| سه شنبه - 31 شهريور 1405 - شماره 5516 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
کد مطلب: 126445 |
تاریخ انتشار: 1401-06-20 - 14:15 |
تعداد بازدید: 595 |
|
|
|
|
 چهار فصل برق لشکری
زندگی و آثار استاد عبدا...خان برق لشکری
فرهنگی
همدان نامی بلند و شهری با تاریخی پر از فراز و نشیب است، این گذرگاه تاریخی ایران همواره در مواجه با تغییرات حکومت های مختلف شاهد کش و قوس های بیشمار بوده و از این رهگذر بارها ویران و دوباره احیا شده است. همین اتفاقات اما سبب شده تا تاریخ هنر و به ویژه موسیقی در این شهر روشن نباشد. آن را منزوی تر کرده است. صفحات تاریخ در ایران ، پر از جفا به اهل هنر و هنرمندان بوده و هست، اما مجال پیش رو در عصر حاضر توانست فرصتی را محیا کند تا پژوهش و نگارش در حوزه موسیقی جانی دوباره گرفته و در مسیر ترقی گام بردارد. در همدان نگارش در حوزه موسیقی بسیار محدود بوده و مشکلات فرهنگی غالب در همه ادوار، این بخش را کم رنگ و حتی بی رنگ کرده است.
به جز چند نمونه محدود و آن هم با شک و شبهه، چیزی در این بخش در تاریخ همدان دیده نمیشود. گزارش وجود رساله ای در موسیقی اثر میرزا جعفر ریاض همدانی دانشمند عصر محمد شاه و ناصرالدین شاه قاجارکه یافت نشد! و رساله ای هشت صفحه ای به خط نستعلیق منصوب به ميرزا بيگ در مؤسسه نسخ خطى جمهورى آذربایجان که گويا از ناحيه قُرو ه دَرجَزين در شمال شرقِ همدان بوده است (صفرزاده :1392؛ 133) و کتابت آنرا به سال 989 (ه.ش) آورده اند و بی نام و نشان بودن این نویسنده هم با توجه به تاریخ موجود در آن بعید است همان اثر ریاض باشد.
با همین مقدمه کوتاه عمق کم کاری و عملاً بیکاری نویسندگان و تاریخ نگاران و پژوهشگران این خطه از ایران در بخش موسیقی نمایان میشود، البته باید گفت همین امر، امروزه خود به عنوان یکی از محدودیت های بخش پژوهش و کمبود منابع معتبر خودنمایی میکند. با احساس همین خلا وامکان تکرارتاریخی آن بود که نگارنده در سنوات گذشته اقدام به پژوهش های میدانی و تاریخ نگاری شفاهی و جمع آوری حداقل منابع موجوددر همدان کرد و در صدد ثبت و ضبط آن برآمد که حاصل آن نگارش و چاپ چندین جلدکتاب و اثر صوتی و هم چنین سخنرانی و مقاله بوده است . تاریخ نگاری موسیقی پدیده ای نوظهور در عرصه تاریخ ایران است و اصولا در پایتخت متمرکز بوده و تهران محور است هر چند به نظر میرسد این امر در حال حاضر با تلاش های صورت گرفته توسط موسیقی شناسان در شهرستان ها مسیر تازه ای را رقم زده است.
در یکی از اقدامات در خور توجه انجمن موسیقی استان همدان و دیدارهای هفتگی با پیشکسوتان موسیقی استان ، مقرر شد تا در دی ماه 1397 (ه.ش) جلسه ای در منزل بازماندگان استاد عبداله خان برق لشکری برگزار شود ، پیشتر در کتاب آوای ققنوس و در بخش تاریخ موسیقی همدان بعد از عارف قزوینی بصورت مختصر به زندگی عبداله خان برق لشکری اشاره ای کرده بودم اما آنچه در آن دیدار رقم خورد باعث شد تا زوایای تاریکی از تاریخ موسیقی همدان روشن و اسنادموجود و گنجینه خانوادگی ایشان، برای اولین بار بخشی از تاریخ موسیقی همدان را بازگو نماید.
زندگی عبداله خان برق لشکری در پر تلاطم ترین سال های تاریخ معاصر در ایران با بیش از صدها سند اداری و دست نوشته های متعدد در قالب ها و فرم های مختلف موسیقی، از تصنیف آثاربی شمار و آهنگسازی دردو بخش موسیقی کلاسیک / نظامی و موسیقی ایرانی در همان ابتدا جاذبه ای در نگارنده بوجود آورد و مصمم به ادامه راه شدم هر چند پرواضح بود که این پروژه میتواند بسیار سنگین و سخت و گاها طاقت فرسا باشد. پانزده سال تلاش بی وقفه امین الله برق لشکری در گردآوری اسناد توانست مصالح اولیه این نگارش را تا حد زیادی تامین کند. با توافقات اولیه اسناد و عکس ها و دستنوشته ها در اختیار نگارنده قرار گرفت و این آغاز کاری بود، بزرگ که با توکل به حضرت حق به سرانجام رسید و امروز میتوان گفت خواننده این کتاب نه فقط با زندگی و آثار استاد عبداله خان برق لشکری آشنا میشود بلکه تاریخ هنر و موسیقی در این دیار را از انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامی با اتکا به اسناد و مدارک موجود خواهد خواند.
کتاب"چهار فصل برق لشکری " به نظر میرسد اولین اثر مکتوب در تاریخ موسیقی شهرهمدان است که علاوه بر پرداختن به زندگی عبداله خان برق لشکری سیر تحول این هنر را از انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامی بازگو میکند.
عبداله خان برق لشکری متولد25 اردیبهشت 1280 (ه.ش) در همدان است. وی از دانش آموختگان موسیقی نظامی وشاگرد غلامرضاخان مین باشیان/سالارمعزز بوده و در سال 1305 (ه.ش) رییس دسته موزیک ارتش دوم شمال غرب ایران در تبریز بوده است که در سال 1310 (ه.ش) از ارتش جدا شده و به همدان برمیگردد و به عنوان اولین معلم موسیقی همدان در مدارس این شهر مشغول به کار میشود. تخصص در انواع سازهای بادی و ویلن و آشنایی با انواع موسیقی ایرانی و غربی از وی چهره ای شناخته شده در ایران میسازد. مراوده اش با غلامحسین مین باشیان و اساتیدی چون علی نقی وزیری ، روح اله خالقی ، ابوالحسن صبا و غلامحسین بنان و روایت های جذاب زندگی وی در این کتاب با اتکا به اسناد و مدارک و هم چنین پرورش شاگردان تاثیر گذار بر روند موسیقی شهر همدان نام وی را برای همیشه در تاریخ موسیقی این شهر جاودانه کرده است. عبداله خان برق لشگری در 19 شهریور 1367 (ه.ش) بعد سال ها خدمت به فرهنگ و هنر این مرز وبوم چشم از جهان فرو بست.
کتاب زندگی و آثار وی در قالب یک جلد مشتمل بر 4 فصل به انضمام تصویر اسناد و مدارک و عکس های ایشان بزودی از طریق انجمن موسیقی ایران چاپ و در اختیار عموم قرار میگیرد. کتاب با یادداشت میرعلیرضا میرعلی نقی و مقدمه دکتر شهرام غفوری به طبع رسیده است. در فصل اول، متن زندگینامه آمده و در بخش پایانی آن گزارشات مکتوب و بخشی از مصاحبه با شاگردان استاد ضمیمه شده است.
فصل دوم :پارتیتور آثار استاد است. نکته قابل توجه در این خصوص این است که قدیمی ترین تاریخ درج شده در یکی از این نت ها 1316 (ه.ش) است و خوانندگان حرفه ای موسیقی بهترمیدانند در آن سنوات هنرمندان موسیقی که خط نت داشته و آثار خود را مینگاشته اند بسیار کم بوده و این نشان از قدرت استاد در بخش تسلط برتئوری موسیقی بوده است.البته با توجه به سیر تحول خط ایشان نت هایی نیز وجود دارد که میتواند تاریخی قبل تر از این نیز داشته باشد که متاسفانه عدم درج تاریخ فرضیه را کامل نمیکند. وسواس در نوشتار دقیق نت ها و پاکنویس کردن مدام آنها در سنوات مختلف یکی دیگر از موارد شاخص این نوشته هاست. بخشی از ساخته ها را برای اجرا با سازهای بادی و بخشی را صرفا خط ملودی مورد نظر و در بخش ایرانی نیز قطعات را برای اجرا با ویلن نگاشته است. در فصل پایانی نیزاسناد مورد تاکید در متن کتاب و عکس ها به ترتیب گزارش در متن الصاق و بخش منابع نیز در پایان فصل ضمینه شده است.
امید است با استقبال از این اثر راه برای چاپ و نشر و ارایه آثار مشابه دیگر در زمینه موسیقی در همدان باز شده و نویسندگان و پژوهشگران در این عرصه حضوری پررنگ داشته باشند.
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
یلدا شب هندوانه و فال و غزل
|
|
|
|
|
حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
نشر و نقل مطالب فقط با ذکر نام روزنامه همدان پیام
بلامانع است.
|
|
|
روزنامه همدان پیام (
اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي،
سياسي، ورزشی )
صاحب امتياز و مدير مسئول:
نصرت ا... طاقتي احسن
-
سردبير: يدا... طاقتي
احسن
نشاني: همدان، خيابان
شريعتي، ابتداي خيابان مهديه،
ساختمان پيام
تلفن: 8264433
(0811)
- فکس: 8285048
(0811) - سازمان
نیازمندی: 8264400
(0811) - ايميل:
info@hamedanpayam.com |
|
