پایگاه اطلاع رسانی روزنامه همدان پیام

نان گرده همدان در سفره ایرانیان

نویسنده : مهدی ناصرنژاد

استان همدان و خود شهر تاریخی همدان با دنیایی از آثار گوناگون باستانی و نشانه‌های تمدن بشری در طول اعصار و قرون، شهره ملت‌های زنده جهان است و هیچ جای اغراق و بزرگ‌نمایی نیست. وجود بیش از هزار و 800 اثر و ابنیه تاریخی و نقاط سیاحتی در جای‌جای استان همدان، سرمایه و دارایی کمی برای برخورداری از صنعت غنی و پربار در حوزه میراث فرهنگی و گردشگری نیست و بسیاری از کشورها و ملت‌ها هستند که فقط با تعداد اندکی نشانه‌های تمدن بشری مدعی‌ محور گردشگری جهان برای خود هستند و چه می‌توان کرد که متأسفانه ما ایرانیان به دلایل خودساخته و گاهی به‌دلیل بی‌خبری، ارزش داشته‌ها و سرمایه‌های ملی و فرهنگ ریشه‌دار و ملموس و ناملموس خویش را نمی‌دانیم.
با تمام این احوال ارزش و اعتبار هر ساختمان و بنای تاریخی در بین هر ملتی بستگی به مفهوم و کاربرد و پشتوانه‌های ملی و همچنین هویت فرهنگی چنین اثر تاریخی و باستانی دارد و به عبارتی دیگر چنانچه وجود یک اثر تاریخی در یک کشور و یک شهر هیچ رد و نشانه‌ای از شیوه‌های رفتاری و طرز زندگی و آداب و عادت‌های مردم آن کشور و آن شهر نداشته باشد، آن اثر تاریخی نیز مثل یک ظرف خالی و بدون استفاده می‌ماند که در گوشه‌ای افتاده و به درد هیچ‌کس و هیچ‌کاری نخواهد آمد.
حال چنانچه در کنار وجود هزار و 800 ابنیه و اثر تاریخی و نقاط سیاحتی در گوشه‌وکنار استان همدان، هیچ گردشگر و محقق اهل مطالعه و کنکاش درک نکند که اقوام و مردم این استان از کجا آمده و چگونه و با چه طرز زندگی، فرهنگ، عادت‌ها، آداب و سنن به دنیای امروز وصل شده‌اند، وجود تمام آثار و ابنیه از گنج‌نامه و شیرسنگی و گنبد علویان و تپه نوشیجان و استرمردخای و آرامگاه حیقوق نبی و تمام این نام و نشان‌ها بی‌اثر و بی‌معنا است و دیگر هیچ!
ملت بزرگ ایران به همراه کیش و آئین و دین محمدی(ص) خویش به نشانه‌های عید باستانی نوروز و شب یلدا و هزاران آداب و رسوم قومی و ملی زنده است. مردم هر شهر و هر دیار را به عادت‌های پخت‌وپز و نوع غذاهای محلی و صنایع‌دستی آن می‌شناسند و البته که در کنار همه اینها، لهجه، گویش، ضرب‌المثل‌ها و وجود نام‌های بزرگ علمی، ادبی، فرهنگی و مذهبی هم از آدرس‌های سرراست و نشانه‌های دقیق هر قوم و مردم و اهالی نقاط دور و نزدیک و بزرگ و کوچک ایران پهناور می‌باشد.
در خبرهای روزهای اخیر آمده بود که نان گرده همدان در شورای عالی میراث فرهنگی ایران به ثبت ملی رسیده است. یعنی اینکه نان گرده همدان به‌لحاظ قدمت و ویژگی‌های خاص آن که از قدیم‌الایام فقط در این شهر تهیه و پخت می‌شود، از نشانه‌های فرهنگی مردمان این دیار و متعلق به آثار ناملموس ملی ایران می‌باشد.
کارشناسان میراث فرهنگی استان همدان برای جلسه اخیر شورای عالی میراث فرهنگی کشور در تهران نام 10 نمونه غذا، صنعت دست و سوغاتی نقاط مختلف استان را با خود برده و معرفی کرده‌اند و البته در اثر پیگیری‌هایی که از سال‌های گذشته در این باره به عمل آمده است، این 10 اثر ناملموس نیز به ثبت ملی رسیده و جزو آثار ملی به‌شمار می‌آید. البته در این نوشتار قصد معرفی کامل این 10 اثر را نداریم چون یادداشت به درازا می‌کشد. اما درباره نان گرده همدان می‌نویسم که آقایان نانوا و دست‌اندرکاران عزیز و محترم و زحمت‌کش گرده‌پزی‌ها بدانید که گرده واقعی و اصلی همدان آن چیزی نیست که در این برهه از زمان پخته می‌شود و مردم همدان و بسیاری از مسافران و هموطنان گرامی نیز به عادت دیرینه خود، گرده همدان را از گرده‌پزی‌های معدود شهرمان می‌خرند و توی سفره خود می‌گذارند.
البته بیشترین مصرف نان گرده از قدیم مختص به ماه مبارک رمضان و سفره‌های افطاری بوده است ولیکن در سال‌های اخیر مصرف این نان خوشمزه عمومیت بیشتری پیدا کرده و به بیشتر خانه‌ها راه یافته است اما هزار افسوس که نظارت دقیق و کارآمد توسط مسئولان شورای آرد و نان درحال‌حاضر نسبت به کیفیت پخت گرده اصلاً وجود ندارد به‌ویژه اینکه با ثبت‌ملی‌شدن این محصول سنتی همدان، از این پس وظیفه مسئولان مربوطه و گرده‌پزی‌های شهرمان چند برابر شده و باید آبروداری کنند.
متأسفانه برخی گرده‌پزی‌های تازه‌کار و نوظهور، گرده سنتی همدان را با نان مشهدی اشتباه گرفته و فقط رنگ روی گرده را با محلول زردچوبه تغییر داده و به عنوان گرده تک زرده به مردم عرضه می‌کنند و چند برابر قیمت واقعی آن را از مشتری مطالبه دارند. درحالیکه نان گرده واقعی با زرده واقعی تخم‌مرغ و انواع سبزیجات معطر از سیاهدانه و کنجد به عمل می‌آید و این چیزی است که به عنوان گرده همدان در فهرست آثار ناملموس فرهنگی همدان به ثبت ملی رسیده است.
خاطرمان باشد که با برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری مناسب و بهبود کیفیت نان گرده می‌شود آن را با بسته‌بندی چشم‌گیر به تمام نقاط کشورمان صادر کرده و بازاریابی خوبی به وجود آورد.

پاکی آوردی ای امید سپید

یلدا شب هندوانه و فال و غزل

حال و هوای صحاف خانه همدان در آستانه بازگشایی مدارس