پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

در همایش حکیم هزاره‌ها مطرح شد

از بوعلی سینا‌ها باید درس زندگی آموخت

نویسنده : زهرا زنگنه

به مناسبت سالروز تولد ابن سینا در سالنامه ملی ایران روز یکم شهریور به عنوان روز پزشک و روز ملی همدان ثبت شده است. همایش حکیم هزاره‌ها «شیخ‌الرئیس بوعلی‌سینا» همزمان با زادروز این اندیشمند جهان اسلام با حضور ابن‌سیناپژوهان در همدان برگزار شد.
در این همایش اساتید صاحب‌نظر در حوزه فلسفه و حکمت سینوی، از تهران و همدان مقالات خود را درباره میراث سینوی قرائت کردند. شما را دعوت می‌کنم که گزیده‌ای از صحبت‌های این اساتید را با هم بخوانیم.

آیت‌ا... غیاث‌الدین طه‌محمدی، رئیس بنیاد علمی و فرهنگی بوعلی سینا:
خدمت به بوعلی خدمت به بشریت است
ابن‌سینا انسانی متعالی است که جهانیان باید بیشترین درس‌های فضلیت را از او یاد بگیرند. یک کاروان علمی، فرهنگی و فلسفی در بزرگداشت حکیم هزاره‌ها میهمان همدان هستند، پیامبر اکرم(ص) که کاملترین علوم را به بشریت عرضه کردند، فرمودند هرکس برای اعتلای علم بشر فداکاری کند مرا مورد اکرام قرار داده و اگر من تکریم شوم، خداوند اکرام شده است‌. تمام شئون ربوبی را باید در انسان جست‌وجو کرد و اگر انسان‌های الهی مورد توجه قرار بگیرند، به منزله‌ی این است که خداوند مورد توجه قرار گرفته است.
برگزاری همایش بوعلی سینا بسیار ارزشمند است، بزرگ‌ترین ظلمی که به عقلانیت و فرهنگ انسان می‌شود تکریم نکردن است، از بوعلی سینا و امثال او باید درس‌های زندگی آموخت.
تلاش‌هایی که بوعلی سینا در زمینه تحقیقات پزشکی انجام داده ارزشمند است، یکی از درس‌های زیبا که از مکتب بوعلی سینا می‌توان یاد گرفت این است که خودش تمام علوم را تولید کرده و این همواره مورد تأکید رهبری بوده که خودمان باید تولیدکننده علم باشیم. انسان‌های الهی با اتکا به خداوند مشکلات خود را حل می‌کنند، همانطور که بوعلی‌سینا برای حل مشکلاتش به خواندن نماز روی می‌آورد. بوعلی سینا به درجه سیر و سلوک در عرفان رسیده بود و مکتب تعقل و برهان را رها کرد و به عرفان پرداخت.
برخی افراد چهره بوعلی را تخریب می‌کنند، چهره‌های انسان‌‌ساز باید در جامعه به واقعیت شناسانده شوند، هر آنچه از شیخ الرئیس بگوییم و در جهت شناساندن آن حرکت کنیم به بوعلی خدمت نکردیم بلکه به بشریت خدمت کردیم. با معرفی چهره‌ای همچون ابن‌سینا به جهانیان، دینمان را به وی ادا می‌کنیم.

حسن بلخاری، رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران:
ابن‌سینا را می‌توان به صراحت مصداق علامه شناخت
باید دروازه جدیدی در راستای ابن‌سینا شناسی گشوده و جنبه‌های ناشناخته پژوهش‌های شیخ‌الرئیس شناخته شود. ابن‌سینا به‌عنوان یک شخصیت عهده‌دار حوزه پزشکی در غرب شناخته شده است؛ پس از اختراع دستگاه چاپ، کتاب مقدس نخستین کتابی بود که چاپ شد و پس از آن کتاب قانون بود که نقش تأثیرگذاری در رشد و توسعه علم پزشکی داشت.
طبق فرموده رسول اکرم(ص) هر کس عالمی را تکریم کند گویی من را تکریم کرده و مبنای صحت این سخن، آیات قرآن است. تفاوت انسان با موجودات این است که انسان مصداق صیرورت است، جنس شهادت فرد عالم از جنس شهادت حق تعالی است و بوعلی‌سینا یکی از مصادیق اینگونه عالمان است.
رساله توحید ابوعلی سینا را خیام ترجمه کرده که به نظر می‌رسد ابن‌سینا را می‌توان به صراحت مصداق علامه شناخت.
ابن سینا مصداق مطلق علامه و اولوالعلم است، اگر آثاری مثل «قانون» و «شفا» از ابن‌سینا باقی مانده بود، مسیر علم و حکمت تغییر می‌کرد و ما نیز مسیر دیگری را در پیش می‌گرفتیم.
نداشته‌های ما از بوعلی‌سینا بیشتر از داشته‌های ما است، به‌طوری‌که 3 اثر «اللواحق»، «الانصاف» و «الحکمه المشرقیه» این دانشمند تحریر نشده و یا ربوده شده و ما به آن دسترسی نداریم؛ همین علتی است که تنها با بخشی از شخصیت وی روبه‌رو هستیم نه همه آن. اگر 3 اثر بزرگ بوعلی سینا مانده بود و از بین نمی‌رفت ما تصور دیگری از بوعلی سینا داشته و مسیر علم و حکمت نیز قطعا تغییر می‌کرد.

قاسم پورحسن، استاد دانشگاه علامه طباطبایی:
جامعه بی‌میراث جامعه بی‌آینده است
ابن‌سینا در همدان ابن‌سینا شد، زیرا با وجود اینکه در بخارا، گرگانج، نیشابور و ری زندگی کرده اما چیزهایی از ایشان در همدان به یادگار مانده است. آثار بوعلی تا سال ۴۱۴ در همدان و پس از آن در اصفهان نوشته شده، اما آثار مهم بوعلی در همدان نوشته می‌شود، از طرفی داستان مولوی و ابن‌سینا داستان پزشک معمولی نیست و مولوی از ابن‌سینا به عنوان پزشک روحانی یاد می‌کند.
متاسفانه ما ابن‌سینایی که ابن‌سینا باشد را نخواندیم؛ جامعه بی‌میراث، جامعه بی‌آینده است و اگر ابن‌سینا را نداشتیم آن موقع متوجه می‌شدیم جامعه بدون ابن‌سینا یعنی چه‌. هنوز به مرزهای شناخت ابن‌سینا نزدیک نشده‌ایم، این کار مستلزم تحقیق دقیق و زمان زیاد است.
بی‌تردید ما به ابن‌سینا نیاز داریم، مشکلات جامعه کنونی دنیای اسلام به این دلیل است که از عقل فاصله گرفتیم؛ به گفته فارابی و ابن‌سینا چراغ عقل باید در تمدن اسلامی روشن باشد. مخالفت با عقل می‌تواند سرنوشت انسان را تغییر دهد.
اگرچه بوعلی در نوع خود بی‌نظیر است ولی خود بوعلی سینا می‌گوید هیچ فیلسوفی به پای فارابی نمی‌رسد ما هنوز به مرزهای شناخت ابن سینا نزدیک نشدیم.
ما ایران و خرد ایرانی را نمی‌شناسیم اگر غرب مدام به تمدن هلنی تأکید دارد به این دلیل است که ریشه درست می‌کند، ما زمانی می‌توانیم کاری انجام دهیم که ریشه‌های ایرانی را بخوانیم.

نجفقلی حبیبی، مصحح کتاب القانون ابن‌سینا:
بوعلی‌سینا از عشق به عنوان بیماری تعبیر می‌کند
کتاب سوم قانون بوعلی سینا در ۲۲ فن درباره پزشکی بدن انسان صحبت می‌کند که در این کتاب کل بدن انسان تشریح می‌شود؛ هیچ کتاب طبی تا این حد مفصل نیست که بدن انسان را تشریح و بیماری‌های هر بخش را عنوان کند و از طرفی نسخه‌ها و درمان‌هایش را بگوید. کتاب سوم قانون به دلیل حجم بالا، در 2 جلد در 2 یا 3 ماه آینده چاپ می‌شود.
ابن‌سینا در کتاب اشارات منظور دیگری از عشق دارد؛ اما در قانون، عشق را بیماری عنوان می‌کند همچنین در این کتاب روش برخورد و معالجه با افراد عاشق را برای ما بیان می‌کند، بوعلی‌سینا از عشق به عنوان بیماری تعبیر و درباره بیماری عشق مفصل بحث می‌کند.
از نظر بوعلی نشانه‌های عشق گود رفتن چشم، پلک به هم زدن مداوم، بی‌دلیل خندیدن، از همه چیز بریدن و قطع ارتباط با دیگران، آه بسیار کشیدن و از کار افتادن اعضای بدن به جز چشم و... است.
به گفته ابن‌سینا برای معالجه بیمار باید پیش او نشست و نبض او را گرفت تا نام معشوق را پیدا کنید، بوعلی‌سینا می‌گوید ما در این حوزه تجربه‌های بسیاری کسب کردیم و نتایج بسیاری به دست آوردیم. از نظر بوعلی اگر عاشق از عقلا بود می‌شود او را سرزنش و نصیحت کرد تا از این بیماری رهایی یابد.

اکبر عروتی‌موفق، مدرس دانشگاه بوعلی‌سینا:
با مطالعه رساله «فی‌العشق» می‌توان به جنبه‌های حکمت ابن سینا پی برد
رازی در تلاش بود تا در هر فرصتی ابن‌سینا را به چالش بکشد، آخرین نگاشته ابن‌سینا رساله «فی‌العشق» است که با مطالعه آن می‌توان به جنبه‌های حکمت ابن‌سینا پی برد.
نفس آدمی اسیدی است که در تاریکی ماده زندانی شده و باید از آن آزاد شود تا به مقام بالا برسد، «رساله الطیر» از شاهکارهای فلسفی و عرفانی ابن‌سینا است، ابن‌سینا نخستین کسی است که معراج روح از خاک به طرف افلاک را بیان می‌کند.

کاوه خورابه، معاون علمی پژوهشی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی:
موسیقی همواره به عنوان علم ریاضی تعریف می‌شود
در تاریخ اندیشه موسیقیایی، موسیقی تنها رشته هنری قابل لمس است که می‌دانیم کتاب‌های ویژه برای آن نوشته شده است، ترجمه بخش موسیقی علم بوعلی توسط بنیاد بوعلی به چاپ رسید که اقدام بزرگی است و خوشبختانه استقبال خوبی نیز از آن شده است.
از ابن‌سینا باید 2 رویکرد را یاد بگیریم. رویکرد ذهنی همان رویکردهایی است که به موسیقی در جهان خارج از ذهن می‌پردازد و دیگری رویکردی است که نفس انسانی در مرکز این اندیشه قرار می‌گیرد. فیلسوفی مثل بوعلی‌سینا به اندیشه فلسفی موسیقی می‌پردازد، حساب، هندسه و نجوم در دل موسیقی قرار گرفته، موسیقی همواره به عنوان علم ریاضی تعریف می‌شود و لذت حاصل از نغمه موسیقی از نفس بسیار مهم است.
اشخاصی مثل فارابی موسیقی را یکی از تقسیمات ریاضیات می‌دانند، از نگاه ابن‌سینا زبان و فلسفه به 3 بخش تقسیم می‌شود؛ بوعلی سینا معتقد است در حوزه زبان با امر ثابت مواجه هستیم و فطرتا ذاتی است و انسان نقشی ندارد اما در یک بخش فرهنگی که ظاهر می‌شود گفتار به وجود می‌آید.

حسین شمس، استاد دانشگاه فرهنگیان:
ابن‌سینا وجود خدا را به عنوان محرک اول اثبات می‌کند
ابن‌سینا متشرع است و در بحث معاد عنوان می‌کند برهانی بر معاد جسمانی نمی‌شود اقامه کرد و تقید به دین و شرع دارد.
مسأله وجود خدا همزاد و هم اندیشه با بشر است و همواره برای بشر مبدأ جهان سوال بوده است، در فلسفه ارسطو و پیش از آن مسأله مبدأ هستی وجود داشته و تالس تلاش می‌کرد مبدأ را به موجودی نامخلوق ربط دهد اما به اشتباه دنبال طبیعیات می‌گشت و ارسطو مطرح کرد حرکتی که ما داریم مربوط به یک مبدأ نامتحرک است.
ابن‌سینا وجود خدا را به عنوان محرک اول اثبات می‌کند و در کتاب‌های بعد این را نمی‌پذیرد و تعجب می‌کند که ارسطو چگونه از طریق طبیعیات وجود خدا را اثبات می‌کند. ابن‌سینا به‌عنوان یک مسلمان می‌خواهد خدا را به عنوان هستی بخش اثبات کند و به همین دلیل دنبال براهین است.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس