تولیدات هنرمندان بدون بستهبندی در ویترینها میماند
نمایشگاه ملی اقوام، عشایر و صنایعدستی که با حضور حسین افشین، معاون علمی و فناوری رئیسجمهور، و مقامات استانی در حال ادامه پیدا کرد، تا تاریخ ۲۵ آبان ماه تمدید شد.
این نمایشگاه تنها محلی برای عرضه سوغات و هنرهای بومی نبود؛ بلکه فرصتی بود برای بررسی ساختار اقتصاد فرهنگی کشور در همدان از دید مخاطبانی که اقوام ایران را میشناسند و برای هنر و تولیدات آنان ارزش قائل هستند.
در این رویداد، غرفههای استانهای مختلف از جمله فارس، خوزستان، لرستان، ایلام، خراسان شمالی و جنوبی، کرمان، کهگیلویه و بویراحمد، اصفهان و همدان، توانمندیهای خود را در حوزه صنایعدستی و آئینهای محلی به نمایش گذاشتند.
برقراری چادر عشایر در نمایشگاه و ورود شتر آنها به محوطه بسیار مورد توجه بازدیدکنندگان قرار گرفت.
این رویداد ملی که تا ۲۵ آبان در نمایشگاه بینالمللی همدان برپاست، علاوه بر عرضه صنایعدستی، آئینها و غذاهای سنتی اقوام کشور را نیز معرفی میکند.
لزوم تحول در بستهبندی و برندسازی صنایعدستی
استاندار، در حاشیه بازدید از نمایشگاه ملی اقوام، عشایر، صنایعدستی و سوغات ایران در همدان، با تأکید بر نقش حیاتی برندسازی و بستهبندی در رونق صنایعدستی، در گفتوگو با همدانپیام گفت: ما در سراسر کشور، از جمله در همدان، تولیدات بسیار ارزشمندی داریم که با علاقه و مهارت هنرمندان شکل گرفتهاند، اما دو مسئله جدی داریم؛ یکی نبود برندسازی منسجم و دیگری ضعف در صنعت بستهبندی که اگر میخواهیم دسترنج واقعی تولیدکننده به ثمر بنشیند، باید روی این دو محور اساسی کار کنیم.
حمید ملانوری افزود: امروز دنیا به سمت بستهبندیهای علمی و خلاقانه رفته است. در بسیاری از کشورها سازمانهای تخصصی فقط برای سیاستگذاری و طراحی بستهبندی تشکیل شدهاند. اگر محصولات ما با کیفیت بالا و طراحی مطابق ذائقه بازار جهانی ارائه شوند، ارزش افزوده و اشتغال چندبرابری ایجاد میشود و اقتصاد صنایعدستی رونق میگیرد.
استاندار ادامه داد: بستهبندی ضعیف، ارزش کار هنرمندان را کم میکند و توجه جدی به بستهبندی و برندسازی در صنایعدستی و دیگر حوزههای تولیدی استان یک ضرورت است. تذکر رسانهها در این زمینه بسیار مهم است، چون گاهی انتشار یک هشدار رسانهای باعث میشود دستگاههای دیگر هم به موضوع ورود کنند و پیگیریها سرعت بگیرد.
وی افزود: ما در موضوعات مختلف، از کشاورزی گرفته تا صنایعدستی، تولیدات باکیفیتی داریم که ریشه در تخصص، علاقهمندی و خلاقیت تولیدکنندگان دارد؛ اما دو حوزه اساسی کمتر مورد توجه بوده است و آن دو هم برندسازی و صنعت بستهبندی است.
ملانوری تأکید کرد: در جهان امروز، بستهبندی دیگر فقط پوشش یا محافظ کالا نیست، بلکه یک ابزار ارتباطی و اقتصادی است. بسیاری از کشورها سازمانهای بزرگ و بینالمللی در حوزه بستهبندی دارند که سیاستگذاری آنها بر اساس ذائقه بصری مردم و نیاز بازار انجام میشود. ما هم اگر بخواهیم در زنجیره ارزش صنایعدستی و دیگر تولیدات سهم واقعی خود را داشته باشیم، باید به طراحی، زیباییشناسی و کارکرد بستهبندی بهصورت حرفهای توجه کنیم.
وی گفت: تولیدات ما علاوه بر کیفیت باید از نظر طراحی و کارکرد هم متنوع و کاربردی باشد. اگر به سلیقه جامعه امروز و بازار بینالمللی احترام بگذاریم و محصولی ارائه دهیم که هم نیاز مصرفکننده را رفع کند و هم ظاهری زیبا و هویتدار داشته باشد، بدون شک عایدی بیشتری نصیب تولیدکننده خواهد شد.
استاندار با اشاره به نقش بستهبندی در ایجاد اشتغال افزود: سرمایهگذاری در این بخش میتواند اشتغالهای جنبی زیادی ایجاد کند. گروههای تازهای در طراحی، چاپ، تبلیغات و بازاریابی وارد چرخه تولید میشوند و در نهایت به اقتصادی پرنشاطتر و پایدارتر میرسیم.
وی خاطرنشان کرد: هنر و تولید در همدان ریشهدار است، اما برای اینکه این ریشهها به ثمر بنشینند باید ظاهر محصول هم به اندازه محتوای آن جذاب و ماندگار باشد. بستهبندی زیبا و برند قوی، زبان مشترک ما با جهان است.
سخنان استاندار درباره اهمیت بستهبندی، در واقع اشارهای است به ضعف مزمن صنایعدستی ایران در مرحله عرضه و فروش، کارشناسان سالهاست هشدار میدهند که نبود طراحی مناسب و بستهبندی استاندارد، باعث میشود محصولات اصیل ایرانی در بازارهای داخلی و جهانی نادیده گرفته شوند یا با نام کشورهای دیگر به فروش برسند.
به گفته متخصصان، بستهبندی تنها پوشش زیباییشناختی نیست؛ بلکه بخشی از «زنجیره ارزش» است که محصول را از مرحله تولید تا مصرف همراهی میکند.
بستهبندی باید از نظر حفاظت، اطلاعات محصول، حملونقل و جذابیت بصری پاسخگوی نیاز مشتری باشد. در کشورهای موفق، طراحی بستهبندی با پژوهشهای روانشناسی مصرفکننده و بازاریابی ترکیب میشود تا فروش را تضمین کند.
همدان؛ بستر مناسب برای ایجاد مرکز طراحی و بستهبندی
با توجه به پیشینه هنری استان، همدان میتواند نخستین استان کشور باشد که یک مرکز تخصصی طراحی و بستهبندی صنایعدستی راهاندازی میکند. چنین مرکزی، به گفته کارشناسان، میتواند نقش حلقه اتصال بین هنرمند و بازار را ایفا کند و ضمن آموزش و مشاوره به تولیدکنندگان، برندهای بومی را در سطح ملی و بینالمللی مطرح سازد.
پیشنهاد کارشناسان به ادارهکل میراث فرهنگی و صنایعدستی استان، تدوین برنامهای 2ساله برای تقویت برندهای منطقهای است؛ برنامهای که شامل طراحی بستهبندی صادراتی، آموزشهای کاربردی و حمایت از ثبت برندهای محلی شود. این مسیر میتواند جایگاه همدان را از تولیدکننده سنتی به استان پیشرو در اقتصاد فرهنگی ارتقا دهد. وجود بزرگترین مرکز چاپ و بستهبندی همدان در استان به زعم بسیاری از کارشناسان حوزه صنایع دستی یک فرصت برای هنرمندان همدانی است.
در صنایعدستی، برند فقط یک نام نیست؛ بلکه بیانگر هویت فرهنگی و کیفیت تولید است. برند معتبر به خریدار اطمینان میدهد که پشت هر اثر، اصالت، خلاقیت و تعهد وجود دارد.
در تجربه جهانی، کشورهایی چون هند و ترکیه با ایجاد برندهای منطقهای توانستهاند صنایعدستی خود را از سطح محلی به بازارهای بینالمللی برسانند. در ایران نیز نشانهای جغرافیایی و برندهای منطقهای، اگر بهدرستی تعریف و تبلیغ شوند، میتوانند همین نقش را ایفا کنند.
تولیدات هنرمندان بدون بستهبندی در ویترین نمایشگاهها میمانند
اظهارنظر استاندار، صرفا یک تذکر اداری نیست؛ بلکه هشدار راهبردی برای بازسازی اقتصاد صنایعدستی است. اکنون رسانهها باید این موضوع را به گفتمانی ملی تبدیل کنند تا نهادهایی مانند وزارت صمت، میراث فرهنگی، اتاق بازرگانی بهصورت هماهنگ وارد عمل شوند.
اگر این مطالبه رسانهای شود، میتواند نقطه آغازی برای شکلگیری شبکههای طراحی، بستهبندی و برندینگ در استانهای مختلف باشد. در غیر این صورت، تولیدات ارزشمند هنرمندان همچنان در ویترین نمایشگاهها میمانند، بیآنکه سهمی از بازار واقعی نصیب آنان شود.
نمایشگاه ملی اقوام در همدان، امسال فقط یک رویداد فرهنگی نبود؛ صحنهای بود برای طرح دوباره این پرسش اساسی که چرا با وجود اینهمه هنر و مهارت، هنوز صنایعدستی ما نتوانسته جایگاه اقتصادی شایسته خود را پیدا کند؟ پاسخ روشن است؛ تا زمانی که محصول ایرانی بدون برند و بستهبندی استاندارد به بازار عرضه میشود، ارزش آن بهدرستی درک نمیشود.
سخنان صریح استاندار، یادآوری یک واقعیت است، اقتصاد فرهنگی زمانی معنا دارد که هنرمند، بازار و مدیریت در یک زنجیره منسجم قرار بگیرند.
همدان میتواند آغازگر این تغییر باشد؛ شهری که با تاریخ، هنر و ظرفیت انسانی خود، از مرحله نمایش به مرحله برندسازی هویت گام بردارد.
