| سه شنبه - 31 شهريور 1405 - شماره 5516 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
کد مطلب: 110105 |
تاریخ انتشار: 1399-04-22 - 09:19 |
تعداد بازدید: 301 |
|
|
|
|
آستان امامزاده عبدا... (ع) کانون احیا و ظهور تزئینات معماری در همدان
نویسنده : خسرو محمدی
فرهنگی
چندی است این موضوع فکر مرا به خود مشغول کرده که چرا بناهای باستانی – اسلامی در همدان به مانند بعضی بناهای اصفهان و خراسان دارای تزئینات ظریف مانند کاشیکاری و آئینهکاریهای پرکار نیستند؟
میدان نقش جهان اصفهان دستکم دو بنای شاخص (مسجد شیخ لطفا... و مسجد امام) دارد که از نظر کاشیکاری گنبد و دیگر اجزاء در جهان کمنظیرند همچنین در خراسان میتوان به آرامگاه خواجه ربیع اشاره کرد که از نظر کاشیکاری گنبد و بدنه یکی از بهترین نمونههاست. اما هیچ وقت در همدان چنین تزئینات کهنی را نخواهید دید! آیا هنر تزئینات وابسته به معماری در همدان وجود نداشته؟ اگر چنین تزئیناتی بوده چه اتفاقی برای آنها افتاده که حالا وجود ندارند؟ آیا امروز استادکارانی در این شهر و استان هستند که بتوانند تزئینات وابسته به معماری را پیاده کنند؟ اگر وجود دارند خریداران و حامیان آنها چه کسانی هستند؟ و در آخر اینکه هنر هنرمندان گچبر، آئینهکار و سنگتراش این استان در چه بناهایی حضور و ظهور پیدا کرده است؟ پس از کمی جستوجو دریافتم: در استان ما تنها جایی که در آن هنر اصیل آئینهکاری، سنگبری و گچبری حمایت شده و به ظهور و بلوغ رسیده آستان امامزاده عبدا...(ع) همدان است.
تاریخ هنر و معماری نشان میدهد که در همدان تزئینات و ظریفکاریهای معماری فاخر وجود داشته است. وجود گچبریهای کمنظیر در گنبد علویان نشان میدهد که در این شهر دستکم از 700 سال پیش تزئینات وابسته به معماری در بالاترین سطح وجود داشته است. اما برای استانی با این دیرینگی گچبریهای گنبد علویان خیلی کم است. اگر از محراب سنگی مسجد میرزاتقی و بقایای آئینهکاری امامزاده یحیی(ع) بگذریم اما بر خلاف اصفهان و خراسان در این استان به دو دلیل نمیتوان تزئینات گسترده و پُرکار را دید با وجود بناهای فاخری چون برج قربان، شاهزاده حسین(ع)، امامزاده اسماعیل و آرامگاه اظهر(ع). با نگاه به یادمانها و بناهای یاد شده در بالا شاید به جرأت بتوان گفت ویژگی اصلی بناهای باستانی- اسلامی همدان با وجود فراوانی آنها همانا سادگی یا بهعبارتی بیپیرایگی است. انگار سازندگان آنها هیچگاه به موضوع تزئینات نیندیشیدهاند!!! برای این پرسش دو پاسخ وجود دارد: 1- اینکه اقلیم همدان و سرمای آن اجازه این کار را نمیداده و اگر اجرا میشده مدت زیادی دوام نمیآورده و 2- اینکه پشتیبان مالی یا به عبارتی حامیانی برای اجرای آن تزئینات وجود نداشته. بهنظر میرسد هردو پاسخ درست باشد اما با توجه به شرایط امروز شاید بتوان پاسخ دوم را واردتر دانست. برای اثبات این موضوع یک مثال زنده داریم. همانطور که پیشتر گفته شد و از موضوع این گفتار برمیآید در روزگار ما مکان اصلی تبلور هنر استادکاران این شهر آستان امامزاده عبدا...(ع) است. بهتازگی در گنبدخانه و در شبستانهای این بقعه گچکاری و آئینهکاریها به شکل استادانهای اجرا شده است، بهطوریکه میتوان گفت: یکی از بهترین نمونههای تزئینات وابسته به معماری در تاریخ همدان است. آن گونه که از تصویر به جا مانده از حدود سال 1340 خورشیدی برمیآید بقعهی امامزاده عبدا... یک آرامگاه استوانهای شکل ساده بود که کل مساحت آن نباید بیشتر از 50 متر مربع بوده باشد. اما چه کسانی بانی این رونق فرهنگی و هنری شدهاند؟ و تاریخسازان این شهر در این مقطع از تاریخ معاصر چه فرد یا افرادی هستند؟
لازم است در اینجا کمی درباره اداره آستان امامزاده عبدا... توضیح داده شود تا خواننده گرامی بداند که بقاع و امامزادهها چگونه اداره میشوند؟
ادارهی بقاع و امامزادگان در کشور به روش ترکیبی یعنی دولتی- مردمی است به شکلی که نیروهای خودجوش و داوطلب مردمی ذیل هیأت امنا با حمایت و نظارت اداره کل اوقاف هر استان آنها را اداره میکنند. هیأتهای امنا در امور جاری بقاع مستقلاند و تنها در تصمیمهای مهم از نظر و پیشنهاد کارشناسان اوقاف کمک میگیرند. نظام مالی حاکم بر بقاع نیز یک نظام رایانهای- سامانهای است و همه امور از جمله گردش مالی آنها با نظارت استان و تهران صرف هزینههایی چون توسعه، تعمیر و حقوق خادمان و کارکنان همان بقعه میشود. به اصل موضوع برگردیم. در سالهای گذشته و در آستان امامزاده عبدا... دگرگونیهای چشمگیری رخ داده است.
به واسطهی کوششهای بیدریغ رئیس فعلی هیأت امنا یعنی «حاج محمدرضا بیات» هنر آئینهکاری و گچبری ناب در همدان احیا شده و آستان امامزاده عبدا... مکان و محل تبلور این هنرهاست. او با سخت کوشی و ارادتی که به آستان امامزاده دارد حتی از جیب خود برای به ثمر رسیدن آن تزئینات هزینه میکند و شاید ندانید که هیأتهای امنا امامزادگان و مساجد هیچ حقوقی بابت کارهایی که انجام میدهند، نمیگیرند بلکه گاهی از مال خود نیز در این راه هزینه میکنند مانند محمدرضا بیات. مشارکتهای مردم و بهرهگیری از توانمندیهای افراد ویژه همواره موجب رونق میشود و در این راه کسانی که بی هیچ چشمداشتی از خود، خانواده و مالشان مایه میگذارند سرمایههای ارزشمندی هستند.
در پایان لازم است از همه کسانی که در سالهای پیش به عنوان هیأت امنا امامزاده عبدا... (ع) کوشش کرده و این میراث را به آیندگان رساندهاند سپاسگزاری شود.
* باستانشناس
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
یلدا شب هندوانه و فال و غزل
|
|
|
|
|
حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
نشر و نقل مطالب فقط با ذکر نام روزنامه همدان پیام
بلامانع است.
|
|
|
روزنامه همدان پیام (
اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي،
سياسي، ورزشی )
صاحب امتياز و مدير مسئول:
نصرت ا... طاقتي احسن
-
سردبير: يدا... طاقتي
احسن
نشاني: همدان، خيابان
شريعتي، ابتداي خيابان مهديه،
ساختمان پيام
تلفن: 8264433
(0811)
- فکس: 8285048
(0811) - سازمان
نیازمندی: 8264400
(0811) - ايميل:
info@hamedanpayam.com |
|
