پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

تنها موزه زنده ایران را ببینید

یک‌گود پُر از «مَرد»

نویسنده : مریم مقدم

سرخم میکنم تا در ورودی را پشت سربگذارم و وارد شوم . کفشها را از پا میکنم و وارد میشوم زیر سقف این مکان مقدس به هر نقطه که میرسی ادای احترام حرف اول را میزد در بدو ورود با يك گود روبرو میشوم .

در و دیوار پر است از عکس مردان قدیمی که خوب میدانم برای حاضران زیر سقف ارج و احترامی مضاعف دارند چشم میگردانم مرد و زن کنار هم نشسته اند تا پیش از تغییر کاربری اینجا فقط جای مردان بود و زنها هیچ تصوری از ورزش باستانی و زورخانه نداشتند.

مرشدی آن بالاتر ضرب میزند اشعار حماسی میخواند که واژه‌هايي چون افتادگي، مروت، منش پهلواني، درس اخلاق و از اين دست كلمات در آنها نهفته است . بین کلماتش زنگ را محکم با دستان مردانه به صدا در می آورد . اينجا صدای زنگ و ضرب مرشد در فضای نه چندان وسیع زورخانه طنین انداز می‌شود تا بیش از 10 مرد، با سینه و بازوان ستبر، یکی پس از دیگری وارد گود شده و دایره‌وار ایستاده و کار را با ذکر ا... و نام مبارک مولا علی(ع) آغاز کنند.

صدای گوش‌نواز مرشد میان طاق‌ها پژواک می‌شود و تا عمق‌جان پیش‌می‌رود. اين صدا تنت را از درون می‌لرزاند و همراه می‌شوی با خیل مشتاقانی که گرداگرد گود زورخانه نشسته‌اند،‌ همراه می‌شوی و زمزمه‌های دل را به لب می‌رسانی و از مولا علی(ع) مدد می‌جویی.

مرشد با ضرب‌آهنگ ضرب، سرود دلنشین و روح‌نوازی می‌خواند و در انتهای هر کلام زنگ را به‌صدا در می‌آورد و باز می‌خواند: "افتادگان وادی غم را بگیر دست / یا مصطفی محمد و یا مرتضی علی. آهنگ کلامش در ضرب صدای زنگ قطع می‌شود و ورزشکاران به مزد نفس مرشد باز صلوات می‌فرستند.

مردانی تنومند با چهره‌هایی که به دل می‌نشیند و با اندامي ورزشکاری و باصطلاح "خوش پرگار"، یک ‌به یک از مرشد رخصت ورود به گود زورخانه را طلب می‌کنند و پس از رخصت، بوسه‌ای به خاک زده، یا علی گویان وارد گود می‌شوند. اینجا هر آغاز با نام خدا و ائمه است و هر پایانی دعا و ثناست. ورودت با وضو و رخصت است و خروجت با التماس دعا.

بزرگان اين رشته ورزشي نقل مي‌كنند كه گودی مقدس زورخانه نمادی از وحدت انسان‌هایی است که همه توانمند هستند به بازو، اما نرم‌خو و خداترس. مي‌گويند گود زورخانه محلی برای چرخش بر مدار انسانیت بر گرفته از دین، مکانی برای کشتن نفس و پرورش روح و جایی برای خاک کردن پشت هرچه برآمده از نفس شیطانی است. اینجا زورخانه‌ است، مکانی که برای ورود به آن باید خم شد و افتاده، محلی که دور از هر غل و غشی باید در آن آنقدر به‌دور مدار دایره چرخید تا آگاه شد از این واقعیت که عالم هستی همه بر یک مدار می‌چرخد و بس.

زورخانه مکانی است مقدس که هیچکس بدون وضو بر آن وارد نمی‌شود. این ورزش ریشه در تاریخ کهن ایران زمین دارد و خاص ایرانیان است. کانونی برای مردی و مردانگی که مردانش به فتوت و جوانمردی شهره عام هستند. به خودم می آیم و میفهمم مراسم رسمی تجلیل از پیشکسوتان ورزش باستانی همدان به بهانه روز بزرگداشت موزه آغاز شده است .

6 سال از نخستین روزی که زورخانه همه کسی موزه شد میگذرد . همزمان با 28 اردیبهشت ماه روز جهانی موزه و میراث فرهنگی در سال 1396 ، موزه ورزش باستانی «همه‌کسی» در همدان افتتاح شد و حالا به بهانه روز گرامیداشت موزه در سال 1402 پیشکسوتان ورزش باستانی در این مکان قرار است تجلیل شوند .

پیشکسوتان ورزش باستانی همدان در تنها موزه زنده ایران تجلیل شدند

پیشکسوتان ورزش باستانی در زورخانه همه کسی ( تنها موزه زنده ایران ) پنج شنبه گذشته در همدان تجلیل شدند . این موزه در سالهای اخیر پس از تغییر کاربری از زورخانه توانست شرایط حضور بانوان را هم در چنین فضای ورزشی برای تماشای افتخارآفرینان پیشکسوت و جوان این حرفه ورزشی فراهم کند . موزه همه کسی همجوار با آثار تاریخی بافت بازار و هگمتانه و در مسیر پرونده جهانی همدان میتواند به یک فرصت بی بدیل برای معرفی فرهنگ ورزش باستانی فراهم کند .

معاون میراث فرهنگی استان همدان با اشاره به اینکه زورخانه همه کسی بیش از یک قرن قدمت دارد، گفت: این موزه از قدیمی‌ترین زورخانه‌های کشور است که این میراث معنوی ارزشمند به همت مالک آن احیا و بازسازی شده است.

اتابک صفری گفت : زورخانه همه کسی بیش از یک قرن قدمت دارد و از قدیمی ترین زورخانه های کشور است . شاهنامه خوانی و اجرای ورزش باستانی توسط ورزشکاران در محل زورخانه همه کسی از جمله برنامه های جانبی آیین افتتاح این موزه بود .

وی گفت : این ورزش ریشه در تاریخ کهن ایران زمین دارد و خاص ایرانیان است. کانونی برای مردی و مردانگی که مردانش به فتوت و جوانمردی شهره عام هستند.

معاون میراث فرهنگی استان همدان عنوان کرد : در نزدیکی زورخانه مراکز مهمی مانند مجموعه فرهنگی تاریخی هگمتانه، موزه باستان شناسی همدان و پاساژ قائم و همچنین کلیسای گریگوری استیپانوس، قرار گرفته است. قدمت این اثر پهلوی بوده ودر مورخ ۱/۹/ ۸۸ شماره ۲۸۱۴۷ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

صفری یادآور شد : زورخانه همه‌کسی که در گذشته با عنوان الوند نامگذاری شده بود، متعلق به دوره پهلوی با قدمت 100 سال است كه در ابتداي آذرماه سال 1388 به عنوان یک اثر فرهنگی تاریخی به شماره 28147، براساس قانون ثبت آثار ملی مصوب آبان‌ماه 1352 بنابر پیشنهاد مدیرکل دفتر ثبت آثار وقت ملی به یک بنای ملی تبدیل شد.

رئیس میراث فرهنگی شهرستان همدان نیز در این آئین گفت : موزه زنده همه کسی در سالهای اخیر مقصد بازدید گردشگران بوده است . این بنا با مساحت 140 متر مربع ظرفیت پذیرش حدود 70 نفر بازدید کننده را دارد و در برخی از ایام گردشگران داخلی و خارجی نیز می‌توانند از این موزه زنده بازدید کنند.

مجید جهانگیری با بیان اینکه مردم در این موزه می‌توانند علاوه بر آشنایی با موزه زنده باستانی، فرهنگ و تمدن ایران زمین را نیز معرفی کنند، تصریح کرد: این موزه دو روز در هفته و دوشنبه‌ها و جمعه‌ها باز است اما ویژه برنامه آن که اجرای ورزش باستانی است، جمعه‌ها ساعت 11 تا 13 خواهد بود.

وی با اشاره به فعالیت حدود 50 نفر از باستانی‌کاران پیشکسوت و جوان در این موزه، یادآور شد: این زورخانه از قدیمی‌ترین زورخانه‌های غرب کشور است و در حال حاضر بسیاری از پیشکسوتان باستانی‌کار در این زورخانه آمد و شد دارند.

جهانگیری اظهار کرد: این موزه به همت خانواده «همه‌کسی» بازسازی و احیا شده و با همکاری اداره‌کل میراث فرهنگی به عنوان موزه «شهید حسین همه‌کسی» سال 1396 افتتاح و مورد توجه جامعه ومحلی و گردشگران قرار گرفت .

موزه دار زورخانه همه کسی در مراسم تجلیل از پیشکسوتان ورزش باستانی با اشاره به اینکه این موزه به شکل موزه زنده است، افزود: در این موزه ورزش باستانی و پهلوانی که ثبت ملی شده است به اجرا در می آید که یکی از اهداف مهم ایجاد این مجموعه به شمار می‌رود.

حسن همه کسی گفت : با همه سختی ها و با حمایت میراث فرهنگی همدان توانستیم این اثر تاریخی که میراث گذشتگان و امانت نسل آینده در دست ما است را حفظ کنیم . به صراحت میتوان ادعا کرد چنین بناهایی بیانگر قدمت و تاریخ همدان است .

وی به زنده بودن و ÷ویا ماندن این فضای موزه ای به عنوان نقطه عطفی برای جذب گردشگر اشاره کرد و گفت: با چنین داشته هایی میتوان در مسیر جذب گردشگر و توسعه گردشگری همدان قدم برداشت .

موزه دار زورخانه همه کسی عنوان کرد : بر این باورم آجر به آجر زورخانه هزاران حرف برای گفتن دارد که همان روایات ماندگار از قدمت و تاریخ همدان است .

قدمت 300 ساله همداني‌ها

بر اساس مستندات تاریخی موجود ورزش باستانی در همدان بیش از 300 سال قدمت دارد و پهلوان فیله همدانی به لحاظ شخصیت پهلوانی شهره خاص و عام بوده است. قدیمی‌ترین زورخانه همدان هم زورخانه سعادت به شمار مي‌رود که در محله پل یخچال همدان بنا شده است. ورزش زورخانه ای، ورزش ملی، مذهبی و سنتی ایرانیان است و استان همدان به خاطر وجود پهلوانان بزرگی همانند علی میرزای همدانی، احمد کوهکش و فیله همدانی سرآمد است.

افزون براین، مرحوم پهلوان سید احمد بطحایی، حاج محمد مسچی و پهلوان قاسم بی‌نیاز و بکتاش جزو پیشکسوتان ارزنده این رشته به شمار می‌آیند و پهلوانانی همچون حاج سید حسن حوائجی، حاج حیدر یلفانی، حسین مسچی و حاج محمد برنایی سال‌ها در گود زورخانه فعالیت داشته‌اند.

در مراسم تجلیل از پیشکسوتان ورزش باستانی حاضران در زورخانه همدا کسی به احترام پهلوانان سرخم کرده و کلاه از سر برداشتند.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس