پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

در نشست فعالان گردشگری مطرح شد

نیاز توسعه گردشگری به تغییر نگاه‌

نویسنده : مریم مقدم

گردشگری تنها یک فعالیت خدماتی نیست
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان در این نشست، گردشگری را «صنعت سبز» نامید؛ صنعتی که برخلاف بسیاری از فعالیت‌های اقتصادی، بدون تخریب منابع طبیعی و با اتکا به سرمایه‌های فرهنگی و تاریخی، می‌تواند اشتغال، درآمد و سرمایه‌گذاری ایجاد کند. به گفته وی، گردشگری تنها یک فعالیت خدماتی نیست، بلکه پیشران توسعه اقتصادی است و تجربه بسیاری از کشورهای موفق نیز نشان داده که سرمایه‌گذاری در این حوزه، بازگشت سرمایه‌ای سریع‌تر و پایدارتر از بسیاری از صنایع دیگر به همراه دارد.
وی با تأکید بر اینکه میل به سفر در زندگی امروز به یک نیاز اجتماعی تبدیل شده است، گفت حتی در دوره‌های دشوار اقتصادی نیز خانواده‌ها تلاش می‌کنند سهمی هرچند اندک برای سفر و تفریح در سبد هزینه‌های خود حفظ کنند و همین ویژگی، گردشگری را به یکی از مقاوم‌ترین بخش‌های اقتصاد تبدیل کرده است.
گردشگری استان تعدیل نیرو نداشت
در ادامه نشست، معاون گردشگری استان با ارائه گزارشی از وضعیت تأسیسات گردشگری همدان اعلام کرد که حدود ۷۰ درصد مراکز گردشگری استان موفق به دریافت تأییدیه‌های استاندارد شده‌اند. این آمار، نشانه‌ای از تلاش فعالان این صنعت برای ارتقای کیفیت خدمات و حرکت به سمت استانداردهای حرفه‌ای است؛ موضوعی که در بازار رقابتی گردشگری، بیش از گذشته اهمیت یافته است.
اما شاید مهم‌ترین بخش نشست، سخنان علی خاکسار بود؛ سخنانی که بیش از هر آمار دیگری، از تاب‌آوری صنعت گردشگری همدان حکایت داشت. وی اعلام کرد که با وجود سال‌ها رکود اقتصادی، افزایش هزینه‌های جاری، تورم و کاهش درآمد بسیاری از واحدهای گردشگری، هیچ‌یک از تأسیسات گردشگری استان به دلیل مشکلات مالی اقدام به تعدیل نیروی انسانی نکرده‌اند.
این موضوع تنها یک عدد یا گزارش مدیریتی نیست؛ بلکه بیانگر مسئولیت‌پذیری فعالان گردشگری نسبت به نیروی انسانی و باور آنان به آینده این صنعت است. حفظ اشتغال در شرایطی که بسیاری از کسب‌وکارها ناچار به کوچک‌سازی شدند، نشان می‌دهد فعالان گردشگری همدان، سرمایه انسانی را مهم‌ترین دارایی خود می‌دانند.
یکی از محورهای مهم مطرح‌شده در این نشست، تغییر رویکرد نسبت به سرمایه‌گذاری در گردشگری بود.
مدیرکل میراث فرهنگی با تأکید بر استفاده همزمان از ظرفیت شرکت‌های باسابقه بومی و توان مدیریتی شرکت‌های تخصصی، از الگویی سخن گفت که در آن تجربه و نوآوری در کنار یکدیگر قرار گیرند.
این نگاه، در واقع عبور از دوگانه‌ای است که سال‌ها میان «بومی بودن» و «سرمایه‌گذاری نوین» شکل گرفته بود. شرکت‌های بومی، شناخت عمیقی از ظرفیت‌ها، محدودیت‌ها و فرهنگ منطقه دارند و شرکت‌های تخصصی نیز می‌توانند دانش مدیریتی، بازاریابی و شیوه‌های نوین بهره‌برداری را وارد پروژه‌های گردشگری کنند. ترکیب این دو ظرفیت، می‌تواند آغازگر دوره‌ای تازه در مدیریت پروژه‌های بزرگ گردشگری استان باشد.
گردشگری سلامت و ماندگاری مسافر
در همین چارچوب، ایده توسعه کاربری‌های جدید در مجموعه‌های گردشگری نیز مطرح شد؛ از ایجاد مراکز آب‌درمانی و گردشگری سلامت گرفته تا فضاهای تفریحی، مراکز خرید و خدمات رفاهی که بتوانند مدت ماندگاری گردشگران در همدان را افزایش دهند. کارشناسان گردشگری معتقدند افزایش مدت اقامت، یکی از مهم‌ترین شاخص‌های موفقیت هر مقصد گردشگری است؛ زیرا هر شب اقامت بیشتر، به معنای گردش مالی بیشتر برای هتل‌ها، رستوران‌ها، بازارها و کسب‌وکارهای محلی خواهد بود.
موضوع حمایت از سرمایه‌گذاران نیز بخش دیگری از مباحث این نشست را به خود اختصاص داد. مدیرکل میراث فرهنگی اعلام کرد این اداره کل آمادگی دارد مسائل مربوط به مالیات، بیمه، تسهیلات بانکی و موانع حقوقی فعالان گردشگری را از طریق ستاد تسهیل و با همکاری دستگاه‌های مسئول پیگیری کند.رویکردی که اگر از مرحله وعده به اجرا برسد، می‌تواند بخشی از دغدغه‌های دیرینه سرمایه‌گذاران این حوزه را کاهش دهد.
تشکیل شورای راهبردی میراث فرهنگی
در ادامه، پیشنهاد تشکیل شورای راهبردی میراث فرهنگی، گردشگری، صنایع‌دستی و سرمایه‌گذاری با ریاست استاندار نیز مطرح شد؛ شورایی که قرار است به عنوان اتاق فکر توسعه گردشگری استان عمل کند و تصمیم‌گیری‌های پراکنده را به سیاست‌گذاری واحد تبدیل کند. تجربه استان‌های موفق نشان می‌دهد گردشگری زمانی به رشد پایدار می‌رسد که همه دستگاه‌های اثرگذار، از مدیریت شهری و راه و شهرسازی تا بخش خصوصی و نهادهای اقتصادی، در یک مسیر مشترک حرکت کنند.
اشاره مدیرکل میراث فرهنگی به تجربه ثبت جهانی هگمتانه نیز از همین منظر قابل تأمل بود. ثبت جهانی، صرفا یک موفقیت فرهنگی نیست؛ بلکه فرصتی برای معرفی دوباره همدان در سطح ملی و بین‌المللی است. اما بهره‌برداری از این فرصت، نیازمند برنامه‌ریزی، بازاریابی حرفه‌ای، تقویت زیرساخت‌ها و همکاری همه بازیگران صنعت گردشگری است.
غفلت فعالان و سرمایه گذاران از تبلیغات
در این نشست فعالان رسانه و گردشگری به ضرورت ایجاد راهکار تبلیغات برای گردشگری همدان تأکید کردند و گفتند ، مدیریت بحران در صنعت گردشگری همدان نیازمند بازنگری جدی است؛ مسئله‌ای که فراتر از پیامدهای جنگ اخیر ریشه دارد. در حالی که اغلب فعالان این حوزه، رکود کنونی را صرفا معلول جنگ ایران و اسرائیل می‌دانند، نگاهی دقیق‌تر نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از این بحران، محصول غفلت‌های ساختاری چندساله است.
در سال‌های رونق گردشگری داخلی، اغلب فعالان این صنعت در همدان سرمایه‌گذاری جدی در آموزش نیروی انسانی، توسعه برند استانی یا بازاریابی دیجیتال انجام ندادند. جاذبه‌های بی‌نظیری چون غار آبی علیصدر، تپه باستانی اکباتان و آرامگاه بوعلی‌سینا، بدون پشتیبانی رسانه‌ای و تبلیغاتی متناسب با ظرفیت واقعی‌شان باقی ماندند.
غیبت فعالان گردشگری در فضای رسانه‌ای و مجازی در دوران بحران، و نبود همکاری صنفی میان هتل‌داران، آژانس‌داران و بوم‌گردی‌ها، صنعت را در برابر شوک ناشی از جنگ آسیب‌پذیرتر کرد. رقابت ناسالم میان فعالان به جای ائتلاف‌سازی، باعث شد در لحظه بحران، هیچ شبکه حمایتی مشترکی برای عبور جمعی از این مرحله وجود نداشته باشد.
کارشناسان معتقدند جنگ تنها شتاب‌دهنده رکودی بود که از پیش در حال شکل‌گیری بود، و بازسازی واقعی این صنعت، نیازمند پذیرش این مسئولیت مشترک از سوی خود فعالان است.
نشست هم‌اندیشی جامعه گردشگری همدان، در نهایت یک پیام روشن داشت؛ توسعه گردشگری بیش از آنکه به پروژه‌های جدید وابسته باشد، به تغییر نگاه‌ها نیاز دارد. استانی که سرمایه تاریخی، طبیعی و فرهنگی را در اختیار دارد، اکنون باید سرمایه اجتماعی خود را نیز تقویت کند؛ سرمایه‌ای به نام اعتماد و همکاری.
گردشگری همدان امروز در نقطه‌ای سرنوشت‌ساز ایستاده است. اگر تجربه بخش خصوصی، حمایت دولت، سرمایه‌گذاری هدفمند و مدیریت واحد در کنار یکدیگر قرار گیرند، این استان می‌تواند جایگاه شایسته خود را در اقتصاد گردشگری ایران به دست آورد. اما اگر هر بخش همچنان مسیر جداگانه‌ای را دنبال کند، حتی ارزشمندترین داشته‌های تاریخی و طبیعی نیز به تنهایی قادر به خلق تحول نخواهند بود.
شاید مهم‌ترین دستاورد این نشست، نه سخنرانی‌ها و وعده‌ها، بلکه یادآوری همین حقیقت بود؛ اینکه آینده گردشگری همدان، بیش از هر چیز، به توانایی همه بازیگران این صنعت برای «با هم بودن» گره خورده است. آزمون واقعی نیز از امروز آغاز می‌شود؛ روزی که باید دید این همدلی، از پشت تریبون‌ها به میدان عمل خواهد رسید یا نه.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس