رعایت اصول طراحی بستهبندی در صنایعدستی از آنجایی ارزش و اهمیت بسیار بیشتری پیدا کرد که طبق تحقیقات گسترده در زمینه بازاریابی و میزان رضایت مشتریان و عوامل افزایشدهنده خرید آنها متوجه شدند که اگر اصول بستهبندی به خوبی رعایت شده باشد، روی جلب نگاه و توجه مشتریان، راحتی آنها، اطلاعرسانی و برندسازی و نرخ فروش محصولات به شدت تأثیر میگذارد.
امروز معاونت صنایع دستی استان همدان با مشارکت بزرگترین مرکز چاپ و بستهبندی همدان یک دوره آموزشی و معرفی ظرفیت بستهبندی با حضور هنرمندان استان در حوزه تولید صنایع دستی برگزار میکند.
معاون صنایع دستی استان همدان در این زمینه گفت: هنرمندان برای اصلاح حلقه مفقوده صنایع دستی همدان آموزش میبینند تا مراحل بستهبندی، چاپ برچسب را به صورت حرفهای اجرا کنند تا به تولید هویت دهند.
محمدرضا خلجی افزود: در این میان، ایجاد و فعالسازی مرکز بستهبندی و چاپ همدان بهعنوان نقطهای محوری، میتواند تحولی جدی در معرفی و برندسازی صنایع دستی استان رقم بزند. این گزارش به بررسی وضعیت موجود، چالشها و برنامههای پیشرو در این حوزه میپردازد.
نبود مسیر مشخص برای بستهبندی در استان یک تهدید برای این هنر صنعت است، در صورتی که در استان دارای بزرگترین مرکز چاپ و بستهبندی و لیبل هستیم، اما همچنان بخش اعظم هنر دست هنرمندان دارای بستهبندی شکیل و لیبل و برند نیست و این مهم نیازمند ایده کارآفرینان است.
خلجی عنوان کرد: بستهبندی سبب شناساندن محصول به مشتری شده و در نتیجه برای بازاریابی بسیار اهمیت دارد. بستهبندی محصولات سبب نظم دادن، مرتبسازی و در نتیجه دادن شکل بهتری به محصولات میشود. با بستهبندی درست میتوان از ارزش محصولات مراقبت کرد و به راحتی از آنها نگهداری کرد. همچنین توزیع محصولات بستهبندیشده بسیار راحتتر است.
اصول بستهبندی برای تولیدات هنری به جهت جلب نظر مشتری و کسب درآمد و معرفی هنرمند و هنر تولید شده بسیار مهم است. اگر بخواهیم به صورت موردی مزایای بهکارگیری اصول بستهبندی را بیان کنیم تا متوجه شوید رعایت آنها چرا اینقدر اهمیت دارد، میتوان به مواردی از جمله محافظت، جذب مشتری، اطلاعدهنده مشخصات تولید کننده و محصول و حتی حمل و نقل مناسبتر اشاره کرد.
هدف اولیه از بهکارگیری نکات و اصول طراحی بستهبندی تولیدات صنایعدستی، محافظت از آنها در برابر آسیبهای وارد شده در حمل و نقل، جابهجایی و انبار کردن آنهاست. حتی آنها را از آسیب مستقیم رطوبت، نور، گرما و سایر فاکتورهای محیطی ایمن نگه میدارد.
وی همچنین گفت: جذب مشتری اهمیت خاصی دارد. یک تولید هنری با بستهبندی و طراحی اصولی و شیک، قطعا در جلب نظر مشتریان بسیار موفق عمل خواهد کرد و در نتیجه روی میل آنها برای خرید نیز اثر مثبت خواهد گذاشت.
اطلاعاتدهنده بودن محصول یکی دیگر از قابلیتهای بستهبندی محصول است. بدون انجام اصول بستهبندی هر محصولی، مشتریان متوجه نخواهند شد که مواد تشکیلدهنده و شرایط تولید عنوان محصول پیش روی آنها از چیست، شرایط نگهداری آن به چه نحوی است، چطور باید استفاده کرد و غیره. در چنین شرایطی قطعا محصولی که این موارد را به خوبی با طراحی حرفهای عرضه کرده باشد، موردپسند مشتری خواهد بود.
معاون صنایع دستی همدان در گفتوگو با همدان پیام تأکید کرد: ما امروز با 2چالش اساسی در حوزه صنایع دستی مواجهیم؛ نخست ضعف در بازاریابی و دوم ضعف در بستهبندی. برای رفع این مشکلات، آموزشهای تخصصی در حوزه برندینگ، بازاریابی دیجیتال و طراحی بستهبندی را در دستور کار قرار دادهایم.
وی همچنین با اشاره به وجود مرکز بستهبندی و چاپ همدان افزود: هدف ما از ایجاد ارتباط بین هنرمندان و این مرکز ایجاد یک هاب تخصصی است که هنرمندان بتوانند بدون دغدغه، محصول خود را تحویل دهند و بستهبندی استاندارد و صادراتی دریافت کنند. این کار به افزایش فروش داخلی، تقویت صادرات و معرفی بهتر صنایع دستی همدان در سطح ملی و جهانی کمک خواهد کرد.
وی به چالشهای موجود از جمله؛ هزینه بالا، بسیاری از هنرمندان خرد توانایی پرداخت هزینههای بستهبندی حرفهای را ندارند، کمبود طراحان بومی و نبود ارتباط کافی میان هنرمندان صنایع دستی و طراحان گرافیک موجب شده بستهبندیها اغلب فاقد هویت بصری بومی باشند. نبود برند واحد، هنوز برند یا نشان ملی مشخصی برای صنایع دستی همدان تعریف نشده است و ضعف در بازاریابی دیجیتال و نبود یک پلتفرم متمرکز آنلاین برای فروش محصولات بستهبندیشده اشاره کرد.
ظرفیت صنایع دستی همدان
طبق آمار رسمی معاونت صنایع دستی استان، بیش از ۴۵ هزار هنرمند در ۸۵ رشته مختلف صنایع دستی در همدان فعالیت میکنند. هنرهایی همچون سفال و سرامیک لالجین، منبت چوب ملایر، چرم همدان، زیورآلات سنتی، گلیم و قالی، نمد و رودوزیهای متنوع از جمله رشتههایی هستند که همدان را در ردیف قطبهای اصلی صنایع دستی کشور قرار دادهاند.
این حجم عظیم از تولید، بهویژه در رشتههایی چون سفال و سرامیک که سالانه میلیونها دلار ارزآوری دارد، ضرورت توجه به حلقههای تکمیلی زنجیره تولید از جمله بستهبندی، چاپ و بازاریابی را دوچندان میکند.
جایگاه بستهبندی در فروش و صادرات
کارشناسان اقتصادی معتقدند بستهبندی نهتنها بهعنوان ابزاری برای حفاظت از کالا، بلکه بهعنوان یک رسانه برای معرفی فرهنگ و هنر عمل میکند. در بازارهای بینالمللی، مشتریان پیش از لمس محصول، ابتدا بستهبندی آن را میبینند؛ بنابراین بستهبندی شکیل و استاندارد میتواند ارزش ادراکی صنایع دستی را چند برابر کند.
در همدان، بسیاری از هنرمندان به دلیل هزینههای بالا یا نبود دانش کافی در زمینه طراحی و چاپ بستهبندی، محصولات خود را بدون پوشش مناسب یا با جعبههای ساده روانه بازار میکنند. این در حالی است که رقبای منطقهای مانند ترکیه و هند با بهرهگیری از بستهبندیهای مدرن، موفق به حضور پررنگتر در بازارهای جهانی شدهاند.
گفتنی است، همدان بهعنوان یکی از خاستگاههای تاریخی و هنری ایران، همواره در تولید صنایع دستی جایگاه ویژهای داشته است. از سفال لالجین گرفته تا منبت ملایر و رودوزیهای ظریف نهاوند، این استان مجموعهای کمنظیر از هنرهای سنتی را در خود جای داده است. با وجود ظرفیتهای گسترده، کارشناسان معتقدند که یکی از چالشهای اصلی در مسیر توسعه و صادرات صنایع دستی همدان، ضعف در بستهبندی حرفهای و استاندارد است.
