نشست هماندیشی معاون فرهنگی و رسانهای اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان همدان و فعالان فرهنگی با محوریت 33مین هفته کتاب جمهوری اسلامی برگزار شد.
در این جلسه حاضرین علاوه بر بیان بخشی از آسیبشناسی وضعیت فرهنگ کتابخوانی در استان، نظرات خود را برای هر چه بهتر برگزار شدن هفته کتاب که از ۲۴ آبان ماه آغاز میشود، مطرح کردند.
کتابخوانی باید از خانه آغاز شود
محقق و پژوهشگر فرهنگی همدان در این نشست تأکید کرد: فرهنگ کتابخوانی باید از خانواده و خانه آغاز شود و کتاب یکی از کالاهای مهم سبد خانوار باشد، اما متأسفانه درصد کمی از خانوادهها به این موضوع توجه دارند.
میری افزود: همه نهادها باید در این زمینه فعال شوند، زیرا سرمای فرهنگی در همدان رسوخ کرده و انجمنها نیز نقش تأثیرگذاری ندارند.
وی همچنین با اشاره به پیشینه درخشان همدان در حوزه کتاب گفت: متأسفانه وضعیت فعلی با آن پیشینه تاریخی همخوانی ندارد و پدران و مادران اهل مطالعه نیستند.
میری به نقش فضای مجازی اشاره کرد و افزود: عالم مجازی امروز بهعنوان یک اقیانوس اطلاعاتی بیشترین ضربه را به فرهنگ مطالعه وارد کرده و اعتیاد به این فضا گریبان همه را گرفته است.
وی تأکید کرد: پیش از هر اقدامی باید آسیبشناسی دقیق انجام شود تا عوامل بازدارنده کتابخوانی مشخص شود.
ضعف حرفهای در کتابخانهها و کمبود کارشناسان متخصص
میری با اشاره به سابقه تأسیس کتابخانههای عمومی در همدان در سالهای ۱۳۴۶ و ۱۳۵۰ گفت: در گذشته کتابها متناسب با سن افراد معرفی میشد و استقبال خوبی وجود داشت، اما امروز نه کتابدار متخصص و کارشناس داریم و نه روابط عمومی توانمند. کتاب و کتابخانه زیاد داریم، ولی فعالیتها حرفهای نیست.
مشکل ملی کتابخوانی و ضرورت توزیع فرهنگی
رئیس خانه شعر و ادب همدان، مشکل کتابخوانی را یک چالش کشوری دانست و گفت: در گذشته همدان ناشر مستقل نداشت، اما امروز هم کتابهای استان در سطح کشور توزیع نمیشوند و باید تبادل فرهنگی بیشتری ایجاد شود.
بهرام ترکمان افزود: مشکلات اقتصادی ناشران و حذف حق تألیف از عوامل کاهش انگیزه در تولید کتاب است.
وی پیشنهاد کرد: در هفته کتاب، کتابهای چاپ شده طی دو سال اخیر همراه با حضور نویسندگان و شاعران به نمایش گذاشته شود و مسابقات و جوایزی برگزار شود.
ترکمان تأکید کرد که نباید هر کتابی، بهویژه کتاب شعر، بدون نظارت چاپ شود و دولت باید سوبسید ویژهای برای حوزه کتاب در نظر بگیرد.
نقش نهادها و مدارس در ترویج کتابخوانی
فعال فرهنگی، بر ضرورت مشارکت چند نهاد مؤثر در برگزاری برنامهها تأکید کرد.
احمدی انعقاد تفاهمنامه با آموزش و پرورش برای تشویق دانشآموزان ابتدایی به کتابخوانی را پیشنهاد داد و افزود: دعوت از نویسندگان و الگوسازی برای مسئولین و حمایت بخش خصوصی میتواند به فرهنگ کتابخوانی همدان کمک کند.
بودجه فرهنگی و حمایت از ناشران/ ضرورت دیدار با وزیر
رئیس اتحادیه چاپخانهداران، با اشاره به فضای مجازی بهعنوان یک پدیده اجتنابناپذیر گفت: برای دیده شدن کتاب در سبد خانوادهها باید همه دستگاهها بودجه فرهنگی خود را به کتاب اختصاص دهند، اما در حال حاضر چنین اتفاقی نمیافتد. وی همچنین پیشنهاد دیدار با وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی برای پیگیری مطالبات ناشران استان را مطرح کرد و گفت: حمایت بیشتر از ناشران استان برای ارتقاء جایگاه همدان ضروری است.
خضریان افزود: برگزاری مستمر جلسات حوزه کتاب و رصد مستمر وضعیت بسیار کمککننده خواهد بود.
ادبیات کودک و نوجوان؛ ظرفیت مغفول همدان
مروج کتاب و فعال فرهنگی، به وضعیت ادبیات کودک و نوجوان همدان اشاره کرد و گفت: زیرساختهای ادبیات کودک و نوجوان پایه فرهنگ کتابخوانی است، اما کتابخانههای مدارس خاک میخورند و تأکید کرد که مدارس باید ملزم به انتشار و معرفی کتاب شوند.
زرنشان همچنین گفت: شاعران کودک و نوجوان زیادی در استان داریم که جوایز کشوری کسب کردهاند، اما از این ظرفیت غافل شدهایم.
لزوم برگزاری برنامههای فرهنگی خلاقانه برای برند شدن هفته کتاب
فعال فرهنگی و رسانهای، نیز تأکید کرد: هفته کتاب باید به یک برند فرهنگی تبدیل شود. وی همچنین پیشنهاد داد «شبهای کتاب» همراه با اجرای موسیقی، داستانخوانی، نمایش و گفتگو برگزار و از تجربیات موفق کشورهای دیگر مثل توزیع شاهنامه بین خانوادهها در تاجیکستان برای هفته کتاب استفاده شود.
مشتاق گفت: ادارهکل فرهنگ و ارشاد میتواند با جلب مشارکت بخش خصوصی در قالب مسئولیت اجتماعی، زمینه حمایت از برنامههای ترویجی کتابخوانی، برگزاری رویدادهای فرهنگی و حمایت از نشر کتاب را فراهم کند.
همدان ظرفیت پایتخت کتاب را دارد اما نیازمند همافزایی است
معاون فرهنگی و رسانهای اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی همدان نیز در این نشست با اشاره به واگرایی بجای همگرایی بین نهادهای فرهنگی استان گفت: با وجود ظرفیتهای موجود همدان هنوز نتوانسته جایگاه پایتخت کتاب را کسب کند و تحقق این هدف نیازمند سرمایهگذاری, مشارکت بخش خصوصی و انسجام بیشتر بین نهادهاست.
مجید فروتن در با اشاره به ظرفیتهای فرهنگی و پیشینه تاریخی این استان در حوزه کتاب و ادبیات گفت: تبدیل همدان به پایتخت کتاب کشور در سالهای اخیر بارها مطرح شده اما شهرهای دیگر به این عنوان دست یافتند.
وی افزود: در حوزه روایتگری فرهنگی که نقش کلیدی در تثبیت جایگاه شهرها در فضای ملی دارد نیز همدان عملکرد منسجمی نداشته است.
معاون فرهنگی و رسانه ای اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان همدان در ادامه با اشاره به اقدامات فرهنگی صورتگرفته گفت: ارسال ۲۹۸ اثر برای داوری جایزه قلم هگمتانه به تهران، برگزاری جشنواره شعر کودک امام رضا (ع)، کارگاههای حوزه کودک، برنامههای نقد و بررسی کتاب و شادپیماییهای فرهنگی در مناطق روستایی از جمله برنامههای آتی این معاونت است.
فروتن خاطرنشان کرد: آمار مطالعه به کمتر از یک ساعت در هفته رسیده که این زنگ خطری جدی برای حوزه فرهنگ کتابخوانی است.
وی گفت: اگر همدان میخواهد در عرصه ملی تأثیرگذار باشد، باید به شکل واقعی وارد میدان شود و با جلب مشارکت بخش خصوصی، تشکلهای فرهنگی، نهادهای آموزشی و رسانهها از ظرفیت موجود بهدرستی بهره ببرد.
فروتن تاکید کرد: برای تبدیل همدان به پایتخت کتاب باید مسیر تحول از دل مردم، مدارس، کانونها و نهادهای فرهنگی شکل بگیرد و شرط اول این مسیر همدلی و همافزایی است.
