پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

در پاسخ به طرح نبود سابقه تاریخی همدان

گذر فرهنگی همدان با ۱۵ اثر تاریخی در «بُنه‌بازار» است

نویسنده : مریم مقدم

بخشی از محله بنه‌بازار شهر همدان با 15 اثر تاریخی گذر فرهنگی گردشگری همدان می‌شود.

در مسیر ارتباط آرامگاه باباطاهر تا بازار و پیاده راه اکباتان بخشی از محله بنه‌بازار کاندیدای انجام طرح مطالعاتی شد تا ایجاد محور گردشگری فرهنگی در همدان شکل گیرد .

روز یکشنبه گذشته بررسی طرح مطالعاتی این پروژه در کمیته گردشگری مرکز مطالعات و پژوهشهای شورای اسلامی شهر همدان انجام شد و حالا این طرح انتظار روزهای اجرا را می‌کشد .

در سالهای اخیر مطالعاتی برای ایجاد این محور توسط دانشگاه بوعلی سینا انجام شده و بطور قطع پس از انجام عملیات اجرائی یکی از بهترین محورهای تاریخی، گردشگری کشور یا حتی دنیا در نخستین پایتخت مادها شکل می‌گیرد.

از سال‌ 1398 موضوع تعیین گذر فرهنگی در کمیته گردشگری کلید خورد . ضرورت طرح این موضوع زمانی مطرح شد که برخلاف شهرهای تاریخی دیگر در همدان با وجود خانه‌های تاریخی و قدیمی زیادی که دارد، هیچ گردشگری از این خانه‌ها بازدید نمی‌کند. شاید به این دلیل که هر کدام از این خانه‌ها در یک منطقه قرار گرفته‌اند و برای آن‌ها برنامه‌ریزی گردشگری نشده است.

از آرامگاه تا آرامگاه

طرح مطالعاتی محله بنه بازار شهر همدان با 15 اثر تاریخی در یک مساحت 300 متری که قرار است گذر فرهنگی گردشگری همدان شود در حال حاضر در انتظار جذب اعتبار لازم برای اجرا است .

رئیس کمیسیون سرمایه گذاری و گردشگری شورای اسلامی شهر همدان در کمیته گردشگری مرکز مطالعات و پژوهشهای شورای اسلامی شهر همدان گفت: ضرورتی ایجاد شده که همدان محور تعریف شده ای برای گردشگری داشته باشد و براساس مطالعات، بهترین محور شناسایی شده است تا آرامگاه بابا‌طاهر را به پیاده‌راه‌های اکباتان و بوعلی وصل کند.

حمید بادامی نجات با اشاره به اینکه در بخشی از این محور قبلا کارهای خوبی انجام شده و کمیسیون گردشگری شورا تحقق دیگر اقدامات را پیگیری می کند، افزود: پیاده راه سازی خیابان اکباتان قسمتی از این کار است که با وجود برخی ضعف ها به نتیجه رسید و حذف سواره از هگمتانه نیز به سرانجام رسیده است.

وی بر لزوم حفظ و احیای این محور تأکید کرد و افزود: این مورد در بودجه منطقه 4 پیش بینی شده و براساس طرح باید قسمت مفقود شده بین خیابان اکباتان تا آرامگاه بابا طاهر به هم متصل شود.

بادامی نجات با بیان اینکه ثبت جهانی این محور یکی از مهمترین مسائلی است که باید مورد توجه باشد، خاطرنشان کرد: پرونده ثبت جهانی منظر شهری، تاریخی هگمتانه تا همدان که این معبر را نیز شامل می شود، باید برای بازدید ارزیابان یونسکو در سال آینده آماده شود.

وی با اشاره به اینکه ارزیابان باید مشاهده کنند همدان برای حفظ این مسیر تلاش می کند، تصریح کرد: بخشی از کارها با همکاری مدیریت شهری و میراث فرهنگی انجام خواهد شد و این دو دستگاه باید در کنار هم این کار را به سرانجام برسانند.

عضو شورای شهر همدان در ادامه احیای محور فرهنگی گردشگری همدان را حفظ هویت شهر دانست و افزود: پذیرش مردمی مهمترین مسئله ای است که باید اتفاق بیفتد و چون این مسیر ارتباط تنگاتنگی با زندگی مردم دارد باید با کمترین عارضه به سرانجام برسد.

خانه های تاریخی محور فرهنگی هریک ویژگیهای خود را دارند

مدیر پایگاه ملی هگمتانه و عضو کمیته گردشگری مرکز پژوهش‌ها و مطالعات شورای اسلامی شهر همدان گفت: انتخاب محله بنه بازار برای تبدیل شدن به مسیر گردشگری فرهنگی یک فرایند مفصل بررسی‌های کارشناسی را در سال‌های اخیر پشت سر گذاشت.

در بعضی محله‌های همدان مانند بنه بازار، خانه‌های متعدد تاریخی مانند خانه پوستی‌زاده، خانه احمدی، خانه پیریان و خانه احدی که هیچ چیز کم از خانه‌های تاریخی شهرهای تاریخی چون کاشان ندارد، قرار گرفته که می‌تواند مورد بازدید گردشگر قرار بگیرد. نکته جالب توجه این‌که هر کدام از این خانه‌ها، ویژگی‌های خاص خود را دارند؛ برای مثال یکی از خانه‌ها مربوط به دوره پهلوی و دیگری مربوط به دوره قاجار است و این موضوع می‌تواند برای گردشگران جذابیت زیادی داشته باشد.

صاحب محمدیان منصور همزمان با توضیح پروژه مطالعاتی مسیر گردشگری فرهنگی در همدان گفت : همدان نیز محلاتی دارد که مانند کاشان چند خانه تاریخی در آن وجود داشته باشد و فاصله این محلات با اماکن تاریخی تفریحی مانند هگمتانه، آرامگاه باباطاهر، حمام چاله، خانه تخمه‌چی و بازار کمتر از 300 متر است؛ یعنی ما می‌توانیم برای این محلات برنامه‌ریزی گردشگری کنیم.

محمدیان‌ منصور افزود : یکی از محلات قدیمی همدان که در نام آن در کتاب‌هایی مانند «یاقوت حموی معجم البلدان» و «اسکندرنامه» ذکر شده محله بنه بازار است.

وقتی در کتاب‌هایی که در قرن چهارم و پنجم نوشته شده‌اند، از محلاتی نام برده می‌شود که خارج از رینگ نخست شهر هستند، این محلات کهن‌ترین محلات شهر محسوب می‌شوند و تجمع آثار تاریخی که در کوچه قصابان، کوچه آقای آخوند و میدان باباطاهر بیشتر از رینگ اول از جمله آقاجانی بیک است. این خانه‌ها در کنار هم بافت تاریخی را تشکیل می‌دهد.

کوچه آقای آخوند شریان اقتصادی همدان محسوب می‌شده و همه خانواده‌های اصیل همدان از جمله صیفی‌کار، روناسی، مازوچی، ثابتیان، ذوالحواریه و مانند این در این کوچه زندگی می‌کرده‌اند و این کوچه پر از خانه‌های قدیمی است که بسیار هم زیبا هستند.

عضو هیأت علمی دانشگاه بوعلی‌سینا معتقد است این کوچه‌ها بر مبنای شرایط اقلیمی ساخته شده‌اند و توضیح می‌دهد: کوچه آقای آخوند شمال غربی- جنوب شرقی است و طبق مطالعات علمی بهترین جهت برای آن است که برف در این کوچه‌ها نماند. کوچه آقای آخوند از آرامگاه باباطاهر، سرای گندمی‌ها، خامه‌فروش‌ها، گلشن و میرزاکاظم عبور می‌کند و به محله حاجی می‌رسد و انتهای کوچه نام قزلان به خود می‌گیرد که داستان‌های خودش را دارد. اما خیابان‌کشی‌های جدید طول این کوچه را از بین برده است و رینگ نخست آن را از بین برده است. میدان باباطاهر به میدان شیرسنگی با یک خط کاملا مستقیم به هم وصل می‌شده است که بر اساس شرایط اقلیمی بوده است.

کوچه خونی‌ها نیز به موازات همین کوچه قرار گرفته و کوچه قصابان و کوچه صابونی‌ها نیز همین شرایط را دارد. پس صرف این‌که در این کوچه‌ها بنای تاریخی مانده یا نه کافی نیست.

محمدیان منصور با بیان این‌که تاریخی که در پس این کوچه‌ها پنهان شده فراتر از ماجرای تک‌بناهاست، ادامه می‌دهد: در کوچه صابونی‌ها صابون تولید می‌شده که توسط خیابان شریعتی بریده شد. تکه‌ای که از این کوچه جدا می‌شود، کوچه اسپرون‌هاست که یک ماده شست‌وشو بوده و در واقع این کوچه محل تولید مواد شوینده همدانی‌ها بوده و ماهیت اقتصادی داشته است. یا کاروانسرای میرزاکاظم در حوزه فرش فعال بوده است. احمد پا در حمله به همدان آن‌قدر جنازه در کوچه خونی‌ها می‌ریزد که مردم از روی جسدها به پشت بام خانه‌ها می‌رسیدند.

گفتنی است ، برخلاف تعدد جاذبه های تاریخی در همدان اما تا امروز هیچ گردشگری لذت پیاده روی در کوچه پس کوچه های این شهر و بازدید از خانه‌های تاریخی را درک نکرده است .

اگر تجربه سفر به شهرهای تاریخی و گشت و گذار در کوچه پس کوچه های آنها را داشته باشید این نکته را تأیید می کنید که همدان از این منظر هم شبیه شهرهای تاریخی نیست . این درحالی است که ادعا داریم پایتخت تاریخ و تمدن ایران هستیم و گردشگری هم محور توسعه استان است .

رینگ نخست ، بافت تاریخی، تپه باستانی ، هگمتانه ، بازار و حتی خانه های تاریخی نتوانست به پایتخت تاریخ ایران بودن این شهر عینیت ببخشد شاید همین تصور بود که پیشنهاد ایجاد محور گردشگری فرهنگی محقق شد .

گذر فرهنگی تاریخی یا گردشگری اصطلاحاتی است که در ابتدای پیدایش، به مکان‌های خاص در بافت قدیمی شهرها گفته میشد که معابر مختلف را به یکدیگر متصل می‌کردند اما اکنون این محور از شکل سابق خود خارج شده و تبدیل به اصطلاحی برای تبادلات فرهنگی، رونق گردشگری و اقتصادی یک شهر یا کشور شده است.

به عبارت دیگر امروزه گذر فرهنگی می تواند هر راه ارتباطی باشد که از طریق اتصال به آن بتوان فرهنگ یک منطقه را به مناطق دیگر معرفی و از رویدادهای فرهنگی، منطقه ای دیگر عناصری را دریافت کرد. ایجاد محورهای فرهنگی و گردشگری سال‌ها در حال شکل گیری بوده و تجربیات موفقی هم در این زمینه رقم خورده است .

کهن شهر همدان اگرچه به نظر می رسد با توجه به قدمت و پیشینه سترگی که دارد باید خیلی قبل تر صاحب این محور می‌شد اما هنوز گذر یا گذرهایی برای به نمایش گذاشتن ظرفیت های تاریخی، فرهنگی و هنری خود ندارد.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس