در قلب همدان، در میان لایههایی از خاک و تاریخ، محوطه باستانی هگمتانه آرام گرفته است؛ شهری کهن که پیشینهاش به نخستین دولتهای ایرانی بازمیگردد و امروز، یکی از نمادهای زنده تمدن بشری در فهرست میراث جهانی یونسکو به شمار میآید.
ایران، با برخورداری از هزاران اثر ثبتشده ملی و دهها اثر جهانی، گنجینهای بینظیر از میراث فرهنگی و طبیعی را در خود جای داده است. در همین راستا، جمهوری اسلامی ایران در اقدامی رسمی، طی نامهای به دبیرکل یونسکو، خواستار توجه و اقدام این نهاد بینالمللی برای پاسداری از این میراث در برابر مخاطرات ناشی از شرایط پرتنش منطقهای شده است.
در این نامه با اشاره به کنوانسیونهای بینالمللی، از جمله کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه و کنوانسیون ۱۹۷۲ یونسکو، بر مسئولیت مشترک جهانی برای حفظ آثار فرهنگی در برابر تهدیدات احتمالی تأکید شده است. ایران از یونسکو خواسته است تا با صدور بیانیهای رسمی، یادآور اهمیت حفظ میراث جهانی در هر شرایطی باشد و مسیر همکاریهای چندجانبه برای صیانت از این آثار را هموار سازد.
هگمتانه در این میان، یکی از برجستهترین نمونههای میراث جهانی ایران است؛ شهری که لایههای باستانی آن روایتگر آغاز دوران شهریسازی در فلات ایران، و نشانهای از شکوفایی فرهنگی و اداری در دوران مادهاست. وجود این اثر در فهرست جهانی، مسئولیتی فراتر از مرزهای ملی ایجاد میکند؛ چراکه حفاظت از آن، پاسداری از بخشی از حافظه مشترک بشریت است.
هرچند در شرایط کنونی منطقه، نگرانیهایی درباره آسیبپذیری برخی آثار مطرح شده، اما مسیر تعامل و تفاهم فرهنگی همچنان بهترین راه برای تضمین حفاظت از این گنجینههاست. ایران با تأکید بر همکاری سازنده با یونسکو، تلاش دارد تا حفظ این میراث را به عنوان مسئلهای انسانی و فراتر از هر اختلاف سیاسی، به سطح اولویتهای بینالمللی بازگرداند.
میراث فرهنگی تنها مربوط به گذشته نیست؛ این آثار، زندهترین پیوند ما با تاریخ و الهامبخش آیندهاند. امید میرود جامعه جهانی با نگاه مسئولانه و همدلانه، از طریق ابزارهای دیپلماتیک و فرهنگی، گامهایی مؤثر در مسیر صیانت از این میراث ارزشمند بردارد.
هگمتانه، همچنان میتواند روایتگر صلح، فرهنگ و تداوم تمدن باشد به شرط آنکه دیده شود، فهمیده شود و محافظت شود.
