معاون میراث فرهنگی: ساخت هتل را ضرورت توسعه میدانیم!
رئیس مرکز مطالعات و پژوهشهای شورا: بلوار ارم نباید قربانی پروژههای سنگینی شود
رئیس کمیسیون عمرانی شورا: آسیبهای ناشی از ایجاد هتل در بلوار ارم بسیار زیاد خواهد بود
سرمایهگذار هتل: پروژه لوکس کشور در دامان ارم
عضو هیأت علمی دانشگاه: ساخت هتل در بلوار ارم با اسناد بالادستی در تضاد است
خبر صدور مجوز ساخت یک هتل 5ستاره در بلوار ارم همدان، اگرچه در ظاهر نشانهای از سرمایهگذاری و رشد گردشگری است، اما در واقع یکی از مناقشهبرانگیزترین تصمیمهای شهری سالهای اخیر این استان به شمار میرود.
اکنون، در فضای کنونی بلوار ارم، دو هتل فعال وجود دارد که به همراه بیمارستان این محدوده، حجم رفتوآمد زیادی را به منطقه تحمیل میکنند. اضافه شدن یک هتل دیگر به این ترکیب، نهتنها فشار مضاعف بر اکوسیستم و زیرساختها وارد میکند، بلکه با بلندمرتبهسازی جدید، منظر باز به الوند را که بخش مهم هویت بصری همدان است خواهد بست.
ساخت هتل جدید در این محدوده، پیامدهایی فراتر از اشغال یک قطعه زمین دارد. این اقدام به معنای نابودی تدریجی فضای سبز شهری و درختان بلوار ارم، تشدید مشکلات ترافیکی و افزایش بحران عبور و مرور، بالا رفتن هزینههای نگهداری و خدمات شهری در این منطقه، تهدید زیستبوم و ایجاد فشار بر منابع طبیعی منطقه و تخریب هویت بصری و کاهش جذابیت گردشگری همدان برای آینده است.
از یکسو، مسئولان میراث فرهنگی و گردشگری بر ضرورت توسعه زیرساختها برای جذب گردشگر تأکید میکنند و از سوی دیگر، کارشناسان شهری، فعالان محیطزیست و بسیاری از شهروندان، این تصمیم را مغایر با منافع بلندمدت شهر و طبیعت آن میدانند. این تضاد دیدگاه، بازتابی از چالش عمیقتری است که سالهاست گریبان مدیریت توسعه در ایران را گرفته که همان ناهماهنگی میان توسعه اقتصادی و پایداری محیطی و اجتماعی است.
علیرضا قاسمی، معاون سرمایهگذاری ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی همدان، در گفتوگو با ایسنا تأکید کرده است که ساخت هتل در بلوار ارم یکی از پیشنیازهای توسعه گردشگری در استان به شمار میرود و این پروژه پس از بررسیهای کارشناسی در کارگروه امور زیربنایی به تصویب رسیده است. او همچنین میگوید که هیچ ممنوعیتی برای صدور مجوز ساخت هتل در این منطقه وجود نداشته و طرح با لحاظ ملاحظات محیطی و فنی به موافقت اصولی رسیده است.
اما پرسش اصلی کارشناسان گردشگری اینجاست که آیا صرف صدور مجوز قانونی، میتواند به معنای منطقی و مطلوب بودن یک پروژه برای آینده شهر باشد؟
در بسیاری از تجربههای شهری ایران، طرحهایی که از مسیرهای رسمی مجوز گرفتهاند، بعدها با پیامدهای سنگینی مانند ترافیک، آلودگی، یا تخریب فضاهای سبز مواجه شدهاند.
بلوار ارم نیز از جمله مناطق حساس همدان است که هم به لحاظ طبیعی و هم از نظر جایگاه فرهنگی، جای تأمل بسیار دارد. این منطقه نهتنها یکی از مسیرهای اصلی دسترسی به گنجنامه و دامنه الوند است، بلکه از معدود فضاهای شهری است که هنوز پیوندی زنده با طبیعت اطراف خود دارد. هرگونه ساختوساز حجیم در این محدوده، میتواند بهسرعت توازن شکننده میان طبیعت و شهر را برهم بزند.
شواهد بیانگر این است که طی چند دهه اخیر، همدان شاهد تغییرات شدید در بافت طبیعی خود بوده است. باغات قدیمی یکی پس از دیگری جای خود را به سازههای بتنی دادهاند و مناظر طبیعی کمکم به قاب عکسها و خاطرات مردم محدود شدهاند.
بلوار ارم یکی از معدود نقاطی است که هنوز توانسته کمی از اصالت خود را حفظ کند. این مسیر، چشمانداز مستقیم به دامنههای الوند دارد و از هر گوشهاش میتوان شکوه این قله را لمس کرد.
مدیریت کلان استان همدان وظیفه دارد فراتر از سود کوتاهمدت نگاه کند. منفعت یک سرمایهگذاری خصوصی هرگز نباید بر منافع بلندمدت و عمومی شهروندان برتری یابد؛ بهخصوص وقتی پای یکی از آخرین بازماندههای طبیعت شهری در میان است.
بلوار ارم نباید قربانی پروژههای سنگینی شود
عضو شورای اسلامی شهر همدان و رئیس مرکز پژوهشهای شورا در گفتوگو با مهر با انتقاد جدی از طرح ساخت هتل جدید در بلوار ارم، آن را مغایر با اصول توسعه متوازن شهری دانست و اظهار کرد: در حال حاضر 2 هتل فعال و یک بیمارستان بزرگ در این محدوده وجود دارد و بار ترافیکی این بخش از شهر بهشدت بالاست. اضافه کردن یک هتل دیگر نه تنها کمکی به گردشگری این منطقه نمیکند، بلکه فشار مضاعفی بر ترافیک و زیرساختهای شهری وارد خواهد کرد.
سعید شهابینیا با تشریح اهمیت بلوار ارم افزود: این منطقه، قلب طبیعی گردشگری همدان محسوب میشود. اکثریت مردم شهر هر پنجشنبه و جمعه برای تفریح، قدمزدن و استفاده از فضاهای سبز به این سمت میآیند، به گونهای که در ساعات اوج، مسیرهای منتهی به بلوار عملاً قفل میشود و عبور و مرور وسایل نقلیه به کندی انجام میگیرد.
وی افزود: بلوار ارم نباید قربانی پروژههای سنگینی شود که به ظرفیت طبیعی آن فشار میآورند. توسعه گردشگری صرفا به جذب سرمایهگذار در یک نقطه محدود نیست، بلکه باید به گونهای برنامهریزی شود که سود و رونق اقتصادی به همه مناطق شهر برسد.
از سوی دیگر، منتقدان تأکید میکنند که همدان پیش از نیاز به ساخت هتلهای 5ستاره جدید، به ساماندهی و بهسازی ظرفیتهای اقامتی موجود نیاز دارد.
بسیاری از هتلها و مهمانپذیرهای شهر در وضعیت رکود هستند و اشغال آنها در بیشتر ایام سال کمتر از ۵۰درصد گزارش میشود. افزون بر این، تجربه نشان داده که گردشگری همدان بیش از آنکه «لاکچریمحور» باشد، «فرهنگی و تاریخی» است.
گردشگرانی که برای بازدید از هگمتانه، گنجنامه، لالجین یا نهاوند به همدان میآیند، اغلب در پی تجربههای اصیل فرهنگیاند نه اقامت در هتلهای گرانقیمت. بنابراین، تمرکز بر ساخت هتلهای 5ستاره در مناطق حساس، ممکن است از نظر اقتصادی نیز بازده مطلوبی نداشته باشد.
با این حال، طرفداران طرح بر نکته دیگری تأکید دارند: نبود هتل 5ستاره استاندارد در همدان، یکی از موانع جذب گردشگران خارجی و برگزاری رویدادهای ملی و بینالمللی بوده است. آنها معتقدند ثبت جهانی محوطه هگمتانه در فهرست یونسکو، فرصتی تاریخی برای افزایش حضور گردشگران بینالمللی در شهر است و بدون ایجاد زیرساختهای اقامتی مناسب، این فرصت از دست خواهد رفت. از این منظر، پروژه هتل ارم گامی برای ارتقای جایگاه همدان در نقشه گردشگری کشور تلقی میشود.
انفجار ترافیکی و قفل شدن بلوار با ایجاد یک هتل دیگر
عضو شورای اسلامی شهر همدان و رئیس کمیسیون عمرانی شورا، نیز با تأکید بر حساسیت ترافیکی بلوار ارم و مخالفت با ساخت هتل جدید در این محدوده اظهار کرد: بلوار ارم همدان از نظر ترافیکی توان و ظرفیت پذیرش یک هتل جدید را ندارد.
مهدی حیدری افزود: همین امروز، در ساعات پیک رفتوآمد، شاهد بار ترافیکی بسیار سنگین در این بلوار هستیم؛ تراکمی که حتی بدون پروژههای جدید نیز مدیریت آن دشوار است. ایجاد یک هتل دیگر در این نقطه، باعث انفجار ترافیکی و قفل شدن محورهای دسترسی خواهد شد.
وی در ادامه با اشاره به برنامه سرمایهگذار برای ساخت پارکینگ گفت: هرچند سرمایهگذار اعلام کرده که حتی بیش از ظرفیت مورد نیاز، پارکینگ برای هتل پیشبینی میکند، اما باید واقعیت را پذیرفت؛ ایجاد پارکینگ در چنین محدودهای نمیتواند مشکل ریشهای ترافیک را حل کند. بار ترافیکی ناشی از ورود و خروج خودروها به این مجموعه، حجم سفرهای درونشهری به این بخش را به شکل تصاعدی افزایش خواهد داد.
حیدری که خود سابقه و تخصص در حوزه ترافیک شهری دارد، به مهر نیز تصریح کرده است: بهعنوان یک کارشناس در حوزه حملونقل و ترافیک شهری باید اعلام کنم که آسیبهای ناشی از ایجاد این هتل در بلوار ارم بسیار زیاد خواهد بود.
وی در پایان با اشاره به دیگر ابعاد پروژه گفت: در مورد مسائل دیگر از جمله تأثیر ایجاد این هتل بر سیما و منظر شهری، یا تخریب چهره گردشگری طبیعی بلوار ارم، در این مرحله اعلام نظر نمیکنم؛ زیرا دیدگاه تخصصی من بر حوزه حملونقل متمرکز است.
رئیس کمیسیون فنی و عمرانی شورای اسلامی شهر همدان عنوان کرد: اما از منظر ترافیکی، هشدار میدهم که چنین پروژهای باید پیش از هر اقدامی با مطالعات دقیق و جدی ارزیابی شود تا از فشار غیرقابل مدیریت بر این محور مهم جلوگیری شود.
پروژه لوکس کشور در دامان تنها بلوار تفریحی
سرمایهگذار پروژه هتلسازی در یک متن ارسال شده در فضای مجازی تأکید دارد که زمین مورد نظر فاقد پوشش سبز و درختان بوده و سنگلاخی است.
وی توضیح میدهد: هتل شامل ۳ طبقه پارکینگ با ظرفیت بیش از نیاز خود هتل است و بخشی از آن در اختیار عموم مردم قرار خواهد گرفت. بیش از 2 هزار متر مربع از زمین برای فضای سبز و محوطهسازی در نظر گرفته شده است. امکانات ورزشی و تفریحی مانند زمین تنیس، پدل، اسکواش بولینگ و ورزشهای آبی فراهم میشود که شهروندان هم میتوانند از آن استفاده کنند. هتل با استانداردهای بینالمللی ساخته خواهد شد و از معدود پروژههای لوکس غرب کشور است.
سرمایهگذار تأکید دارد که این پروژه نه تنها به رونق گردشگری و ایجاد اشتغال کمک میکند، بلکه همدان را برای میزبانی رویدادهای ملی و بینالمللی آماده خواهد کرد.
نگرانی منتقدان؛ یک مجوز یعنی آغاز دومینوی تخریب
در مقابل ادعاهای سرمایهگذار، منتقدان استدلال میکنند که صدور مجوز برای یک هتل به معنای باز شدن مسیر برای سرمایهگذاران در انتظار مجوز در نوبت دیگر در همان محور است.
یک فعال محیطزیست گفت: همین حالا هم بلوار ارم در ایام تعطیل با ترافیک سنگین روبهروست. اگر 7 هتل در این محور ساخته شود، دیگر از تفرجگاه مردم خبری نخواهد بود و آخرین ریه سبز شهر نابود میشود.
کارشناسان هتلداری نیز با اشاره به تجربههای جهانی، یادآور میشوند که هتلهای شاخص معمولاً در مکانهای مستقل و خارج از محورهای پرتردد شهری ساخته میشوند تا هم چشمانداز و امکانات ویژه داشته باشند و هم فشار ترافیکی بر شهر وارد نشود.
ضرورت بررسی دقیق
مسئولان استان معتقدند پروژهها بدون بررسی کارشناسی آغاز نمیشوند. مدیرکل راه و شهرسازی همدان گفته است: مجوز ساخت هتل در کارگروه امور زیربنایی و شهرسازی بررسی میشود. 21 دستگاه اجرایی در این کارگروه حضور دارند و هیچ پروژهای بدون تأیید آنها اجرا نخواهد شد.
معاون سرمایهگذاری میراث فرهنگی استان نیز تأکید دارد: زمین پروژه باغ نبوده و کاربری آن تأیید شده است. این ادعا باید با عکس هوایی سالهای پیش مورد بررسی قرار گیرد. هدف از این سرمایهگذاری تقویت گردشگری و اشتغال است، اما دغدغههای معماری و زیستمحیطی باید در کمیسیونهای تخصصی بررسی خواهد شد.
مغایرت طرح ایجاد هتل در بلوار ارم با اسناد بالادستی
استاد شهرسازی و معماری دانشگاه بوعلی سینا با اشاره به مغایرت طرح ایجاد هتل در بلوار ارم همدان با اسناد بالادستی (طرح ضوابط مطالعات دامنه شمالی الوند، مطالعات ترافیکی، طرحهای جامع و تفصیلی، طرح آمایش و توسعه استان)، گفت: این تصمیمات کارشناسی نیستند و پیامدهای آن در قالب تخریب باغها، افزایش آلودگی و فشار بر زیرساختهای شهری بهوضوح قابل مشاهده است.
سجاد زاده اظهار کرد: مدیریت شهری هنوز پاسخ نداده که بر اساس چه مطالعاتی و چه پیوستهای اقتصادی، اجتماعی، زیستمحیطی یا فرهنگی به این نتیجه رسیدهاند که ایجاد هتل در این محور ضروری است؛ این تصمیم چه تأثیری بر آینده شهر خواهد داشت؟
این استاد دانشگاه با اشاره به وضعیت فعلی بلوار ارم گفت: همین حالا که یک لاین بلوار ارم به دوچرخه اختصاص داده شده و بخشی هم پارکینگ شده، با محدودیتهای ترافیکی جدی مواجه هستیم. نباید چالش دیگر و گره ترافیکی بیشتری ایجاد شود.
سجادزاده با اظهار اینکه در اواخر هفته و همچنین فصول گردشگری وضعیت ترافیک این منطقه فاجعه است، افزود: این فضا محل حضور گردشگران، سالمندان و جوانان برای ورزش و تفریح بوده و با ساخت هتلها، آیا مجالی برای رفع اوقات فراغت باقی میماند؟ آیا ورزشهای صبحگاهی و قدمزدنهای طبیعی همچنان امکانپذیر خواهد بود؟ این تصمیمات صرفاً مدیریتی و جلسهای هستند و نتیجهای جز قربانی کردن محیطزیست و فضاهای مفرح نخواهند داشت.
وی با اشاره به مشورت نکردن با نخبگان و پژوهشگران در این طرح افزود: همواره توسعه در همدان به سمت نقاط حساس و طبیعی شهر سوق داده میشود؛ در حالی که مناطق محروم و کمبرخوردار نادیده گرفته شده است. این روند نهتنها ناعادلانه است، بلکه به تخریب منابع طبیعی و باغات ارزشمند منجر خواهد شد.
این استاد دانشگاه با تأکید بر لزوم توسعه متوازن شهری گفت: اقداماتی از این دست، نهتنها به ارتقاء کیفیت فضاهای شهری کمک نمیکند، بلکه سود آن صرفاً به جیب دلالان و سوداگران اقتصادی میرود. باید بررسی شود که ساختوسازهای پیشین در این محور چه دستاوردی برای شهر داشتهاند.
به گزارش همدان پیام، با وجود این استدلالها، آنچه باعث تعجب و حتی دلخوری افکار عمومی شده، حمایت صریح برخی نهادهای فرهنگی از طرحی است که از نظر بخش بزرگی از مردم، تهدیدی برای طبیعت و آرامش شهری محسوب میشود. در سالهای اخیر، بلوار ارم بهدلیل فضای سبز گسترده، درختان کهنسال و مسیر گردشگری خانوادگیاش، یکی از نمادهای زیست سالم شهری در همدان بوده است. از همین رو، بسیاری از شهروندان ساخت یک بنای عظیم و تجاری در دل این بافت را نوعی بیتوجهی به هویت محیطی شهر میدانند.
نکته مهمتر اینکه، در فرآیند اطلاعرسانی درباره این پروژه، شفافیت کافی وجود نداشته است. هیچ گزارشی از ارزیابی اثرات زیستمحیطی، بررسی ترافیکی، یا نظر کارشناسان مستقل منتشر نشده است. چنین فقدان شفافیتی نهتنها اعتماد عمومی را کاهش میدهد، بلکه باعث شکلگیری گمانههایی درباره رانت، نفوذ یا تصمیمگیریهای غیرکارشناسی میشود. در حالی که اگر دستگاههای متولی بهصورت علنی و مستند دلایل موافقت خود را اعلام میکردند، بخش زیادی از حساسیتها و سوءتفاهمها کاهش مییافت.
مسأله اساسی در ماجرای هتل ارم، تقابل «توسعه به هر قیمت» با «توسعه پایدار» است. توسعه پایدار یعنی هر پروژهای نهتنها از نظر اقتصادی توجیهپذیر باشد، بلکه از لحاظ اجتماعی و زیستمحیطی نیز به نفع جامعه محلی تمام شود. اگر قرار باشد برای جذب چند گردشگر بیشتر، چهره طبیعی و آرام یک منطقه تخریب شود یا زندگی روزمره مردم آن مختل گردد، چنین توسعهای در نهایت به ضد خودش تبدیل خواهد شد.
در پایان باید گفت که همدان بهعنوان یکی از کهنترین شهرهای ایران، بیش از هر چیز به برنامهریزی هوشمندانه و متوازن نیاز دارد؛ برنامهای که بین حفظ هویت تاریخی، طبیعت ارزشمند و نیازهای اقتصادی تعادل برقرار کند. ساخت هتل در بلوار ارم شاید بهظاهر گامی در مسیر توسعه گردشگری باشد، اما اگر بدون مشارکت مردم، بدون شفافیت اطلاعاتی و بدون توجه به اصول محیطزیستی اجرا شود، نهتنها به توسعه نمیانجامد بلکه به تدریج اعتماد عمومی به سیاستهای گردشگری را نیز از بین خواهد برد.
همدان میتواند شهری باشد که میان سنت و مدرنیته، میان طبیعت و توسعه، پلی معقول بزند به شرط آنکه تصمیمگیرانش گوش شنوای نقد و نگاه آیندهنگر داشته باشند.
