پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

سرنوشت جنانی هر روز دست‌به‌دست می‌شود

ناله و فغان همسایه پشت آوار خانه تاریخی

نویسنده : مریم مقدم

وعده‌های 25 ساله زیر آوار جنانی
اسفندماه سال ۹۶، حدود ۲۵ ماه پیش، مطلبی در سطح وسیع احتمال وقوع فاجعه‌ای در مرکز شهر همدان را در صدر اخبار استان همدان قرار داد و با خطاب قرار دادن مدیران میراث فرهنگی و گردشگری و نیز شهرداری همدان توجه مردم و مسئولان را به عمارت جنانی، بنایی در معرض تخریب که از آن به نخستین بنای چندطبقه همدان یاد می‌شود، کشاند.
«عمارت جنانی»، «مسافرخانه آبادان» یا همان «تبعیدگاه آیت‌ا... مدنی» یک بنای تاریخی با بیش‌از ۸۰ سال عمر است که آن‌ را نمونه خاصی از معماری اواخر دوران قاجار و اوایل پهلوی می‌دانند.
موج رسانه‌ای ایجاد شده با انتشار فیلم و عکس و گزارش‌های متعدد، کار را به‌جایی رساند که مسئولان یکی پس‌از دیگری دادن وعده مرمت این بنا را در پیش گرفتند و رسانه‌ها نیز به امید آنکه مسئولان به صحبت‌های خود پایبند هستند پیگیری موضوع را به وقتی که نتیجه کارها مشاهده شود موکول کردند.
ماه‌ها گذشت و خبری از تحقق وعده‌های داده‌شده نبود تا اینکه آبان‌ماه سال ۹۷ و در پی بارش بارانی که چندان قابل توجه نیز نبود، ناودان‌های عمارت جنانی مسدود شد و آب باران به‌جای هدایت به حیاط به زیربنا رفت و دیوار جنانی را تخریب کرد!
همین اتفاق و ریزش بخشی از بنا، مسئولان دست‌اندرکار را مجدد گرد هم آورد تا شاید با اتخاذ تصمیمی منطقی، مانع تخریب این بنا شوند که به‌نوعی شناسنامه خیابان شورین نیز به‌شمار می‌رود.

سرنوشت جنانی دست‌به‌دست می‌شود
نمایندگانی از شهرداری و میراث فرهنگی می‌گویند، یکی‌دو سال است مالک ساختمان دست روی دست گذاشته است تا جنانی آوار شود و گویا حالا دگرگون کردن کاربری جنانی در رأس برنامه‌های صاحبان آن قرار گرفته است و به بهانه تأیید طرح هر روز سرنوشت جنانی دست‌به‌دست می‌شود.
دو سال 97 و 98 سپری شد و دوست‌داران میراث فرهنگی و صاحبان مغازه‌های اطراف و زیر این عمارت و عابران خیابان شهدای شهر همدان همه و همه چشم انتظار تحقق وعده‌ها بودند تا شاهد تحکیم بنای قاجاری باشند.
اما بار دیگر این بنا سنگینی آوار را تاب نیاورد و از گوشه‌ای که به گذر کوچه مشرف بود شانه خالی کرد و راه رفت‌وآمد همسایه را سد کرد.
این اتفاق در روزهای کرونازده نوروز، بار دیگر مسئولان را سمت «عمارت جنانی» کشاند و این‌بار دادستان همدان به‌شخصه پیگیر موضوع شد و در بازدیدی که با حضور دادستان، شهردار همدان، نماینده میراث فرهنگی، شهردار منطقه ۲ و مالکان عمارت جنانی انجام شد بر رفع خطر و نوسازی عمارت جنانی تأکید شد.
تأکید دادستان و آوار بر زمین مانده
دادستان تأکید کرد: اگر ارزش تاریخی و میراثی عمارت جنانی به اثبات رسیده باشد، میراث فرهنگی وظیفه رسیدگی اساسی دارد، دادستان همدان در این بازدید تأکید کرد: اگر ارزش تاریخی و میراثی «عمارت جنانی» به اثبات رسیده باشد، میراث فرهنگی وظیفه رسیدگی اساسی دارد ولی اگر چنین اثباتی انجام نشده باشد مالک باید فوری نسبت به رفع خطر، نوسازی و بازسازی با حفظ شرایطی که میراث تعیین کرده اقدام و نمایی مشابه حال فعلی بسازد.
اما باز هم آش همان آش و کاسه همان کاسه ماند، درحالی‌که یک هفته از دستور دادستان همدان مبنی بر توجه جدی به موقعیت این بنا می‌گذشت شرایط همچنان دست‌نخورده باقی ماند.
ریزش بخشی از دیوار این عمارت که ۲ سال و اندی از نخستین وعده‌ها برای مرمت و احیای آن می‌گذرد، جز اینکه تعلل و بی‌توجهی به بناهای تاریخی استان همدان را بیان کند نشان دیگری ندارد و حالا این تأخیر در تحقق وعده‌ها کار را به‌جایی رسانده است که شهروند همسایه با اشک و زاری و ناله و فغان به رسانه‌ها پناه آورده است و انتظار دادخواهی دارد و می‌گوید همه مسئولان وعده دادند و گذاشتند و گذشتند.
پس‌از این اتفاق جلسه‌ای با حضور مالک عمارت جنانی با نمایندگان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان همدان مالک موظف شد مرمت بنا را به سرانجام برساند.

دیوار فروریخته ثبت ملی نبود !
همچنین در جلسه شورای فنی، درباره چگونگی مرمت بنا تصمیم‌گیری شد که مالک بنا طبق نظر شورا عمل کند. مدیرکل میراث فرهنگی می‌گوید: دیوار فروریخته عمارت جنانی ثبت شده نبود، عمارت جنانی در سال ۹۷ به ثبت آثار ملی ایران رسید و از آن زمان تاکنون جلسات متعددی با حضور مالک بنا برگزار و بر اساس درخواست وی قرار شد بنا به اقامتگاه سنتی تبدیل شود.
تصمیمات به این ترتیب بود که مالک بنا باید طرح احیا را که شامل مرمت، استحکام بخشی، تجهیز و بهره‌برداری بنا بود، تهیه می‌کرد، اما با وجود گذشت یکسال وی هنوز طرح احیا را ارائه نکرده است، از طرف دیگر قرار بود بر اساس این طرح، ما نیمی از سود وام را به‌صورت بلاعوض پرداخت کنیم و هزینه‌ای برای تغییر کاربری از ایشان دریافت نشود.
علی مالمیر در این زمینه حتی عنوان کرد: مستندسازی از جداره عمارت جنانی انجام شده است، در اواخر سال گذشته مقرر شد ۱۰۰ میلیون تومان به مالک بنا برای مرمت اضطراری از جمله دیوار فروریخته داده شود که مالک حاضر به امضای تفاهم‌نامه نشد.
وی با اشاره به اینکه جداره مشرف بر خیابان شهدای شهر همدان به‌عنوان جداره دارای ارزش ثبت شده است، خاطرنشان کرد: بر اساس ضوابط، وقتی بنایی دارای خطر در معابر عمومی است شهرداری به مالک ابلاغ کرده و اگر مالک رفع خطر نکرد شهرداری طبق قانون موظف به انجام کار است که درباره عمارت جنانی سال گذشته این اتفاق افتاد و رفع خطر بنا انجام شد.
عمارت جنانی که تا دهه‌ 40 خورشیدی بلندترین خانه‌ شهر همدان بود و در زمان‌های گوناگون کاربری‌های ویژه‌ای داشته است حالا با ویرانی‌هایی که پدید آمده، نفس‌هایش به شماره افتاده است و جان همسایگان و کسبه و عابران و ساکنان خیابان شهدا را به لب برسانده است .
آیا صرف ثبت ملی نبودن این بنا می‌توان در برابر تهدیدات جانی جنانی برای شهروندان بی‌تفاوت بود؟ آیا شهرداری در برابر شهروندانی که جانشان در حوالی عبور از جنانی در خطر است باید دست روی دست بگذارد؟ شاید این بنا باید یک تلفات جانی بدهد تا کسی یا ارگانی صفر تا صد برای تحکیم و حفظ آن پای‌کار آید. باید منتظر ماند و دید این بنا کی به خاک می‌نشیند تا خیال مالک و مستعجران و همسایگان و ... همه و همه راحت شود ... .

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس