پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

در گفتگوی اختصاصی با پیشکسوت خوشنویسی همدان:

ذوق هنري و استعداد ذاتــي‌است

نویسنده : نیلوفر بهرمندنژاد

خوشنویسی یا خطاطی به معنی زیبانویسی یا نوشتن همراه با خلق زیبایی است و فردی که این فرایند توسط او انجام می‌گیرد خوش‌نویس نام دارد.

گاهی درک خوشنویسی به‌عنوان یک هنر مشکل است. به نظر می‌رسد برای درک و لذت‌بردن از تجربه بصری خوشنویسی باید بدانیم خوشنویس افزون بر نگارش یک متن، سعی دارد اثری هنری باارزش‌های زیبایی‌شناختی خلق کند.

از این‌ رو خوشنویسی با نگارش ساده مطالب و حتی طراحی حروف و صفحه‌آرایی متفاوت است. همچنین ازآنجایی‌که این هنر جنبه‌هایی از سنت را در دل خود دارد باید آن را تا حدی از تایپوگرافی که مبتنی بر ارزش‌های گرافیکی مدرن و کارهای چاپی است متمایز کرد.

پيوند هنر با فرهنگ‌ها و تمدن‌ها چنان ناگسستني و عميق مي‌نمايد كه بايد اذعان نمود هر فرهنگ و تمدني كه توجه بيشتري به هنر و هنرمند نشان داده در گذر زمان، ماندگارتر، اثرگذارتر و عميق‌تر ظاهر شده است.

در اين رهگذر، هنر خوشنويسي و خوشنويسان ايراني اگر نگوييم بيشترين سهم را در پاسداشت و پرورش فرهنگ و انديشه اسلامي داشته‌اند، حداقل مي‌توان گفت سهم به سزا و چشمگيري در اين باره ایفا کرده‌اند كه البته بايد ريشه‌هاي اين اثرگذاري را در اصالت و جايگاه خط، نگارش و خوشنويسي در فرهنگ اسلامي جستجو کرد.

سید عطاالله سرمدی در سال 1338 در خمین متولد شده است، در یک‌سالگی به همراه خانواده به همدان عزیمت کرده و ساکن شده است که در ۲۲ سالگی با انجمن خوشنویسان ایران ارتباط برقرار کرده و در محضر اساتیدی چون مرحوم استاد عبدالله فرادی خط نستعلیق و استاد یدالله کابلی خوانساری خط شکسته را فراگرفته است .

او در سال ۱۳۶۸ مدرک ممتاز و در سال ۱۳۸۶ مدرک فوق ممتاز در سال ۱۴۰۰ موفق به اخذ کرسی استادی از انجمن خوشنویسان ایران شده است، از سال ۱۳۶۸ تدریس در انجمن شعبه همدان را آغاز کرده و در مدت‌زمان تدریس ۲۵۰ نفر فارغ‌التحصیل ممتاز و ۱۰ نفر فوق ممتاز شده است.

همچنین تحریر دو جلد کتاب را نیز بر عهده داشته است که می‌توان به گنجینه الحقائق مجموعه اشعار محجوب همدانی و یادواره استاد حسینی داور همدانی اشاره کرد که توانسته آثارش را در چندین نمایشگاه انفرادی برگزار و در نمایشگاه‌‌های جمعی در سطح کشور شرکت کند .

سرمدی از سال ۱۳۸۶ تاسال ۱۳۹۸ نیز سرپرستی انجمن خوشنویسان شعبه همدان را به عهده داشته است که سرانجام در چهاردهمین دوره انتخابات مجمع نمایندگان انجمن خوشنویسان ایران به‌عنوان عضو اصلی انتخاب شد و هم اکنون به‌عنوان عضو هیأت مدیره و خزانه‌دار در انجمن خوشنویسان ایران حضور دارد.

* چطور شد که از بین هنرهای مختلف به خوشنویسی علاقه‌مند شدید؟

در خانواده، مرحوم پدرم علاقه زیادی به خوشنویسی داشت و چون خودش هم کتابت را به زیبایی می‌نوشت به همین دلیل علاقه‌مند بود که هریک از اعضای خانواده ما، هنر خوشنویسی را یاد بگیریم، خوشبختانه این اتفاق هم میسر شد و هر دو نفر از برادرانم هنر خوشنویسی را به‌صورت حرفه‌ای یاد گرفتند و موفق به اخذ فوق ممتاز خوشنویسی شدند؛ در حال حاضر در آموزشگاه آزاد خوشنویسی تدریس می‌کند، خودم نیز، کرسی استادی را کسب کردم و در خدمت هنر خوشنویسی همدان هستم.

به عقيده شما آيا خوشنويسي هنري ذاتي است يا اكتسابي؟ تعليم چقدر در خوشنويس شدن يك فرد مؤثر است؟

ذوق هنري و استعداد مي‌تواند ذاتي باشد. كه هر فردي به فراخور علاقه‌مندي خود به يكي از رشته‌هاي هنري از اين سرمايه خدادادي بهره مي‌برد، اما در وجود تمام انسان‌ها هنر و خلاقیت از سوی پروردگار نهفته شده است؛ اما علاقه و توانمندی آن فرد هم نقش بسیار مهمی در شکوفایی استعدادهای درونی فرد دارد.

به طور مثال؛ ممکن است یک نفر به هنرهای تجسمی دیگری به موسیقی و آن یکی هم به هنر خوشنویسی علاقه‌مند باشد؛ بنابراین افراد باید هنر را با علاقه، حضور در کلاس‌های مربوطه می‌توانند پرورش دهند و استعدادهای درونی خود را شکوفا کنند و آن هنر را به حد اعلی برسانند.

به طور متوسط روزي چند ساعت مشق خط مي‌كنيد؟ و از بين قالب‌هاي خوشنويسي (قطعه‌نويسي، چليپا، سیاه‌مشق و...)به كدام يك راغب تر هستيد؟

گرایش‌های خوشنویسی تنوع زیادی دارد و خطوط مختلفی هستند که در کشور ثبت شده است؛ مانند نستعلیق، شکسته‌نستعلیق، ثلث و... است؛ اما نمی‌توان گفت که پرکاری در خوشنویسی یکی از عوامل اصلی پیشرفت در آن است؛ بلکه با ورود کردن به این هنر می‌توان در این رشته موفق شد.

من روزانه 2 الی 3 ساعت خطاطی می‌کنم؛ اما درگذشته که زمان آزادتری داشتم 7 الی 8 ساعت در طول روز با عشق و علاقه خوشنویسی می‌کردم هرچند از آن زمان تاکنون هیچ‌چیزی تغییر نکرده است و من همچنان هنر خوشنویسی به‌صورت حرفه‌ای دنبال می‌کنم و در حال حاضر نیز خط نستعلیق شکسته را انتخاب کرده‌ام و کرسی استادی را در همین خط شکسته اخذ کردم.

به‌عنوان يك هنرمند خوشنويس كه حتماً در طول روز با اشعار و كلمات بزرگان سروکار زيادي داريد؛ رابطه ميان ادبيات و هنر خوشنويسي را در فرهنگ ايراني چطور ترسيم مي‌كنيد؟

این دو مقوله لازم و ملزوم همدیگر هستند، یک خوشنویس خیلی راحت‌تر می‌تواند اشعار، شعرای بزرگ را کتابت کند و این کتابت زمانی بسیار زیبا جلوه می‌کند که همراه با شعرِ شاعران ایرانی باشد که خوشبختانه چه در زمان گذشته و چه اکنون شاعران توانمند و پارسی‌گویی را داشتیم و هنوز هم داریم که از اشعار آنها برای نوشتن، کتابت بهره می‌بریم و از همه مهم‌تر اینکه هریک از این شاعران یادمانی هستند برای نسل آینده است که توانسته‌اند تداخل هنر خوشنویسی را در فضای ادبیات ایران حفظ کنند که این امر بسیار برای ما ایرانیان ارزشمند است.

باتوجه‌به اينكه نستعليق را عروس خطوط اسلامي لقب داده‌اند جايگاه خط شكسته را چطور مي‌بينيد؟

زمانی که یک خط را به‌عنوان عروس خطوط ایرانی معرفی می‌کنند، باید زیر مجموعه‌های این خطوط را هم در نظر بگیریم یعنی برگرفته از خط نستعلیق، خط شکسته است، هنر خوشنویسی هم زمانی که می‌خواهد خودش را رها کند، حس می‌کند به پیچ‌وتاب و ظرافت نیاز دارد و به خط شکسته گرایش پیدا می‌کند و بنابراین هرگز ما نمی‌توانیم بین خطوط تفاوت و تمایز ایجاد کنیم و خطوط دیگر را نادیده بگیریم و همه خطوط فارسی به مخاطب و بیننده لذت می‌دهند.

توصيه شما به هنرجويان جوان كه تازه‌وارد اين عرصه شده‌اند چيست؟

شایسته است همه عزیزانی که دغدغه‌های فرهنگی استان را در سر دارند هماهنگی و تعامل مناسب با اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی و انجمن‌های تخصصی مربوطه را در دستور کار خویش قرار داده تا نه‌تنها سرمایه و استعدادهای جوانان استان در این برهه زمانی حساس به بیراهه هدایت نشده؛ بلکه شاهد پیشرفت و تعالی روزافزون جوانان پایتخت تاریخ و تمدن ایران‌زمین باشیم.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس