، شاملو،فروغ و...بالید و امروزدرختی تنومند را ماننده است .

او ازسال 1300به بعد بامنظومه‌های قصه رنگ پریده، افسانه‌، ای شب، غراب، وققنوس شعر کهن فارسی را آگاهانه به چالش کشید و شعرنو، عنوانی بود که خود نیما برهنرخویش نهاد. اشعاری که سراسر عواطف و احساسات شاعر درآن ریخته شده بود آن چنان می توان لمسش کرد که گویی تاریخی را پیش می برد ودر سادگی شعرش می توان سادگی خود را کشف کرد اشعاری به طراوت سبزه زاران شمال به وسعت دریا و به استواری کوه .ما آن چنان که باید این قله فاخر ادبی را نشناخته ایم تلاش بر این است بخش هایی از هنروقلم کسی را برخوانندگان آشکار کنیم که تمامی جانش را در آتش ادبیات مصرف کرده است.

نیما و جهان شمولی شعر او

اشعار نیما خواننده را به تفکر وا می‌دارد و ضمن همراه کردن مخاطب در لذت ادبی و تخیلات و افکار شاعر، دید وسیعی به خواننده می‌دهد که روایت گر کمال انسانی و تاثیرگذاری آن است. نظام فکری اوازاقلیم و کشور پا فراتر می نهد و مردم کل جهان را متصور می شود که این امر دلیلی است براشعار جهان شمول او وترجمه اشعارش به زبان های مختلف از جمله عربی، انگلیسی ،و فرانسه .همان گونه که می گوید:

آی آدمها !
وصدای باد هر دم دلگزاتر
در صدای باد بانگ او رهاتر
از میان آبهای دور ونزدیک
باز در گوش این نداها
آی آدمها!

نیما و شعر بومی

او شاعری است که هیچگاه دلبستگی خود را به زبان مادری رها نکرد مهم‌ترین گام نیما در زنده نگه‌داشتن زبان طبری، مجموعه‌ای است به نام "روجا" که این زبان را بخشی از افتخار و علاقه خود معرفی می‌کند و دلیلی است برای آن که دیگران را قانع کند که نیما زبان مادری و زادبوم خود را فراموش نکرده است .

نیما معمار شعر کودکان

او نوآوری انعطافی را پدید آورد که وزن شعر فارسی برای شکل گیری شعر کودک به آن نیاز داشت. او با درهم شکستن مرز بین کلمات شاعرانه وغیر شاعرانه زمینه‌های استفاده از کلمات، الفاظ ، و اصوات کودکانه‌ای را فراهم آورد که بعد ها واژه‌های کلیدی وپرکاربرد شعرکودک شدند از جمله صدای حیوانات، اصوات طبیعت، و اشیاء. شعر "بهار" از جمله این نوع شعر کودک است.

نیما و داستان نویسی

او علاوه بر انقلابش در شعر فارسی دستی بر نوشتن داشت؛ داستان هایی کوتاه وبلند که اگرنگوییم شاهکارند ولی هم سنگ داستان نویسان معاصراست وبه لحاظ عناصر داستان چیزی کم ندارد .

داستان های نیما درون مایه و دغدغه ی اجتماعی دارد و از تقابل روشنفکری و عوام حکایت می کند نیما همانند شعرهایش در داستان هایش نیز مردم زمانش را نکوهش می کند و حجم بالای نصیحتی که نیما برای خوانندگان دارد داستان هایش را نیز تحت تاثیر قرار می دهد واژه‌ها در داستان‌های نیما مخلوطی است از واژه‌های محلی جاری و قدیمی.داستان های نیما ظرافت‌های زیادی دارد او از اقلیم می نویسد از شمال، با جزئیات منحربه خودش؛ مدام از گفتن‌ها گریز می‌زند به عادات وخلق وخوی شمالی‌ها از رسم ورسوم و پیشینه آنها می‌گوید از افسانه‌ها و آن چیز هایی که سینه به سینه نقل شده است. "مرقد آقا" ، "غول و زنش و ارابه اش"، "براد" از مهم ترین داستان‌های نیما هستند.

نیمای نمایشنامه نویس

بخشی از وجود هنری نیما که تاکنون سربه مهر مانده است نمایش نویسی اوست .در صورتی که نیما در حدود 12نمایشنامه نوشته است که فقط یکی ازآن‌ها به نام "کفش‌های حضرت غلمان" به چاپ رسیده است و بقیه یا مفقود شده‌اند و یا هنوز مجال انتشار نیافته است او اولین نمایش خود را با نام "خواهش می کنم" در مهر1300نگارش کرد او قبل از ورود به عرصه نمایش درکودکی با خواندن نمایشنامه‌های آخوندزاده با نمایشنامه‌نویسی آشنایی پیدا کرد و سپس با تحصیل در مدرسه سن لویی به تحقیق و تفحص در مورد تاریخچه تیاتر اقدام کرد و در آشنایی با نمایشنامه نویسان دراماتیک جهانی مرزهایی را پیمود. نیما با پژوهش در آثار شعرای رمانتیک روسیه فرانسه وانگلیس نظیر لامارتین و پوشکین و... در صدد خلاقیت در زمینه نمایشنامه برآمد و اولین نمایشنامه منظوم را به نام "افسانه" به جامعه ادبی عرضه کرد وی همچین با زبانی ساده و روان نمایشنامه‌هایی برای کودکان نگارش کرد تا با شیوایی مسائل حاد اجتماعی را بیان کند مانند نمایشنامه سمبولیک "غول وزنش و ارابه‌اش" ازنمایشنامه‌های نیما فقط اسامی ذیل در دست است؛کفش خضرت غلمان، خواهش می‌کنم،حکایت دزد و شاعر1301،حاکم کاله1308،درخواست، سرباز در مقر، خرناس، دو برادر، قاشق تراش،ملکه لیدی‌ها، بیکارها، و کومه دهاتی.

مجموعه نامه‌های نیما

کتاب حرف‌های همسایه یکی از مهم ترین آثارنیماست که برای تاثیر بهتر اثر خود، قالب نوشتاری نامه را انتخاب کرده است این کتاب، نامه‌ای به یک یا چند مخاطب خیالی است که نیما نظریات ادبی خود را با مخاطب قرار دادن نسل جوان بیان می‌کند .نسل جوانی که نه تنها در حیات نیما زیسته‌اند بلکه شاعران جوانی که در سال‌های پس از حیات نیما پا بر عرصه شعرو ادبیات گذاشته و می‌گذارند. "دنیا خانه من است" اثردیگر نیماست که شامل 50 نامه کوتاه و بلند او به دوستان و خانواده‌اش است که روایت گرزبان، نوع بیان؛و روابط و افکار اوست.

نیما برای شعر امروزمان کسب حیثیت جهانی کرد امروز اگر دنیا بگوید ما فلان و فلان و فلان را داریم شما که را؟‌ می‌گوییم نیما یوشیج را.و حال سؤال این است چه کسی بعد از نیما چراغی که او در زمستان شعرمعاصر افروخت را با روغن وجودش روشن نگاه می‌دارد چراغی که عصر معاصر شعر فارسی را روشن کرد.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس