پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

لزوم آموزش همگانی برای حفاظت از میراث گذشتگان

فرهنگ حفاظت از آثار تاریخی را نهادینه کنیم

یکی از جرم‌های رایج، تخریب اموال تاریخی فرهنگی است که مجازات‌هایی نیز برای آن تعیین شده است.

برای شکایت در مورد این جرم باید میراث فرهنگی از طریق نماینده حقوقی‌اش وارد عمل شده و شکایتی علیه متخلفان این حوزه تنظیم نماید.

جرم تخریب اموال تاریخی فرهنگی باید حتما توسط میراث فرهنگی مطرح و پیگیری شود و افراد جامعه نمی‌توانند از متخلفان این حوزه شکایت نمایند. این توضیح کافی است تا دریابیم به غیر از دوربین مداربسته تحت مدیریت میراث فرهنگی هیچ اهرمی نمی‌تواند بر تخریب آثار میراثی نظارت کند.

پس از انتشار تصاویری از تخریب کتبیه‌های هخامنشی در استان همدان در شب چهارشنبه‌سوری، تصاویری از آسیب رساندن به پل خواجو با نارنجک دستی نیز در فضای مجازی منتشر شد که اکنون، نگرانی‌ها را نسبت به حفظ میراث فرهنگی افزایش داده است.

روز گذشته صفحه فلات ایران در شبکه اجتماعی ایکس با انتشار عکسی خبر داد که متأسفانه فردی ناشناس با نارنجک‌دستی به کتیبه‌‌ی خشایارشا هخامنشی در گنج‌نامه‌ همدان صدمه وارد کرده است. در ادامه نیز محسن معصوم‌علیزاده، مدیرکل میراث فرهنگی استان همدان با اشاره به آغاز عملیات پاک‌سازی توسط گروه مرمت، اعلام کرد؛ «پس از بررسی‌های تیم کارشناسی، مشخص شده که آثار باقی‌مانده چیزی جز دود سیاه نیست و خوشبختانه آسیبی به بدنه بنا وارد نشده است.» سید عزت‌ا... ضرغامی، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی نیز در واکنش به پرتاب یک ترقه به کتیبه گنجنامه همدان و اقدام اداره‌کل میراث‌فرهنگی این استان در ترمیم آن، نوشت: «بار‌ها گفته‌ایم که میراث ناملموس، روح میراث ملموس است. هنوز تا تحول فکری در جامعه برای حفظ فرهنگ و تمدن تاریخی‌مان فاصله داریم».

فاجعه از همدان تا اصفهان

اما پس از انتشار تصاویری از تخریب کتبیه‌های هخامنشی در استان همدان در شب چهارشنبه‌سوری، تصاویری از آسیب رساندن به پل خواجو با نارنجک دستی نیز در فضای مجازی منتشر شد که این فاجعه را می‌توان از دو نگاه اجمالی بررسی کرد که نخست، فقدان آگاهی جامعه به‌ویژه نسل کنونی نسبت به هویت ملی و تاریخیِ آثار باستانی است و سپس، چگونگی اهمیتِ حفظ میراث فرهنگی برای آیندگان. دو عاملی که باید حفظ آثار تاریخی را به‌عنوان شناسنامه فرهنگی کشور به یک تکلیف عمومی بدل کند، اما با نبودآموزش و اطلاع‌رسانی صحیح توسط متولیان فرهنگی، مدت‌هاست مغفول واقع شده است.

فقدان قانون‌گذاری

وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در واکنش خود به ماجرای کتیبه گنجنامه همدان به فاصله‌ی جامعه به تحول فکری در حفظ فرهنگ و تمدن تاریخی‌ کشور اشاره کرد اما مهمترین چالش، فقدان قانون‌گذاری صحیح و جرم‌انگاری در حوزه میراث فرهنگی است که با وجود ظرفیت‌های متعدد کشور تاکنون مورد توجه قرار نگرفته است. در این بین، تنها راهکار موجود، تدوین قانونی جامع برای همکاری و مشارکت دستگاه‌های اجرایی در حفاظت از میراث فرهنگی کشور خواهد بود. آن‌هم در شرایطی که وجود یک سند راهبری می‌تواند علاوه بر حفظ آثار باستانی در بخش‌هایی چون توسعه اقتصاد فرهنگی نیز مؤثر باشد.

چهارشنبه‌سوری از جشن ملی تا تنزل فرهنگ عمومی

چهارشنبه‌سوری، روزگاری نمادی از هویت تاریخ ایرانیان بود اما این‌روزها این آیین باستانی، با استفاده از مواد منفجره و آتش‌زا شکل و شمایل دیگری به خود گرفته و موجب رنگ باختن بسیاری از سنت‌های اصلی آن شده است. هر ساله آمار مرگ‌ومیر، قطع عضو و سوختگی‌های شدید افزایش می‌یابد و این آیین باستانی دیگر، اصالت اولیه خود را از دست داده است. فارغ از این موارد، ماجراهای آسیب به آثار باستانی همدان و اصفهان و تغییر فلسفه آیین چهارشنبه‌سوری و تحول کارکرد آن، تنها نشان‌گر تنزل فرهنگ عمومی در کشور است که می‌تواند در آینده‌ای نزدیک عواقب بزرگتری هم داشته باشد.

یک کارشناس میراث فرهنگی گفت: میراث فرهنگی مجموعه‌ای از ارزش‌های فرهنگی، هنری، معماری منحصر به‌فرد و تجدیدناپذیر در جامعه محسوب می‌شود و کنوانسیون میراث جهانی به جهت اهمیت موضوع میراث، میراث فرهنگی را به ۲ بخش میراث فرهنگی و میراث طبیعی تقسیم کرد، میراث طبیعی خوشبختانه خطه شمال ظرفیت‌های طبیعی بزرگی دارد شامل چشم‌اندازهای طبیعی مانند دریا، جنگل‌های هیرکانی خزری، عوارض ریخت شمالی است.

هاشمی افزود: میراث فرهنگی دامنه شمول آن بیشتر است به ۲ بخش تبدیل می‌شود، میراث فرهنگی معنوی یا ناملموس مانند جشن‌ها، سنت ها و آیین‌ها است و میراث فرهنگی مادی و ملموس شناخته‌ها تپه های تاریخی، بافت‌ها و محوطه‌ها است و ایران از هر دو منظر میراث طبیعی معنوی و هم میراث مادی بهره مند است،
وی بیان کرد: ایران اسلامی از ظرفیت های منحصربه‌فردی در این بخش برخوردار است، ثبت ۲۶ اثر تاریخی و طبیعی جهانی و کسب رتبه ۹ نشان می‌دهد که از جایگاه ممتازی این کشور برخوردار است چون میراث طبیعی مادی تخت جمشید و نقش رستم و در میراث طبیعی جنگل‌های هیرکانی که ذخاطر طبیعیی دارد ثبت جهانی هم شده افتخاری برای خطه شمال کشور است.

وی بیان داشت: در زمینه میراث فرهنگی آیین‌ها، سنت‌ها و جشن‌ها ایران با ثبت ۲۱ اثر جهانی دارای رتبه ششم است بنابراین این کشور از ظرفیت‌های عظیم میراث فرهنگی مادی و معنوی برخوردار است افزون بر تقویت شعور تاریخی و دستیابی به هویت ملی و اجتماعی ظرفیت‌هایی را مهیا کند تا دولت‌ها بتوانند ازاین ظرفیت‌ها به جذب گردشگر به توسعه اقتصادی بالایی دست یابند.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس